Page 22 - Василий Сивцев - Мүрү. Удьуор утума

кулунчуктартан 10-ча, улахан сылгы 10-11 бырыһыаннара биир
харчыта суох туһаҕа тахсыбакка көнньүнэн өлөллөрө. Ити сылгы
барыстаах салааҕа ааҕан-суоттан дьиҥ-чахчы барыстаахтык
еһин суоҕун көрдөрөрө.
эттэ уонус сылларга оройуоҥҥа сылгыны эт хайысхалаан
гэ бастакы хардыылар оҥоһуллубуттара. Төрүүр биэ ахсаана
I уопсай ахсааныттан 50 бырыһыанын ылара. Саха сылгытын
одатын тупсарыы саамай ордук ньыматынан олохтоох боруода
сылгылары сүүмэрдээн бэйэҕэ буоһатыы барыстааҕа биллибитэ.
Олохтоох сылгылар саамай бөдөҥнөрүн, кыра аһылыгынан
ыйааһыннарын сүтэрбэт, төрүөхтээх өттүн талан ууһатыы сылгы
тулуурун, хаһар хаачыстыбатын мөлтөппөтүн таһы нан,
бородууксуйатын, удьуорун биэриитин лаппа үрдэтэр.
Ол иһин үөрдээн иитиллэр сылгы барыстаах структуратын
тупсарыыга улахан болҕомто ууруллар. Кэнники кэмҥэ үөргэ баар
кырдьаҕас, мөлтөх төрүөхтээх сылгылары биири да мүччү түһэрбэккэ
былааннаахтык быраахтааһын ыытыллар. Маныха саамай бөдөҥ,
төрдө-ууһа биллэр, үчүгэй төрүөхтээх биэлэр оҕолорун иитиигэ
сүүмэрдээн хаалларыллар буолла
Биэни буоһатыыга атыырга сөптөөх ноҕоруусканы биэрии улахан
суолталаах. Хас биирдии кырдьаҕас атыырга — 11-13 эдэр биэни,
‘
отгон эдэр атыырга биир итиччэ аҕам биэлэри сыһыарар сөп. Эдэр
атыырдарга элбэх ноҕоруусканы биэрии түмүгэр биэ кытарааһына
тахсар, онон кинилэргэ сыһыарыллар биэ ахсаана аҕыйах буолуохтаах.
Саха сылгыта 5-6 сааһыгар ситэр.
Табыгастаах барыстаах үөрү сүүмэрдээһиҥҥэ ити эмиэ
учуоттанара эрэйиллэр. Атыырга сөптөөх үөрү талан туттарыы бары
өттүнэн барыстааҕын сылгыһыттар үлэлэрин түмүгэр көрөллөрө.
Кулун дьыалабыай тахсыытын үрдээһининэ, тыйыс кыһыны
туота, хаһыыттан туһаныыта, кылгас кэмҥэ уойумтуота, бу
табыгастаах үөрү хайдах тэрийиигитгэн быһаччы тутулуктаах.
Ор сылларга үлэлээбит уопуттаах сылгыһыттары айылҕа тыйыс
кубулҕаттаах күннзюэ-дьыллара элбэххэ үөрэппитэ, такайбыта, олох
дарастарытар уһуйбута. Маны барытын этэргэ дылы, эт
— ^одрэйдээн, сүрэхтэринэн-быардарынан, эттэринэн-
анЪилэн ай^шҕа оҥорбут бары ыарахаттарын эрдээхтик
>ытгара. тусгаах үлэлэригэр көмүс буукубанан суруллар баай
оТ?уту мунньу I. Ол туохха да тэн нэммэт, сыаналаммат күндү
илйэстибэ. (гыыннаахтарыгар ыччаттарыгар ирэ-хоро
ртииллэр'Э-,- э^ама биэрэллэрэ. Дэлэҕэ даҕаны олохторун
'щт’идэлэр өрөппүт оҕолорун, сиэннэрин уһуйуохтара дуо?!