Page 135 - Неизвестное название

--22_..__- VTVM3II,Yii;>.-i;>p быыстлрын сэгэтэн

ҮҺҮЙЭЭННЭР, НОМОХТОР...
ХАПТААННААХ КУ ЛУБА
Биллэрин курдук, былыр бары ыраахтааҕы- Кулубалар,
ларга уонна кинилэр тойотторугар Саха сирэ аҕыс куоракка кии-
ыйдаах амырыын кыһыннаах, киһи тоҥон өлөр рэннэр, симэх-
томороон тымныылаах дьиикэй сиринэн биллэрэ. тэрин көрүнэ-
Сахалар дьиикэй дьонунан ааҕыллаллара, онноо- көрүнэ, хайа
ҕор дьыалаҕа ((инородец» диэн суруллаллара (хо- улуус кулубатын
лобурга бэйэбин ылабын: «инородец Борогонского симэҕэ ордугун,
улуса II Курбусахского наслега Аммосов Федот ким кафтаны
Николаевич» диэн сурулларым). Онон ыраахтааҕы ы л ы а х т а а ҕ ы н
Саха сирин сыылка, хаатырга сирэ оҥостубута. Ол кэпсэттилэр.
да иһин буоллаҕа буолуо, былыргы ыраахтааҕы- Саамай үчүгэй
лартан биир да тойон Саха сиригэр кэлэ сылдьы- киэргэллээх ку-
батах. Арай Николай II ыраахтааҕылыыр кэмигэр луба кафтаны
баара эрэ биирдэ биир граф сололоох тойон кэлэ ылыахтаах. Арай
сылдьыбытын туһунан дуона суоҕу истибиппин Бороҕон улууһун
аҕыйах тылынан кэпсиибин. кулубата киэрг-
Бороҕон улууһун Курбуһах нэһилиэгэр элгэ кыһаммата.
Окойом күөлүгэр олохтоох үөрэҕэ суох Петр Ни­ Кини I Курбуһах
колаевич Окоемов диэн киһи Бороҕон улууһугар нэһилиэгин Хоту
кулубалыыр кэмигэр быһа холоотоххо, 1880- Сараах аҕатын ууһун олохтооҕо Бохонуус Мэ-
1890 сс. диэки Николай II ыраахтааҕыттан хээттэ диэн тууну олус үчүгэйдик оҥорор киһи-
А.П.Игнатьев диэн граф Дьокуускайга кэлэ эхэ маһын боробулуоха курдук төгүрүччү кыста-
сылдьыбыт. Игнатьев ыраахтааҕы наҕараадатын ран, бэрэмэдэйгэ батар кыра гына туу оҥортордо.
кафтаны, Саха сирин биир бастыҥ кулубатыгар Ону кытта тиргэ, кыра гына айа, хайыһар оҥор-
туттарыахтаах эбит. Ол сураҕы истэннэр Саха торон бэрэмэдэйгэ уган куоракка киллэрдэ.
сиригэр оҥостуу, сүпсүгүрүү бөҕө буолбуттар. Тойону көрсөр күн тиийэн кэллэ. Уокурук
Мэҥэ, Илин, Арҕаа Хаҥаластар, Нам, Боотуруу- тойотторо бастаан үчүгэй симэхтээх кулуба-
скай, Таатта уонна да атын улуустар кулубалара лартан саҕалаан үрдүк сололоох А.П.Игнатьев
Санкт-Петербургтан кэлэр үрдүк сололоох тойо­ тойону көрүһүннэрдилэр. Кулубалар симэхтээх
ну киэргэнэн, симэнэн көрсөргө оҥостуммуттар. сибиитэлэрин уонна аттарын илдьэ кэлэн, то-
Кулубалар киэргэнэн-киэргэнэн бараннар, йоҥҥо дакылааттыы-дакылааттыы сыҕарыйан
кэтит хаптаһын көмүс куру курданан килэдьит- төгүрүччү туран истилэр. Симэҕэ суох Бороҕон
тилэр, куортуктарын иилиннилэр, мэтээллэрин улууһун кулубатыгар уочарат кэлин тиһэх ти-
анньыннылар. Дьахталлар солкоҕо, сукунаҕа суу- гистэ. Окоемов бэрэмэдэйтэн туутун, тиргэтин,
ламмыттарын таһынан, ол кэминээҕи араас күндү айатын, хайыһарын ороон көрдөрүүгэ уурда.
сиэдэрэй үрүҥ, кыһыл көмүстэн тиийэ оҥоһуллу- Уонна уҥа илиитин үрдүктүк өрө уунан баран
бут симэхтэринэн симэннилэр. Сорохтор бууктаах арҕаа мыраан тыатын диэки ыйда уонна эттэ:
сону, атыттар олорор көмүс сону кэтитэлээбит- «Ол костер тиит мастар баар буоланнар биһиги
тэр. Илин-кэлин кэбиһэри иилиннилэр, санныла- тыыннаах олоробут, тиити охторобут, хатыры-
рыгар тиийэ сараасабай ытарҕа, дьабака бэргэһэ, гын хастыыбыт, хатырыгын анныгар чараас суба
бэгэччэхтэригэр бөҕөх арааһа, тарбахтарыгар баар. Ону саралаан ыламмыт кыра гына кырба-
биһилэх эгэлгэтэ. Биир тылынан эттэххэ, көмүс аммыт, тар бутугаска кутаммыт, тииттээх үөрэ
курдук килбэчиһэн көстөр гына симэннилэр, киэр- диэн аһы оҥорон сиибит. Онон тиит субатынан
гэннилэр. Аны аты симээтилэр. Ат сэбин барытын испитин тоторобут», — диэбит. Уонна туутун
араас сукунанан, мөһүүрэнэн наһаа үчүгэйдик ылан тойоҥҥо көрдөрө тутан туран: «Бу тиит
ойуулаан киэргэттилэр, араас бытырыыһы оҥор- мастан оҥоһуллубут балыгы бултуурга аналлаах
дулар. Хара сааппыйааны тэлэннэр кэтит бас туу диэн сэп. Көмүөл мууһа сууллаҕына туубу-
быата оҥордулар. Ону эр киһи хара көмүс куругар тунан балыктаан сиэн иитиллэбит». Тиргэтин
маарынныыр гына үрүҥ көмүһүнэн киэргэттилэр. ыйар: «Бу талахтан оҥоһуллубут куһу бултуур­
Бу бэйэтэ туспа кэрэ симэх буолла. га аналлаах тиргэ диэн сэп. Маны күөл отун уо-