Page 64 - Уус-Алдан 2006

лы араас отчуоттарга, тэҥнэбилгэ, чуолкайдааһын на, дуогабардаах үлэ-
лэр төлөбүрдэригэр, матырыйааллары архыыпка туттарыыга үлэлэстилэр.
Дойдуга тыа хаһаайыстыбатыгар көдьүүстээх политиканы ыытыыга,
анал программалар оноһуллууларыгар туһуламмыт биэрэпискэ толору
уонна кырдьыктаах сибидиэнньэлэр хомуллан статистическай төрүт буо-
луохтара. Бу улахан суолталаах үлэҕэ кыпыбыт улууспут бары олохтоох-
торугар махталбытын тиэрдэбит.
МАТВЕЕВА Н.В..
улуустаауы Госстатистика отделын начальнига,
ФЕДОТОВА Н.П.,
биэрэпискэ улуустаауы сулууспа экономиһэ, координатор

АСТАРА ДА ХААЧЫСТЫБАЛААХ,
БЭЙЭЛЭРЭ ДА БАСТЫННАР

Дүпсүн нэ "Маандыйа" бааһынай хаһаайыстыбата 1993 сыллаахха (сал.
В.И. Сивцев) тэриллибитэ. Үлэтин сүрүн хайысхата сүөһү, сылгы иитии-
тэ уонна тыа хаһаайыстыбатын бородууксуйатын астааһын. Билин ни ту-
ругунан икки ьшлынан 54 ынах сүөһү, IX сылгы иитиллэн турар. 2005 сыл
түмүгүнэн бэйэлэрэ туттубуттарын таһынан, 12 тонна үүтү, 1 тонна 200 кг
эти туттарбыттара.
1993 сылтан хаһаайыстыба арыы сыаҕын тутан, тэрилин булунан,
нэһилиэнньэттэн үүт соҕотуопкалаан астыыр. Бастакы сылларыгар 70
тонна үүттэн үлэлэрин сарлаабыт буоллахтарына, билигин икки нэһи-
лиэгинэн, Дүпсүнүнэн, Чэриктэйинэн, 400-500 тоннаҕа тиийэ тутан ас-
тыыллар.
Ырыынак усулуобуйатын таба өйдөөн, онорон таһаарар бородууксуйа-
лара бастын хаачыстыбалаах буоларын сүрүн сыал-сорук оностоллор. Ол
курдук, сыах маастара Джемма Дмитриевна Сыроватская "Тыа хаһаайыс-
тыбатын бородууксуйатын бастын асчыта" диэн анал ааты улууска быйыл
төрдүс сылын ылла. Сыах аһа-үөлэ атыыга хамаҕатык барар, улуус, рес­
публика быыстапка-дьаарбан каларыгар кыттан бастын нар ахсааннарыгар
сылдьар. Ол курдук, 2000 сылга республикатааҕы быыстапка-дьаарбаҥка
коло охсорунан бириэмийэлэммитэ, 2001 сыллаахха бааһынай хаһаайыс-
тыбалар ортолоругар бастакы миэстэҕэ тахсан "Тыа хаһаайыстыбатын бо­
родууксуйатын бастын онорооччу" аатын ылан туран, кыһыл көмүс мэ-
тээлинэн уонна 1 степеннээх дипломунан нарраадаламмыта.
Билигин бааһынай хаһаайыстыбаҕа биэс чилиэниттэн ураты сэттэ
киһи дуогабардаһан бастайааннай үлэлии сылдьар.
Кинилэр ситиһиллибитинэн уоскуйбакка, базаларын оссо кэнэтэн,
санардан, нэһилиэктэрин дьоно-сэргэтэ дохуоттаах буолалларын си-
тиһэргэ, хаһаайыстыба сүоһүтүн аһын дэлэтэн, олоцу кытта тэҥҥэ бар-
сан иһэргэ бигэ эрэллээхтэр.
Анна АНДРЕЕВА,
"Саха сирэ",
2006 сыл күлун тутар 29 күнл

60