Page 59 - Уус-Алдан 2006

мут от ууга былдьанан 24466 тыһ. солкуобай хоромньу тауыста. Тиийбэт
сүөһу аһылыгын улуус ис-тас өттүттэн барыта 1715 тонна оту сылгы кыс-
тыгын хаамыытыттан корон, 310 тонна комбикорманы 60 тонна сүөһү
сиир тууһун уонна араас микродобавкалары атыылаһарга үлэлэстибит.
Улуус иһигэр ордор оттоох хаһаайыстыбалартан атыыланар от сыана-
тын сүрүннүүр инниттэн уонна тиэйэр-таһар үлэлэргэ оно оноһуутугар
сыаналар быһыллан администрация коллегиятынан бигэргэтилиннилэр.
Улууска барыта 8 племхаһаайыстыба тэриллэн үлэлиир, онтон 6 ынах
сүөһүнү иитиигэ, 2 саха боруодата сылгыны үөскэтиигэ, бу хаһаайысты-
баларга барыта 1576 төбө ынах сүөһү, ол иһиттэн 824 тобо ыанар ынах,
739 тобо сылгы, 534 тобо биэ иитиллэн тураллар. Племенной сылгыны
иитэр хаһаайыстыбалар 320 кулуну ылан кулун дьыалабыай тахсыытын
60% тиэттилэр. Сүоһүнү көрүүгэ-харайыыга ийэ сүоһүнү талыыга, учуо-
тун ыытыыга уонна буоһатыыга, анал кадрдарынан, соптоох базанан уон­
на оборудованиенан хааччыйыыга утумнаах үлэ ыытыллар, ол курдук
быйыл икки Бэрт-Ууһун, Мүрү нэһилиэктэригэр ветлечебницэлэр тутул-
лан үлэҕэ киллэрилиннилэр, искусственнай сиэмэлээһининэн хабыы
сыллата кэнээн иһэр. Сыл устата үүнэн иһэринэн искусственнай ньыма-
нан 3087 тобо ийэ сүөһү буоһатылынна, ол иһиттэн тэрээһиннээх
хаһаайыстыбаларга сүөһүнү искусственнай буоһатыы 70-80% тиийдэ.
Племенной хаһаайыстыбалар сүөһү атыылаан барыта 3 мол. 600 тыһ. сол­
куобай дохуоту киллэрилиннилэр.
Ааһан эрэр сылга тыа хаһаайыстыбатын бородууксуйатын тутууга уон­
на батарыыга "Легей" ААО, улуустааҕы потребобщество үлэлэстилэр.
Сыл түмүгүнэн 5662 тонна үүтү тутан графиктаах былааммытын 99,7%
толордубут. 2005 сыл туһааннаах кэмин кытта тэннээтэххэ 118 тонна ор-
дук үүт тутулунна. Улуустааҕы ПО 1200 тонна сыллааҕы былааннааҕын
1123,6 тонна үүтү тутта "Легей" ААО 4555 тонна былааннааҕын 4617 тон-
наны тутга. Хаһаайыннааһын көрүҥнэринэн ылан көрдөххө: ТХПК —
30%, бааһынай хаһаайыстыбалара — 24%, чааһынай хаһаайыстыбалар —
46% туттардылар.
Улуус үрдүнэн оҥоһуллар бородууксуйа табаарынаһа ааспыт сылтан
90 киилэнэн үрдээн 740 кг тэҥнэстэ. Быйыл сайын 1700-кэ ынах сайы-
лыкка сайылаата, туттарыллар үүт 25%-на сайылыкка ыанна.
Кыһыннары 6 арыы сыауа, 1 сепараторнай пуун үлэлиэхтэрэ. Ааспыт
сылга эбэн Дүпсүп уонна Суотту сана сыаҕа сылы эргиччи үлэлиэхтэрэ.
Үлэлэрин тохтоппут арыы сыахтардаах нэһилиэктэртэн тон үүтү хомуйуу
тэриллиэҕэ. Онон тиэрдиллибит сорудах туоларыгар эрэл баар.
Хортуоппуйу, оууруот аһын соҕотуонкалааһы 11 үлэтэ бара турар. Сэ-
тинньи 21 күнүнээҕи туругунан 126,1 тонна хортуоппуй, 173,8 тонна
оҕуруот аһа соҕотуонкаланна. Аасныт сыл 11 ыйын түмүгэр тэн нээтэххэ 7
тонна хортуонпуйунан, 84 тонна хаппыыстанан аҕыйах. Быйыл ардахтаах
дьыл буолан хортуонпуйу, оҕуруот аһын үүннэрээччилэр үгүс ыарахатта-
ры көрүстүлэр, хортуоппуй үүнүүтэ да, хомуура да улаханнык атахтанна.
Инники өттүгэр оҕуруот аһын уонна хортуоннуйу үүннэрэн сылы эр­
гиччи тутар уонна батарар инниттэн соҕотуопкалыыр тэрилтэлэр храни-
лищены оностон үлэлэтэллэрэ хайаан да наада.
55