Page 3 - Тереебут дойдум ытык кэрэ сирдэрэ. Суотту

Былыр - былыргыттан биһиги өбүгэлэрбит төрөөбүт сирдэрин күн ийэни кытта
тэцнии санаан, Ийэ сир - Сир Ийэ диэн ааттыыллара. Сиргэ-уокка ураты истиц
сыһыаннаахтара, айылбаны барытын тыыннаан көрөллөрө. Хонон турбут
сирдэрин, бултуур тыаларын, балыктыыр күөллэрин, оттуур алаастарын ытыктаан
үцэ-сүктэ, кутун-сүрүн харыстыы, маанылыы сылдьаллара, киэц халлаан үөһээ
айыыларыгар үцэллэрэ, от-мас иччилэригэр сүгүрүйэллэрэ. Айыл5а5а анаан элбэх-
үгүс сиэри-туому тутталлара. Инньэ гынан бу ураты кэрэ, киэц нэлэмэн дойдуну
отун-маһын көбүрэппэккэ, иһэр уутун, тыынар салгынын киртиппэккэ олорон
ааспыттара. Биһиги төрүттэрбит киһи - айылба о5ото, айыл5а уонна киһи биир
тыыннаахтар диэн өйдөбүллээхтэрэ.

Умайар уот куйаастан, аан быдан сирилэс тымныыттан эттэрэ саласпакка,
санаалара самныбакка, улуу айылба сүдү күүһүн кытта алтыһан олорбуттара.

Хорсун-хоодуот ураацхай сахалараргыарынан аргыйбыт, сиксиэринэн
сиксийбит кылгас сайыннаах, уһун томороон тымныылаах үтүө-кэрэ баай-дуол
дойдуну кэлэр кэнчээри ыччаттарыгар төрүт буор гыныц диэн анаабыттара.

Биһиги, сахалар, айыл5а тыйыс уонна уларыйбат сокуоннарыгар сөп түбэһэр
итэбэллээх буоламмыт, тулалаан турар эйгэни кытта биир тылы буламмыт, бу
Хаар-муус дойдуга эстэн-сүтэн хаалбакка, баччаацца диэри дьаһанан кэллэхпит.
Айыл5а5а туһалаах уонна туһата суох, үчүгэй уонна куһа5ан диэн өйдөбүллэр
суохтар. Айыл5а тыыннаабын тухары - киһи тыыннаах. Сир дойду таһаата
уларыйдабына, икки атахтаах тэццэ уларыйар, сүтэр, симэлийэр. Айыл5аны
харыстыац - уһун үйэлэниэц диэн мээнэ5э эппэттэр.

Онон, хас биирдии нэһилиэк, хас биирдии киһи төрөөбүт төрүт дойдутун,
олохсуйан олорор сирин-уотун таптыахтаах, кини уруккутун билиэхтээх, кэлэр
көлүөнэбэ бүтүннүк тиэрдэргэ дьулуһуохтаах. Хас нэһилиэк аайы түц былыргы
историялаах, нэһилиэк сайдыытыгар улахан оруоллаах, ураты ытыктанар кэрэ
сирдэр бааллар. Бу сирдэр төрөөбүт дойдуну өссө күүскэ таптыырга, кининэн киэн
туттарга үөрэтэллэр.

Сыала: Мин дакылаатым таптыыр Суоттум сирин ытык кэрэ сирдэрин
сырдатар, кинилэр тустарынан билиигэ ааны сэгэтэр аналлаах сурулунна.

Соруктара:

1. Кэрэ көстүүлээх, дириц историялаах Суотту нэһилиэгин сирин-дойдутун

үөрэтии;
2. Төрөөбүт дойдубут историятын билиһиннэрии;

3. Суотту нэһилиэгин топонимикатын үөрэтиини сабалааһын;
5. Нэһилиэкпит кэрэхсэнэр сирдэрин тустарынан матырыйааллары хомуйуу,

чинчииии.