Page 540 - Дүпсүн сирэ

сэмэй, үрдүк культуралаах, киэҥ билиилээх, үлэлээбит оройуоннарыгар, рес-
публикаҕа улахан авторитеттаах киһи этэ.
Василий Васильевич Гоголев

Гоголев Захар Васильевич — Саха сирин уонна Сибиир историятын
үөрэппит бөдөҥ учуонай
(1911 - 1974)
Отутус сыллар саҕаланыыларыгар Дьокуускай педтехникумун бүтэрэн баран,
Саха АССР Киин Ситэриилээх Комитетыгар, комсомол обкомугар үлэлээбитэ.
Москватааҕы история, философия уонна литература институтун 1940 сыллаах-
ха бүтэрбитэ уонна бу институт аспирантуратыгар үөрэххэ хаалларыллыбыта.
Аспирантураҕа үөрэнэ сырыттаҕына, Аҕа дойду сэриитэ саҕаланар. Захар Васи­
льевич Москва куорат ополчениетыгар киирэр. Ельня куорат туһаайыытынан
рота командирын политчааска солбуйааччытынан хорсуннук сэриилэһэ сыл-
дьан ыараханнык бааһырбыта. Хорсун буойун «Кыһыл Сулус» уордьанынан
наҕараадаламмыта. Эмтэнэн-үтүөрэн баран Киевтээҕи Кыһыл Знамялаах
байыаннай-пехотнай училищеҕа преподавателинэн ананан үлэлиир. 1948 сыл-
лаахха Киевтээҕи госуниверситекка «Советско-турецкие отношения в 1919—
1923 гг.» диэн темаҕа кандидатскай диссертациятын көмүскүүр. 1948—1963 сс.
ССРС НА Саха сиринээҕи филиалыгар тыл, литература уонна история инсти­
тутун директорынан, 1958 сыллаахха ССРС НА СО Саха сиринээҕи филиалын
президиумун председателин солбуйааччынан ананар. 1963 сылтан ыла Ново-
сибирскайга ССРС НА СО старшай научнай сотруднигынан, онтон история,
филология уонна философия институтун историяҕа секторын сэбиэдиссэйи-
нэн үлэлиир.
1972 г. докторскай диссертациятын көмүскүүр. Историческай наука док­
тора буолуута 1976 сыллаахха бигэргэтиллибитэ.
3.В.Гоголев ТЛИНЧИ директорын дуоһунаһыгар 15 сыл үлэлээбитэ. Кини
үлэлиир сылларыгар институкка балайда элбэх уларыйыылар барбыттара. 1951
сыллаахха институкка түөрт салаа тэриллибитэ: тыл, история, литература уонна
фольклор. 1949 сыллаахха институт аҕыс научнай сотрудниктаах буоллаҕына,
1963 сыллаахха 32 киһиэхэ тиийэ улааппыта. Кинилэр истэригэр биир наука
доктора, уон кандидаттар бааллара. Институту салайар кэмнэригэр сүүстэн
тахса научнай үлэлэр, П.А.Ойуунускай сэттэ томнаах айымньыларын хомуу-
рунньуга, Саха АССР үс томнаах историята, саха тылын, литературатын, уус-
уран айымньытын чинчийэр элбэх үлэлэр бэчээттэнэн тахсыбыттара.
3.В.Гоголев — түөрт уонтан тахса научнай үлэ автора. «Очерки по истории
Якутии советского периода» (Якутск, 1957) «История Якутской АССР» моно-
графиялар үстүү бастарын, «Якутия на рубеже XIX и XX вв.» (Новосибирск,
1969) уонна «Социально-экономическое развитие Якутии. (1917—1941 гг.)»
(Новосибирск, 1972). диэн үлэлэри суруйан хаалларбыта. «История Сибири»
диэн биэс томнаах үлэ кылаабынай редакторын солбуйааччыта, бу монография
үһүс томун редколлегиятын чилиэнэ этэ. Захар Васильевич Гоголев былыр-
480