Page 535 - Дүпсүн сирэ

сиригэр сэбиэскэй оскуолалары тэрийиигэ Н.К.Крупская оруолун туһунан»
диэн 1987 сыллаахха Красноярский га бэчээттэммит, «Сибиир декабристарын
культурнай-сырдатар, педагогическай уонна общественнай үлэлэрэ» диэн 1989
сыллаахха Дьокуускайга тахсыбыт учебнай пособиены, «Учууталлар идэлэрин
үрдэтии институтун историятыттан», «Методическай сулууспаҕа — уларыта ту-
тууну», ону сэргэ «Сибииргэ сыылынай революционердар культурнай-сырдатар,
педагогическай уонна общественнай үлэлэрэ» диэн 1991 сыллаахха Владивос­
ток куоракка тахсыбыт тиһэх монографиятын суруйталаабыта. Ити научнай
үлэлэргэ профессор норуоту сырдатыыга, үөрэтиигэ уонна национальнай рес-
публикаларга идэтийбит кадрдары бэлэмнээһиҥҥэ прогрессивнай өйдөөх-
санаалаах дьон сырдатар уонна педагогическай үлэлэригэр-хамнастарыгар ула-
хан болҕомтону уурбута. Педагогика историгын быһыытынан В.Ф.Афанасьев
республикаҕа норуот үөрэҕириитэ сайдыытыгар олохторун бүүс-бүтүннүү
анаабыт учуутал-сырдатааччылар үлэлэрин, уопуттарын чинчийиигэ сөҕүмэр
үлэни ыыппыта. Ол түмүгэр «Педагогическай үлэ ветераннара» диэн 4 анал
таһаарыы бэчээттэммитэ. Олору ааҕа олорон, күн бүгүн үөрэҕирии система-
тын салгыы тупсарыыга, национальнай культураны тилиннэриигэ, нацио-
нальнай оскуоланы санатытыы уонна сатгыы сайыннарыы концепциятын
олоххо киллэриигэ биһиги ветеран учууталларбытынан тирэх, акылаат буолар
хайдахтаах курдук баай нэһилиэстибэ хаалларыллыбытыттан киэн туттаҕын.
Профессор В.Ф.Афанасьев итини сэргэ саха оскуолаларын бастакы кылааста-
рыгар аналлаах «Төрөөбүт тыл» уонна «Ааҕыы кинигэтин» кыттыгас авторда-
ра. Оттон поэт Виктор Алданскай айымньыларын литературнай текстэрэ 4—6
кылаастар үөрэнэр пособиеларыгар киллэриллибиттэрэ, 1979 сыллаахха Дьо­
куускайга тахсыбыт Н.А.Ааллааҕыскай «Саха тылын омонимнарын тылдьыты-
гар» туһаныллыбыттара. Итини сэргэ кини «нуучча — саха — немец», «нуучча
— саха — английскай» кэпсэтинньиктэр тахсыыларыгар кыттыыны ылбыта,
саха сиригэр үрдүк үөрэх ситиһиилэрин пропагандалааһын на утумнаахтык
үлэлэспитэ уонна кини көҕүлээһининэн «Саха университета» диэн брошюра
бэчээттэммитэ.
Университет профессорын элбэх өрүттээх үлэтигэр өссө биир ураты баарын
бэлиэтиир наада. Ол курдук, кини «Виктор Алданскай» диэн псевдонимынан
поэт-сатирик быһыытынан киэҥ ааҕааччыларга биллибитэ.
Профессор В.Ф.Афанасьев научнай-педагогическай үлэтин-хамнаһын
таһынан педагог-чинчийээччилэри иитэн таһаарыыга элбэх сыратын биэрби-
тэ. «Педагогика теорията уонна историята» диэн салааҕа үлэлиир учуонай-
педагогтар үксүлэрин кэриэтэ кини аҕалыы кыһамньылаах сылаас илиитин
нөн үө ааспыттара. Кини педагогическай наука 2 доктора, 26 кандидата учуо-
най степенин көмүскүүллэригэр быһаччы салайбыта. Итиниэхэ миэстэҕэ
үлэлии сылдьар учууталларга уонна норуот үөрэҕириитин салайааччыларыгар
ураты кыһамньытын уурара. Кини салалтатынан дойду араас куораттарыгар
норуот үөрэҕириитин быһаччы салайа сылдьар П.И.Егоров, Е.И.Томская,
А.Е.Захарова, И.И.Марин, А.А.Миронов, И.С.Портнягин, А.Д.Семенова
уо.д.а. үүнэр көлүөнэ ыччаты үөрэтии-иитии тирээн турар боппуруостарыгар
кандидатскай диссертациялары ситиһиилээхтик көмүскээбиттэрэ. Кини ити
475