Page 565 - Дүпсүн сирэ

гы сахалар, Сибиир норуоттарын национальнай государственнай тутулларын,
олохторун-дьаһахтарын чинчийэн элбэхыстатыйалары суруйбута. 3. В. Гоголев —
Саха сирин уонна Сибиир историятыгар биллэрбөдөҥ специалист буолар.
Василий Васильевич Гоголев

Тарскай Григорий Семенович — талааннаах тылбаасчыт
( 1 9 0 8 - 1 9 8 2 )
Тарскай Г.С. Дүпсүн улууһун киинигэр Дүөндүгэ тохсунньу 30 күнүгэр
1908 сыллаахха төрөөбүтэ. Төрөппүттэрэ оҕолоругар өлүүлэээх буолан кини-
ни Өнөргө Ушницкайдарга ииттэрэ биэрбиттэрэ. Сэттэтигэр диэри кини ол
ыалга иитиллибитэ. Тоҕус сааһыгар оскуолаҕа киирбитэ. Д.И.Стрекаловскай
уонна П.А.Ушницкай учууталларга үөрэммитэ. Үөрэҕэр дьоҕурдаах уолу 1924
сыллаахха комсомол кэккэтигэр ылаллар. Г.С.Тарскайы Дүпсүн улууһун ситэ-
риилээх комитетын секретарынан, онтон председателинэн талаллар. Актыы-
бынай комсомолец, общественник Г.С.Тарскай ити сылтан ыла республика
хаһыаттарыгар элбэх ыстатыйалары, заметкалары бэчээттэтэр. Сир үллэһигэр,
бастакы артыаллары тэрийиигэ эмиэ актыыбынай кыттыыны ылбыта.
1930 сыл саҥатыгар Г.С.Тарскайы «Эдэр большевик» хаһыат эппиэттиир
редакторынан өрө таһаараллар. Манна республика ыччатын коммунистичес-
кай иитиигэ элбэх сыратын, билиитин-көрүүтүн биэрбитэ. Кэлин «Кыым»
хаһыакка, радиокомитекка тылбаасчыт быһыытынан балачча өр кэмнэргэ
үлэлээбитэ. Г.С.Тарскай республика бэчээтигэр үлэлээһинэ литература эйгэ-
тигэр киириитигэр улахан суолталаммыта.
1935 сыллаахха кинини А.С.Пушкин аатынан республикатааҕы библиотека
директорынан анаабыттара. Кэлин пенсияҕа тахсыар диэри старшай библио-
грабынан үтүө суобастаахтык үлэлээбитэ.
Г.С.Тарскай сүрүннээн тылбаасчыт. Кини А.М.Горькай автобиографичес-
кай трилогиятын «Оҕо саас», «Дьоҥҥо», «Мин университеттарым», «Артамо-
новтар дьыалалара» уонна «Фома Гордеев» сэһэннэрин (кэнникитин суру-
йааччы Ф.Софроновтыын), «Мещаннар» уонна «Өстөөхтөр» пьесаларын,
Америка туһунан памфлеттарын тылбаастаабыта. Маны тэҥинэн Л.Н.Толстой
«Кавказ хаайыылааҕын», «Хаджи Муратын», И.С.Тургенев «Сааһыт суругун»,
В.К.Арсеньев «Дерсу Узалатын», А.П.Чехов кэпсээннэрин, М.А.Шолохов
«Киһи төлкөтүн», Сата Марган «Кацюбинскай» диэн сэһэнин уонна клас-
сиктар Р.Роллан «Жан Кристоф», Р.Котлинг «Остуоруйаларын», о.д.а. тыл­
баастаабыта. Саха сиригэр Г.С.Тарскайтан атын тылбааска уһуннук сыралаһан
үлэлээбит уонна нуучча, омук классиктарын боччумнаах, бөдөҥ айымньыла-
рын тылбаастаабыт ким да суох.
Г.С.Тарскай П.А.Ойуунускай сахалыы-нууччалыы тылдьытыгар көмөлөс-
пүтэ. Кэлин бэйэтэ үөрэх оҕолоругар анаан нууччалыы-сахалыы тылдьыты
бэчээттэтэн таһаарбыта. Нуучча суруйааччыта Петр Черных-Якутскай лите-
ратурнай айымньытын хомуйан чинчийбитэ, А.Абаҕыыныскай айар үлэтин
481