Page 73 - Баһылай-Мүрү. Лена тэрээһиннээх хаһаайыстыба

тардан биэдэрэтин толоро оҕуста.
—Ынахтарбыт барыбытыгар да быйыл хаһааҥнытааҕар да эрдэ
терөөтүлэр. Мин 15 ьшахгаахпыттан 14-дэтөрөөтө. Күҥҥэ ортотунан
уопсайа 80 киилэ үүтү ыыбын. Мантан саҥа төрөөбүт ньирэйдэрбэр
14-15 киилэтин биэрэбин. Онтон ордугун сыахха тутгарабын. Совхоз
саҕаттан үрүҥ илгэ күрэҕэр куоталаһан үлэлиир үгэспитин билигин
да тутуһабыт. Биригээдэбит салалтата ый ахсын куоталаһыыбыт
түмүгүн таһааран ким бастаабытын, ким хаалбытын уопсай дьүүлгэ
билиһиннэрэн иһэр, — диэн Анастасия Михайловна ферма күннээҕи
үлэтиттэн быһа тардан кэпсиир.
Хотон иһигэр үлэлээбэккэ иллэҥ турар киһи суох. Толору
биэдэрэлээх үүтү илдьэ иһэр кырдьаҕаһы көрсөн сиэр быһыытынан
дорооболоһон үлэтин-хамнаһын ыйыталаһабын. Онуоха киһим күлэ-
күлэ санаатын атастаспытынан барар.
—Ээ, мин дойдубар күүлэйдии, сынньана сылдьар кырдьа-
ҕаспын. Маннааҕы Саһылыкаан олохтооҕо Пелагея Гаврильевна
Криюгорницьша диэммин. Суотгуга кыстаан баран будьүөгэлэрбин,
сүөһүлэрбин ахтан кэлэ сылдьабын. Түөрт уонтан тахса сыл колхоз,
совхоз саҕаттан араас үлэлэргэ үлэлээбит, эдэр эрчимнээх сааспын
бүүс бүтүннүү ыанньыксыт идэтигэр анаабытым. Былыр
былыргыттан коллективна үлэлээбит буоламмын уопсай үлэни,
интириэһи ис сүрэхпигтэн сөбүлүүн, үрдүкгүктутабын. Урут бииргэ
үлэлээбит балтым курдук саныыр дьүөгэбэр, Анастасия Егоровнаҕа
сэргэхсийэ, үлэни-хамнаһы билсэ таарыйа көмөлөһө сылдьабын, —
диир төһө даҕаны 70 сааһын туоллар билигин да хоп курдук
сэбэрэлээх, сэргэх хамсаныылаах үлэ ветерана Пелагея Гаврильевна.
Осеменаторынан уопуттаах специалист Елизавета Портнягина
төрдүс сылын таһаарыылаахтык үлэлиир. Биллэрин курдук, үлэ
пракгиката көрдөрөрүнэн ханна искусственнай сиэмэлээһин атаҕар
турбут сиригэр ынах сүөһү боруодата тупсар, онно төрөлкөй, доруобай
ньирэй ылыллар. Ол быһыытынан Саһылыкаан биригээдэтигэр
ынах сүөһү боруодата куһаҕана суох, бородууксуйаны ылыы да түмүгэ
оннук.
Хотон аҥар уһугар ньирэйдэргэ тутуллубут анал хааччахтарга
ыйдарынан араарыллыбыт ньирэйдэргэ тотоойу көөнньөрбөнү
оҥорон, аһата сылдьар ньирэй көрөөччүгэ тиийэбин. Тастан кэлбит
киһи быһыьггынан ыйыталаһабын, кэпсэтэбин.
—Биригээдэбитигэр биир атыыр кунан оҕустаахпыт. Ол эмиэ
көмөлөһөр, көҕөйбүт ынаҕы булан биэрбитинэн осеменатор
куоттарбакка тута сиэмэлээн биэрэр. Ааспыт сыллааҕы үлэ түмүгэ
куһаҕана суох. Ынахтар быйыл эрдэ төрөөтүлэр, ньирэйдэр туруктара

69