Page 360 - Дупсун оскуолата 150

348 КЭСКИЛ ТУСТЭНЭР КЫЬЛТЛ — ДУПСУН ОСКУОЛЛТЛ

сирдэртэн одолор кэлэн уерэтэллэрин туруорсан интернат дьиэтин туттарбыта.
Оскуолада одону иитиигэ, уерэтиигэ, уруок кэнниттэн дьарыгар туйаайан араас ха-
йысхалаах улэлэр былааннаахтык ыытыллар буолбуттара. Ол курдук эстетическэй
иитиигэ болдомто ууруллара. Учууталлар Никифоров Юрий Григорьевич, Федо­
ров Василий Ильич изостудия тэрийбиттэрэ. Куприян Семенович духовой оркес­
тры улэлэппитэ, араас саастаах одолору тумэн уерэнээччилэр хордарын салайан
улэлэтэрэ. Олорго уерэнээччилэр кехтеехтук бадаран туран сылдьаллара. Дми­
трий Андреевич уерэтэр одолорун тереебут кыраай историятын уерэтиигэ угуй-
бута. Биэс уонус сыллар бутуулэригэр, алта уонус саналарыгар уерэнээччилэрин
кытта оскуола историятыгар бастакынан тереебут дойдуну чинчийэр хонуктаах
походтары тэрийбитэ. Ол курдук 1955 сыллаахха Дмитрий Андреевич урдуку кы-
лаас одолорун тэрийэн, Онер эбэтин эргийэн кэлэр элбэх хонуктаах походка ил-
дьэ сылдьыбыта. Эбэ туда уунэр майы-оту, куел балыгын уерэппиттэрэ, билси-
биттэрэ. Оччотооду кырдьадастартан былыргы уйуйээннэри сэргээн истибиттэрэ,
дуойуйа сынньаммыттара.
Дмитрий Андреевич уйун кэмггэ ыччаты уерэтиигэ, иитиигэ эн килэ суох утуе
суобастаах улэтин элбэх надараадалара туойулууллара. Кини Саха АССР Верхов-
най Советын Президиумун Бочуотунай грамотатынан, «В.И. Ленин тереебутэ
100 сылын бэлиэтээн. Килбиэннээх улэтин ийин» мэтээлинэн, 1965 сыллаах­
ха РСФСР уерэдин туйгуна бэлиэнэн надараадаламмыта. Киэьг, дирин- билии-
ни уерэнээччилэргэ инэрэр, история предметин уерэтии ньыматын уйулуччу
байылаабыт, тереебут кыраайга тапталы, кини историятынан киэн туттууну
иитэр, одо аймах, дьон-сэргэ убаастыыр, ытыктыыр учууталыгар Иванов Дмитрий
Андреевичка 1974 сыллаахха РСФСР оскуолаларын утуелээх учууталын бочуот-
таах аата инэриллибитэ. Дмитрий Андреевич Дупсун орто оскуолата сайдарыгар,
ыччаттара уерэхтээх, улэйит дьон буолан тахсалларыгар олодун барытын анаабыт
тыа сирин интеллигенциятын дьин нээх бэрэстэбиитэлэ, норуот учуутала буолар.
Кэлин студенныы сылдьан, куоракка таайым Бочкарев Иван Андреевич-
таахха керсуйэрбит. Онно Дмитрий Андреевич мин историк учуутал уерэдэр
уерэнэрбиттэн олус астынара. Кэлин тереппут кыыйа Галя эмиэ история от-
делениетын студена буолбутугар: «Бийиги, историктар», — дии-дии таайбыныын
уерэллэрэ-кетеллере. Мин 1974 с. киниэхэ Дупсун оскуолатыгар практикабын
барбытым. Уруок былаанын оносторбор ыйар-кэрдэр, эбии литература булан биэ-
рэр, картаны туттарга уерэтэр, уруок аайы бутэйик паартада олорор. «Кэпсиирин,
быйаарарын' олус бэрт. Одо истэ эрэ олорор тына интэриэйинэйдик кэпсии-
гин», — диэн хайдаабыта. Кэлин уерэхпин бутэрэн, атын оскуолада улэлээн ба­
ран кэлбитим Дмитрий Андреевич пенсияда тахсан улэлээбэт этэ. Ол да буоллар
кэлбит сылбар куйун хас да уруокпар сылдьыбыта, дьиэтигэр ынырбыта. Онно
Дмитрий Андреевич: «Дьэ учуутал бэрдэ буолан эрэр эбиккин. Маладьыас!» —
диэн хайдаабыта. Уонна: «Историк учуутал оскуолада, нэйилиэккэ учуутал эрэ
буолбатах, кини пропагандист, агитатор, лектор, дакылаатчыт буолар. Историк
бэйэтин уерэтэр предметигэр киэн, дирин билиилээх буолуохтаадын тайынан
дойдуга, аан дойдуга туох сонунун буоларын билэр, ырытар политик буолуох-
таах», — диэбитэ, элбэди субэлээбитэ. Хайыаттарын, сурунаалларын барытын
сылынан подшипкалаан ийэрин, наадалаах диэбитин уруучуканан аннынан тар-
дан бэлиэтиирин кердербутэ. Бастаан учууталлыыр сылларбар, дойдутугар олорор
эрдэдинэ, еруу сылдьан субэ-ама ылар этим. Кэллэдим аайы олус уерэн, астынан
туран кэпсэтэрэ, субэлиирэ. Онон мин уерэппит учууталым, учуутал улэтигэр
угуйбут, идэтин батыйыннарбыт кийим, наставнигым, ытыктыыр-убаастыыр ада
табаарыйым, таайым буолар.
РСФСР оскуолаларын утуелээх учуутала, историк учуутал Дмитрий Андрее­
вич утуе аатын уйэтитэн 2009 сыллаахха Дупсун оскуолатыгар киниэхэ аналлаах
куннэри тэрийэн ыыппыппыт, одолорун кытта керсубуппут, Дмитрий Андреевич