Page 386 - Дупсун оскуолата 150

374 КЭСКИЛ ТУСТЭНЭР КЫйЛТЛ — ДУПСУН ОСКУОЛАТА

1962 с. Дупсун орто оскуолатын 100 саайын керсе кыраайы уерэтэр музейы
тэрийбитэ. Музей ол кэмтэн ыла сайдан, 6 суол хайысхалаах, анал салаалаах,
баай экспонаттардаах республикада даданы тарбахха баттанар музейдар ахсаан-
нарыгар киирдэ. Маныаха Иван Дмитриевич утуетэ-ен'ете олус улахан. Ол кур­
дук музей нэйилиэк, оскуола историяларын уерэтэр салаалардаах. Этнография,
айылда, уерэнээччилэр айар оьгойуктарын, сэрии уонна улэ албан аатын салаа-
лара улэлииллэр. Музей орто оскуола дьин нээх айар лабораториятыгар, методи­
ческай, культурней киинигэр кубулуйда. Ол курдук музей уерэтэр-иитэр суолта-
та улаатта. Музей 1970 с. РСФСР уерэдириитин Министерствотын Бочуотунай
грамотатынан надараадаламмыта. 1992 с. Саха сирин оскуолатаады музейдарын
керуугэ республикатаады конкурска кыттан, yhyc бириистээх миэстэдэ тиксиби-
тэ. Иван Дмитриевич бу ситийиилэрэ уйун, ер сыллаах, утуе суобастаах, урдук
тайаарыылаах, утуе тумуктээх улэлэрэ урдуктук сыаналаммыттара.
1963 сыллаахтан 1986 сылга диэри оскуола туризмы салайан, оройуонна 24
тегул I миэстэни, республикада 9 тегул I, 8 тегул II, III миэстэлэри кини са-
лайбыт, эрчийбит хамаандата ылаттаабыта. Республикада хамаанданан 7 тегул
геология курэхтэйиитигэр бастакы миэстэлэри ылаттаабыттара. Туризмна дьа-
рыктаммыт 450 уерэнээччиттэн 320 одо урдук уерэди, 160 одо орто анал уерэди
бутэрбиттэрэ. Иван Дмитриевич салайыытынан эдэр биологтар сир баайын чин-
чийэр походтарын тумугэр 4 сиргэ сиртэн хостонор баайы булбуттара. Ол кур­
дук, Алдан ерус унуор графиты, Берелееххе, Ампаардаахха тутууга аналлаах туой
буору, Дупсун бейуелэгиттэн балтараа кестеех Одустаах куел эмтээх бадараанын
булбуттара. Ити улахан ситийиилэрин ийин оройуон, республика комсомольскай
тэрилтэлэриттэн элбэх тегул, Комсомол Киин Комитетыттан 3 тегул бочуотунай
грамотанан, итини тэнэ 3 тегул ССРС Уерэдин министерствотыттан, Комсомол
Киин Комитетыттан харчынан бириэмийэлэри ылбыттара.
Иван Дмитриевич улууска, республикада тиийэ киэн ник биллибит беден- кол­
лекционер этэ. Араас темада 5 тыйыынча значоктары хомуйбута. Улуу Ленин,
Коммунистическай партия, Октябрьскай революция, спорт, тереебут Сахам сирэ,
Россия куораттара, Авиация, о. д. а. темаларга хомуйбута. «Умсулдан» диэн улуус
коллекционердарын кехтеех чилиэнэ. Быыстапкаларын оскуола одолоругар, нэ-
йилиэнньэдэ, Бородонтго, куоракка тиийэ кердертеебутэ.
Иван Дмитриевич оскуола туристарын туйунан «Тереебут дойдуга тапта-
лы куедьутэн» диэн 137 страницалаах обургу кинигэни суруйан тайаартарбыта.
I Оспех, Остуойка бейуелэгин, «Уунуу» холкуос историяларын туйунан кини-
гэ буолар матырыйаалы хомуйан, компьютерга бэчээттэтэн обургу улэни суру­
йан хаалларда. Дупсун улууйун былыргы уерэхтээхтэрин, баайдарын В. В. Ни-
кифоров-Кулумнуур, Павел Петрович Афанасьев династияларын туйунан баай
матырыйаалы булан, тумэн музейыгар туруорда. 1996 с. В.В. Никифоров терее-
бутэ 130 сылыгар аналлаах улууска уонна республикада сэн-ээриини ылбыт беден-
фотобыыстапканы тэрийбитэ.
Иван Дмитриевич уйун сылларга эдэр келуенэни иитиигэ-уерэтиигэ улэтэ пра-
вительствонан урдуктук сыаналаммыта: 17 тегул Саха Республикатын Уерэдин
министерствотыттан, 2 тегул Российскай Федерацияда турстанциятган бочуотунай
грамоталарынан надараадаламмыта, 1964 с. «ССРС сирин баайын кердеейун туй­
гуна», 1965 с. «РСФСР уерэдириитин туйгуна» ааттар инэриллибиттэрэ. Норуоттар
икки ардыларынаады «Саха-Азия одолоро» фонда 1997 с. стипендиата буолбута.
«Улэ ветерана», «Улэдэ килбиэнин ийин», «Ада дойду сэриитин 50 сыла»,
«Тыыл ветерана», «Маршал Жуков» диэн мэтээллэринэн надараадаламмыта. Дуп­
сун нэйилиэгин уонна Уус-Алдан улууйун бочуоттаах гражданина.

Иннокентий Константинович Сивцев,
«Бочуот Знага» уордьаннаах методист-учуутал,
Дупсун нэИилизгин бочуоттаах олохтоо^о