Page 392 - Дупсун оскуолата 150

380 КЭСКИЛ ТУСТЭНЭР КЫИЛТЛ — ДУПСУН ОСКУОЛАТА

0Р0ЙУ0НТГА ОБО ТУРИЗМЫН КОБУЛЭСПИТИМ
1964—1974 сс. райОНО оскуолаларга инспекторынан улэлээбитим. Оччолорго
уерэх салалтатыгар икки эрэ инспектор улэлиирэ. Дупсун оскуолатыгар улэлээ­
битим уерэх салалтатыгар сылдьан, оройуон оскуолаларыгар туризмы кедулуурбэр
олук уурбута. Оройуон 10 орто, 8 адыс кылаастаах оскуолаларыгар музейдары, Ле­
нинской хостору, кыраайы уерэтэр муннуктары айыы, улэлэтии садаламмыта. Бу
кэмн э уерэтии техническэй средстволары туттуу, педагогическай-методическай
улэ ирдэбилинэн туруоруллубута.
РайОНОда улэлээбит уон сылым устата VIII—XVIII иккилии хонуктаах оро-
йуоннаады сулуеттэри бэйэм эппиэппэр сугэн атаарбытым. Манна бары оскуо-
лалар эдэр краевед-туристарын этэрээттэрэ кытталлара, уерэх дьылын устата
ыытыллыбыт кыраайы уерэтии, туризм улэтин отчуоттууллара. Туризм эста-
фетатыгар, туристскай олоду-дьайады тэриниигэ, санитарияда, геологияда,
топографияда, эркин хаИыатын тайаарыыга, сигнализацияда, о.д.а. керуггнэргэ
курэхтэЬэллэрэ. Курэхтэйии балайыанньатын республикада ыытыллар туристи-
ческай сулуеттэр балайыанньаларыгар сеп тубэйиннэрэн оггорорбут. Онон уустук
туйумэхтэрдээх эстафетаны, хас да километрынан тайыыр спортивнай ориенти­
рование маршрутун онорорбут.
1964—1992 сс. оройуон хайыатыгар «Ленинской тэрийээччигэ», «Муру cahapga-
тыгар» селькордаабытым. Норуот уерэдириитигэр, оскуолалар улэлэригэр анал-
лаах ыстатыйалары суруйарым. Олимпиадалар, курэхтэйиилэр, быыстапкалар,
туристическай слёттар тумуктэрин хайыат ненуе олохтоохтор киэн истиилэри-
гэр, билиилэригэр тайаарарым. Хайыакка суруйууларым улэм тэрээйинигэр, дьон
санаатын тумуугэ улаханнык кемелейеллере. Маны тайынан биир идэлээхтэрим
Легей орто оскуолатын учуутала Л.И. Дьяконов, Дупсун орто оскуолатыгар ту­
ризмы салайбыт, нуучча тылын учуутала И.Д. Стрекаловскай улэлэрин сырдап-
пытым.
Туризмы уонна кыраайы уерэтиини салайыыга бэйэм педагогическай, методи-
ческай, теоретическай билиибин утумнаахтык урдэппитим.
1969—1970 сс. оройуон пионердара уонна уерэнээччилэрэ Бутун Союзтаады
«Дорогами ленинской мечты» диэн похуоттарга, 1973—1975 сс. «Моя Родина —
СССР» диэн Бутун Союзтаады краеведческай-туристическай экспедицияда кыт-
талларын тэрийсибитим. Эдэр краевед-туристар республикатаады XIII сулуеттэрин
тэрийэр комитетыгар кыттан, туризм курэхтэйиитигэр судьуйаласпытым.
1967 с. Пермь куоракка ыытыллыбыт уерэнээччилэргэ туризмы тэрийээччилэр
Бутун Союзтаады семинардарыгар сылдьыбытым. Дьокуускайга республикатаады
одо экскурсионнай-туристическай станциятынан ыытыллыбыт туристическай-
краеведческай улэни тумэр альбом-эстафетаны толорууга кыттыыны ылбытым.
Альбом тэрийэр комиссиятын састаабыгар райОНО сэбиэдиссэйэ И.С. Портня-
гин, туризмы тэрийээччи И.Д. Стрекаловскай, учууталлар Г.В. Данилов, Д.Г. Пав­
лов, И.Х. Кондратьев улэлээбиттэрэ. 1967 с. Братскайга ыытыллыбыт эдэр ту-
ристар «Из искры возгорится пламя» диэн улуу Октябрь 50 сылыгар аналлаах
похуоттарын кыттыылаахтарын Бутун Союзтаады X сулуеттэригэр Саха сирин
эдэр краевед-туристарын этэрээттэрин салайааччытынан ананан сылдьыбытым.
Этэрээт республика уон оройуонуттан биирдии IX—X кылаас уерэнээччилэриттэн
тэриллибитэ. Сулует Иркутскай, Ангарскай куораттарынан, Байкал куелугэр,
Амур ерус устун айаннаан Братскай куоракка тиийэ ыытыллыбыта.
Туризмы сайыннарыыга мин сэмэй улэм сыаналанан, элбэх Бочуотунай гра-
моталарынан надараадаламмытым. Кыраайы уерэтэр, туристическай улэни са-
лайарбар миэхэ элбэх субэни, кемену оскуолаларга ити улэни суруннээччилэр,
тэрийээччилэр И.Д. Стрекаловскай, А.И. Сивцев, А.И. Местников, В.Д. Дьяко­
нов, М.М. Жирков, Е.К. Кривошапкина, Г.Г. Гаврильев, оройуон спортивнай