Page 441 - Дупсун оскуолата 150

429

дарственнай пединституту бутэрбитэ. 1970 сылтан Дупсун орто оскуолатыгар алын
cyhyex кылаас учууталынан улэлээбитэ. Мария Гаврильевна 36 сыл устата кэлэр
кэнчээри ыччаты иитиигэ-уерэтиигэ олодун анаата. Алын cyhyex кылаас учуута­
ла, оскуолада киириэн иннинээди одолор иитиллэр тэрилтэлэрин салайааччыта,
интернакка олорор араас саастаах уерэнээччилэр иитээччилэрэ — бу Мария Гав­
рильевна педагогическай улэтин суола. Кини барыта алын cyhyex кылаас учуута­
лынан улэлииригэр ус выпуЬу табаарда. 1982, 1985, 1988 сыллаахха Дупсун орто
оскуолатын бутэрбит выпускниктар — бу Мария Гаврильевна алын cyhyex кылаас­
ка бутэртэрбит одолоро. Мария Гаврильевна уерэтэр кылаастарыгар туерт уон-
нуу одо уерэнэрэ, итиччэ элбэх оскуола боруогун атыллаабыт кыракый одолору
уерэх-билии аартыгар уктэннэрии элбэх билиини уонна сатабылы эрэйэрэ. Кини
уерэппит кырачаан одолоро оскуоланы бутэрэн, араас идэлэри бабылаан, Саха
сирин араас муннуктарыгар олорон, учууталларын убулуейунэн эдэрдэлээн,
истин' ис хобоонноох, махтал тыллардаах эдэрдэ открыткалары ыыталлара бу
учуутал кибиэхэ саамай улахан бэлэх буолара саарбада суох. 1985 сыллаады вы-
пускниктарын эдэрдэлэриттэн: «Утуе^э-кэрэ^э уйуйбут, билиини-керууну биэр-
бит, учуутал диэн урдук ааты урдуктук тутар утуе кийибит... Аагуары-суруйары
билбэт мэникчээннэри ейдерун-тейдерун булларан, кунустэри-тууннэри сылайары
аахсыбакка уерэх-билии кыЬатыгар уерэппит сырагуытын урдуктук сыаналыыбыт,
эйиги сыралаах улэгуитин ис сурэхпититтэн дирин ытыктабылынан, убаастабы-
лынан ахтабыт, эйиги дьулуурдаах улэ^итинэн киэн туттабыт». 1988 сыллаах-
тар эдэрдэлэриттэн: «Хайа ба^арар кийиэхэ олодун суппэт ейдебулунэн маннайгы
учуутала буолар. Оннук умнуллубат биЬигини билии сырдык кыйатыгар уерэппит,
аан бастаан уерэх суолугар уктэннэрбит кийибитинэн Эн буоларын. Элбэх сыл­
лар да аасталлар бастакы учууталбытын керсубут куммутун су бу баар курдук
ейдуубут...»
Балтылара Марфа Сивцева, Александра Босикова, кыыйа Тамара Горохова чу-
гас кибилэрин тубунан истин’-ибирэх тылларынан ахталлар: «...БиЬиги эдьиий-
бит, ийэбит одо учууталын ис сурэдиттэн таптыыр буолладына бу улахан ситибии
диэн этэрэ. Улэтин олус таптыыра. Хайдах курдук улэтигэр кыбамньылаадын,
дьон но-сэргэдэ эйэдэс сыбыаннаадын, куус-кеме, субэ-ама буоларын кыра эр-
дэхпититтэн керен седербут. Улэтигэр олус эппиэтинэстээдэ уонна ирдэбиллээдэ,
садалаабыт улэтин тибэдэр тиэрдэн баран тэйэрэ. Хас биирдии уруогар кичэйэн
туран бэлэмнэнэрэ. Уерэппит кылаабын одолорун бэйэтин одолорун курдук тап­
тыыра. Бииргэ уерэн-кетен, ардыгар буойан, субэлээн-амалаан улаатыннарара.
Кылаас табынан аадыыга, тургэнник суоттуу уерэнэллэригэр ураты болдомтотун
уурара. Оребулу еребул диэбэккэ, одолору дьиэтигэр ыныран эбии дьарыктыыра,
уерэтэрэ. Туох баар билиитин-керуутун одолор ис кыахтара арылларыгар аныыра.
Кини хас биирдии одо тус бэйэтин дьодурун уонна бада санаатын сыаналаан туран
улэлиир учуутал этэ. Дьиэлэринэн сылдьан тереппуттэри кытта билсэрэ, субэлиирэ.
Одолоро учугэйи онордохторуна, ситибиилэннэхтэринэ ийэлии истинник уерэрэ.
Кэлин салайбыт, уерэппит кылаабын одолоро оскуоланы бутэрбиттэрин да кэн-
нэ хас биирдиилэрин кытта билсэрэ, ыйыталабара. «Одолорум кэлэн куулэйдээн,
кэпсэтэн бардылар, ыал буолан уерэхтэрин бутэрэн улэлии сылдьаллар, кыра да
дьон этилэр, одолорум барахсаттар...», — диэн астынан, уерэн-кетен туран кэпсии-
рэ. Кими да кытта улэлээбитин ийин, дьон кини тубунан дирин убаастабылынан
уонна махталынан эрэ ахталлар. Бибиги чугас дьоно, одолоро истэн астынабыт,
ийэбит, эдьиийбит улэлээн ааспыт олодо бибиэхэ еруу холобур буолар».
Мария Гаврильевна 1981 сылтан пенсияда тахсыар диэри Дупсун орто оскуола­
тын госинтернатыгар иитээччинэн улэлээбитэ. Интернакка иитээччинэн улэлиир
кэмнэригэр атын нэбилиэктэртэн кэлэн уерэнэр араас саастаах одолорго иккис
ийэ буолан, интернаттарын дьиэлэрин курдук санаан туоххабыйбакка олорон
уерэнэллэригэр кеме-тирэх, ейебул буоларын иитиллээччилэр ахталлара.