Page 70 - Дупсун оскуолата 150

66 КЭСКИЛ ТУСТЭНЭР КЫИЛТЛ — ДУПСУН ОСКУОЛЛТЛ

Оччолорго Маслов оскуолатыгар учительскай семинарияны эбэтэр оскуола­
ны бутэрбиттэр ананан улэлииллэрэ. Кинилэр истэригэр чиэйинэй, бэринии-
лээх улэлэринэн олохтоохтор урдук ытыктабылларын ылбыттара: И.С. Турантаев,
А.Я. Григорьева, О. Пылаева, Г.П. Афанасьева уонна да атытгар.
Дупсунтгэ Маслов оскуолата Сэбиэскэй былаас олохтонуор диэри улэлээбитэ.
Бу оскуола Дупсун улууйун бастакы интеллигеннэрэ уунэн тахсалларыгар олук уур-
бута саарбахтаммат. Маслов оскуолатыгар уерэммитгэрэ: бастакы ревкомовецтартан
биирдэстэрэ И.К. Попов, Дупсун олохтоохторун уерэх сырдыгар уйуйбут учуутал­
лар Д.И. Стрекаловскай, П.А. Жирков, САССР уонна РСФСР культуратын уонна
искусствотын утуелээх улэйитэ И.Д. Новгородов, балык промышленнойын тэрий-
сээччи Н.Н. Жирков, Чэриктэйгэ бастакы холкуостары тэрийээччи уонна салайаач-
чы Н.Я. Рожин, РСФСР уонна Саха АССР утуелээх быраайа Н.П. Афанасьева.

Иван Дмитриевич Новгородов
(1899-1972)
Емельян Ярославской аатынан кыраайы уерэтэр рес-
публикатаагуы музей старшей научной сотруднигынан вр
сылларга улэлээбит биллиилээх учуонай-краевед, историк
уонна этнограф, РСФСР уонна Саха АССР культуратын
утуелээх улэйитэ.
Мин Дупсуннээди Маслов аатынан оскуоланы
1911 — 1912 уонна 1912—1913 уерэх дьылларыгар мес-
суйуентгэ олорон уерэнэн бутэрбитим. Ол дьыллар-
га 14—15 одо уерэнэрэ. Чугас олорор, адабыыттан,
лечуектэн ураты, нуучча суода. Ол да буоллар, бийиги
нууччалыы уерэнэрбит.
Бийиги, уерэнэр кэммитигэр учууталлаабыт Л.Н. По­
пов — Мэн'э улууйун кийитэ, мессуйуену бэйэтэ тутан
И.Д. Новгородов аспыт-таггаспыт лаппа тупсубута.
Учууталбыт Лонгин Николаевич Попов одолорго сы-
йыана, уерэтэрэ да учугэй этэ. Ити оччотооду ыраахтаады уерэдин бэрээдэгинэн
буолбакка, олохтоох баайдар утарылайалларын урдунэн, кини бэйэтин бадатынан
итинник этэ.
Оччолорго уерэх систематын быйыытынан одо кулгаадын эрийии, баттахтаайын,
линейканан тебеде охсуу, муннукка тобуктатан уйуннук туруоруу уонна киэйээнтгэ
диэри айылыга суох хаалларыы курдук накаастаайыннар кенуллэнэллэрэ. Ол да
буоллар, бийиги учууталбыт бэйэтэ сайдыылаах, кыра, кыаммат дьонно аламадай
кийи буолан итинниктэри туттубат этэ.
Уерэх наар нууччалыы барар буолара, тыа одолоругар улахан кытаанах курдуга.
Учууталбыт кеметунэн, угустук сахалыы быйаарар буолан, уерэхпитигэр бары кэ-
риэтэ учугэй этибит. Революция иннинэ оскуолада танара уерэдэ сурун предмет
этэ. Ону еруу адабыыт уерэтээччи. Мин уерэнэр дьылларбар Дупсун танаратын
дьиэтин адабыыта Горбунов бийигини уерэтэрэ да, уруогун еруу кетутэрэ. Онон
бийиги танара уерэдин билиибит мелтеде.
Адабыыт кэлбэтэх уруогар учууталбыт араас кэпсээннэри, остуоруйалары ки-
нигэлэртэн аадара, нуучча классиктарын (Чеховы, Гоголы, Толстойу, Тургеневы)
кытта билийиннэртиирэ. Маннык уруокка бийиги олус уерэрбит-кетербут.
Лонгин Николаевич Попову ити курдук улэлиирин ийин улуус сорох
байылыктара, баайдара себулээбэт этилэр, кинини туората сатыыллара. Кыйын
биирдэ куораттан тахсыбыт аккыырай бийиги оскуолабытыгар сырытта. Онно
учууталбыт уерэтэр предметтэригэр син билбэхтэйэр дьон буоллубут. Арай, били
адабыыт уерэтэр танара уерэдэр мэлийэн тадыстыбыт. Адабыыппыт Горбунов