Page 74 - Дупсун оскуолата 150

70 КЭСКИЛ ТУСТЭНЭР КЫйЛТЛ — ДУПСУН ОСКУОЛАТА

Пансионтга одолор куннээди рационнарын тутуйууга кытаанах ирдэбиллэр
бааллара: сарсыардаантгы айылыкка чэйи кытта уут уонна сахар, 1/2 пуун ки-
лиэп, 10 гр. арыы, эбиэккэ щи эбэтэр хортуоппуйдаах миин, сиикэйинэн 3/4
пуун эт, киэйээнтги айылыкка 1/2 пуун куел эбэтэр ерус балыга уонна хаайы
бэриллиэхтээх эбит.
1911 сыл баладан ыйыгар Дупсуннээди Маслов аатынан оскуола пансионугар
Гоголев Яков, Бурнашев Николай, Охлопков Иван, Новгородов Иван, Никифоров
Семен толору пансионтга, Рожин Никита, Сивцев Семен, Жирков Даниил, Стре­
кал овскай Дмитрий ситэтэ суох пансион'н'а ылыллыбыттар.
Маслов оскуолатын сэбиэдиссэйэ Афанасьева Галина Петровна 1914 сыллаах
отчуотуттан:
1914 сыллаахха оскуолада 18, онтон 1915 сыллаахха 21 уол одо уерэммиттэр.
1913 сыллаахха оскуоланы 1 одо бутэрбит.
Оскуоланы кырайыын лаампатынан сырдаталлар, ойохторун майынан оттол-
лор эбит, вентиляция диэн суох. Ирдэбиллэргэ эппиэттиир паарта ахсаана — 7,
эппиэттээбэт — 4. 1914 сыллаахха тэриллибит уерэнээччилэр библиотекаларыгар
347 кинигэ, учууталларга — 103 кинигэ баар эбит. Учууталларынан икки кийи
улэлиир эбит: сокуону уерэтэр учууталынан Константин Некрасов, учууталынан
Галина Петровна Афанасьева.
Г.П. Афанасьева одолор тутта-хапта сылдьалларын, нуучча тылын уруоктайыгар
тутталларын хонтуруоллуурга судургу буолуох этэ диэн пансион дьиэтин оскуо­
ла дьиэтигэр кейерерге туруорсубут. Бу туруорсуута 1916—1917 уерэх дьылыгар
олоххо киирбитэ — пансион дьиэтин оскуолада сыйыары кейерен туппуттара.
Олунньутаады революция буолбутун туйунан сурах сотору кэминэн Россия саа­
май уйук сирдэригэр, ол ийигэр Дупсун сиригэр эмиэ тиийбитэ. Онон сибээстээн
араас тэрээйиннэр ыытыллан барбыттара: куттала суох буолууга нэйилиэктээди
ситэриилээх кэмитиэт, милиция, ас-уел кэмииссийэтэ тэриллибипэрэ. Купа­
ла суох буолуу кэмитиэтигэр дьаданылар уонна орто кылаас бэрэстэбиитэллэрэ
эмиэ киирбипэрэ.
Эдэр сэбиэскэй былаас ер буолбатада, контрреволюция куустэрин саба
бапаайынынан самнарыллыбыта. 1918 сыл атырдьах ыйыгар Саха сиригэр граж-
данскай сэрии садаламмыта. Колчаковщина хаан тохтуулаах дьайыыта ере турбу-
та. Тынаайыннаах утарсыы, хабыр хапсыйыы тумугэр сотору кэминэн, 1919 сыл
тохсунньутугар, колчаковщина кыргыллыбыта.
1919 сыл баладан ыйыпан Дупсуннээди биир кылаастаах училище Норуот
уерэдириитин министиэристибэтин икки кылаастаах оскуолатыгар кубулуйбута.
Гражданскай сэрии, олох-дьайах айгыраайына, аччыктаайын оскуола улэтигэр
ыар дьайыылаах буолбута. Учебниктар, тэтэрээпэр, нагляднай пособиелар, уерэ­
нэр мал-сал тиийбэтэ, суода улахан харгыстары уескэппитэ.
Ол эрээри, сагга олоду тэрийэн эрэр эдэр сэбиэскэй былаас кыада баарынан
оскуолаларга, учууталларга, одолорго кыйамньытын ууран барбыта. 1919 сыл­
лаахха В.И. Ленин декретинэн «Одолор кемускэллэрин сэбиэтэ» тэриллибитэ.
Дьаданылар одолорун айынан-уелунэн, танайынан-сабынан, атах танайынан
хааччыйыыга улахан болдомто ууруллубута. Судаарыстыба норуоту уерэхтээйин н э
убу-харчыны кэрэйбэккэ кедьуустээх улэни ыыппыта. Ол тумугэр дойду урдунэн
маассабай оскуолалары тэрийиигэ куустээх хамсаайын садаламмыта. Оскуолалар
уерэтэр-иитэр улэлэрэ сана тайымна тахсыбыта.