Page 84 - Дупсун оскуолата 150

80 КЭСКНЛ ТУСТЭНЭР КЫйЛТЛ — ДУПСУН ОСКУОЛЛТЛ

мынан Саха сирин оскуолаларыгар эбии «кыраайы уерэтии» предмета киллэрил-
либит. Оскуола олодуттан муштра, одону тайыйыы, уерэх матырыйаалын нойо-
суус уерэтэргэ куйэйии курдук эргэ хаалыылаах олох костуулэрэ букатыннаахтык
туеруллубуттэр.
Оскуола ийинэн одолор бэйэни салайыныыларын органа — уерэх комитета
(учком) тэриллэн улэлээбитэ учууталлар уерэтэр-иитэр улэлэригэр улахан кеме
буолбута.
1924— 1925 уерэх дьылыгар САССР Бырабыыталыстыбата аан бастаан интер­
нат одолорун айылыктарын телебурун бэйэтин суотугар ылынар. Бу сыл респу­
блика урдунэн 557 одо айылыгар ыйга 10 солк. керуллубутэ.
Наркомпрос сахалыы тылынан суругу киллэриигэ куустээх улэни ыыппыта.
Сахалыы сурук киириитэ оскуолаларга тереебут тылынан уерэтиини киэнник
киллэрэргэ, учууталлары бэлэмнииргэ усулуобуйа уескэтиэхтээдэ.
1922—1923 уерэх дьылыгар саха оскуолаларыгар тереебут тылынан уерэтии
киллэриллибитэ. Эрдэттэн республика оскуолаларыгар хас да тыйыынча
«Сурук-бичик» диэн саха бастакы букубаара уонна дьодус «Аадар кинигэ»
тардатыллыбыттара.

1925— 1926 уерэх дьылыгар Дупсунтгэ алта группалаах оскуола тэриллиби-
тэ. Манна 80 одо уерэнэрэ. Бу тэрээйин нэйилиэнньэ ейебулун ылбыта. Уерэх
техническэй еттунэн хааччыллыыта мелтех этэ. Оскуола дьиэтэ капитальнай
еремуену ирдиирэ.
Уерэхтээйин сахалыы тылынан барар буолбута. Уерэх былаана, Д.И. Стрека­
ловскай этэринэн, 100% туолара. Ахсынньы ыйтан аадар баладан айыллан улэтин
садалаабыта. Манна бу сыл 5 тегул араас тиэмэлэргэ дакылааттар онойуллубут-
тара, 3 миитин ыытыллыбыта, 3 испэктээкил туруоруллубута. Онтон тохсунньут-
тан нэйилиэнньэдэ телебурэ суох юридическай кеме онойуллубута. Аадар баладан
тэрээйиннэрэ 900 кийини хабан ыытыллыбыттара.
Дупсун оскуолатын уерэнээччилэрэ нэйилиэккэ ыытыллар политическай
тэрээйиннэргэ кехтеех кыттыыны ылаллара. Ол курдук сир уллэйигэр, кулаах-
таайынна, бастакы улэлээн иитиллээччилэр табаарыстыбаларын артыалларын
тэрийиигэ, уерэдэ суох улахан дьону уерэтиигэ туох баар сыраларын ууран туран
кемелейеллере.
Оскуола ийинэн 20 одо олорор пансиона улэлиирэ. 1924 сыл от ыйыттан 30
чилиэннээх хамначчыттар сойуустара тэриллибитэ. Эмиэ бу сылтан садалаан
комсомольскай ячейка улэлэтин садалаабыта. Бастаан утаа бу ячейка 20-чэ чи­
лиэннээх этэ. Комсомольскай ячейка ыйга иккитэ истиэнэ хайыатын тайаарара.
Манна кини олохтоохтор истэригэр ыытар политическай уонна иитэр-сырдатар
улэтин кердеруугэ тайаарара.
Уопсай мунньахтар, тумсуулэр тийигин быспакка ыытыллар буолбуттара. Ком-
сомолецтар кехтере эрчимнээхтик урдээн испитэ. Актыбыыстар нэдиэлэ аайы
араас темаларга дакылааттары онорор буолбуттара, аадар баладан уонна оскуола
холбойон ыытар диспуттарыгар кехтеехтук кытталлара. 1926 сыллаахха оскуолада
18 чилиэннээх эдэр пионердар этэрээттэрэ тэриллибитэ.

Платон Алексеевич Ойуунускай бэлэдэ

Дупсун оскуолатын иккис кылаайыгар уерэнэ сылдьан, 1924 сыллаахха пио-
нерга киирбитим. Комсомол ячейкатын секретара Григорий Семенович Тарскай,
учууталлар Дмитрий Иосифович Стрекаловскай, Платон Афанасьевич Ушницкай
кедулээйиннэринэн ити дьыл бийиги оскуолабытыгар пионерскай этэрээт аан
бастаан тэриллибитэ. Оскуола 60-ча одотуттан 15—16 буоламмыт пионерга киир-