Page 86 - Дупсун оскуолата 150

87 КЭСКИЛ ТУСТЭНЭР КЫЬЛТЛ — ДУПСУН ОСКУОЛЛТЛ

ки керебун. Дьоннор баладаннарын тайыгар белех-белех умуеруйэн тураллар,
сыыр аннын кыйа хатын нарга, титириктэргэ ыныырдаах аттар баайыллыбыттар.
Алдьархайдаах быйыы тахсыбыт — Буетуккэни адата Силипчээнниин иккиэн-
нэрин сугэнэн кэрдэн елербут тууннэрин нен уе кунэ бутэн эрэр этэ.
Хас сайын аайы буоларын курдук мин бу быйылаан икки-ус хонук инни-
нэ одо саабым додорун, ийэбинэн убайбын Буетуккэни кытта таайдарбытыгар
Уйбаныаптарга Маттада, Муру, Хара Мунду алаастарынан икки хонон бииргэ
уерэнэр уолаттарбытыныын Бэриийэп Мэхээлэлиин, Суедэрэп Охоноойойдуун,
Суедэрэп Уйбаанныын керсуйэн кэпсэтэ-кэпсэтэ оонньуу туспуппут. Бу сырыы-
га урукку сыллардаадар олох туспалаахтык керсубуппут.
Буетуккэ хайыы-уйэдэ бийигиттэн быдан уларыйбыт, хайдах эрэ эр санаа-
ламмыт, куоракка уерэнэ барара чугаЬаабыт комсомолец. Оччотоодуга бийиэхэ
тереебут алааспытытган, ыырбытыттан ырааппатах дьонтго куоракка уерэнэ ба-
рыы, санаабытыгар, сурдээх ыраах, бийиги ейбут эмискэ кыайан тиийбэт суола
этэ.
Буетуккэ дуоспуруннанан олорон, бийиги учугэйдик уерэниэхтээхпит, ком­
сомолга киириэхтээхпит, кулаактары кытта хайдах охсуйуохтаахпыт тустарынан
кэпсиирэ.
Дупсун оскуолатын бутэрэн баран, хайаан да куоракка киирэн уерэнэргэ диэн
уопсай санаабыт тумуллэрэ. Туох идэдэ уерэнэрбит туйунан, оскуолаларын аат-
тарын билбэт этибит.
Ити этэ Буетуккэни кытта тийэх керсуйуубут. Онтукайбыт баара, елбутун
керсе бу баран истэхпит.
Буетуккэни аны тыыннаахтыы керсубэппит, кини елбут, кэрдиллибит диэн
санааны кытта урут уерэн-кетен суурэр сыырбыт аннынан тебебутун умса тут-
тан, ийэм Матырыананы кытта бокуонньугу тийэх суолугар атаарыыга саната
суох тиэтэллик хааман испиппит.
Ити ийэн, санаабын аралдьытаары буолуо, ийэм эмискэ:
— Байылай, ейдуугун дуо, икки сыллаадыта Буетуккэ бийиэхэ олорон уерэнэ
сылдьан, комсомолга киирэн баран, оскуолаттан уерэн-кетен кэлбитин? Одом сыыйа
онно ейдеен кеертум эйигиттэн, бииргэ уерэнэр, оонньуур одолорутган хайдах эрэ
оттомноммут, сирэйэ-xapaga сытыырхайбыт этэ. Ону баара комсомолга киирдэдинэ
саллаакка барыа диэн санаан себулээбэтэдим, онтон найаа хомойбута.
Мин мунаара сылдьар санаабын ыйытабын:
— Ийээ, тодо елербуттэрэ буолуой?
— Тукаам, хара санаалаахтар тодо елербуттэрин тугун билиэхпиний? Билигин
бу дойдуга иэдээн буолан турар, Онердерге суейуну уоран сиэччилэр, уоруйахтар,
ороспуонньуктар олустаатылар дииллэр, ол гынан баран баайдар суейулэриттэн
торбойу да уорбуттара биллибэт. Кэбис, кийи истиэ, санарба, — диэтэ.
— Били бийиги сайылыкпытыгар Баарда алааска, Орто Сурка Ондеруускэлээх
ампаардарын тайыгар былырыын туох эрэ сир туйунан куех кылаан дэйэ-дэйэ
комсомоллар дьадан ы дьону мунньан мунньахтаабыттара. Комсомолецтар Ньукуус
Уйбаана (Жирков Иван Николаевич), Быччырыыс Миитэрээйэ (Жирков Д.И.),
Буетуккэ (Федоров Петр Филиппович), Кыака Гаанньа (Александров Г.Е.),
Байылайкаан уолаттара Буетур (Гоголев П.В.), Сахаачча (Гоголев З.В.), Атада Суох
аччыгый уола (Жирков Иван) ол мунньахха олус да кыйыйан-абаран тураннар,
баайдарга найаа сулуйуннээх тыллары эппиттэрэ. Онно кылаас естеехтере — ку-
лаактар сир утуетун ылан олорон, кыра-дьаданы дьоннору супту уулаан, хамнач-
чыт оностоллор дииллэрэ, онно анаан Никииппэрэп Байылай (В.В. Никифо­
ров) — буржуазнай националист, кини уола Бааланы, Охоноойойдору, онтон да
атыттары ахталлара. Дьоннор: «Ити одолор тыллара олус да сулуйуннээх, дирин
тыллары сан араллар», — дэспиттэрэ. Онуоха комсомоллар ессе дирин этэн: «Ити