Page 73 - Сергей Васильев-Борогонскай. Поэт уонна гражданин

олоҕуруута буолар. Норуот ырыаларын форматын туһанан,
ону тупсаран, уларытан элбэх айымньыны суруйбута. Хо-
һоон аллитерационнай системата саха народнай поэзиятын
үйэлэргэ олохсуйбут төрүт формата. Онтон Сергей Васильев
поэзията фольклортан силистээх буолан, кини үгүс айым-
ньылара аллитерационнай тутуллаахтар.
Аллитерациялаах хоһоон диэн дорҕоон дьүөрэлэһиити-
гэр олоҕурбут хоһоон буолар. Дорҕоон дьүөрэлэһиитэ биир-
диилээн сүһүөхтэн, тылтан бүтүн этиигэ тиийэ тарҕанар.
Алл итерация ҕа икки сүрүн көрүҥ: туруору (вертикальнай)
уонна сытыары (горизонтальнай) дьүөрэлэһии бэлиэтэнэр.
Туруору аллитерацияҕа строкалар инники сүһүөхтэрэ дьүөрэ-
лэһэр. Сытыары аллитерациялаах хоһоонлго дьүөрэлэһэр дор-
ҕоонноох тыллар строка иһигэр кэккэлэнэллэр. Үксүгэр бу
икки көрүҥ бииргэ алтыһан сылдьар буолар.
Саха бастакы поэттара хоһооннорун аллитерация ньы-
матын туттан айбыттара, ол курдук А.Кулаковскай үгүс хо-
һоонун аллитерацияҕа олоҕуран суруйбута, кини поэзиятын
аллитерацията 63% тэҥнэһэр. Онтон П.Ойуунускай поэзия­
тын аллитерацията 97,5% тэҥнэһэр1.
С.Васильев литератураҕа XX үйэ 30-с сс. И.Чаҕылҕаны,
К.Уурастыырабы, А.Абаҕыыныскайы, П.Тулааһынабы о.д.а.
кытта тэш гэ киирбитэ. Саха поэзията ис хоһооп, уус-уран
форма өттүнэн сайдан эрэр кэмэ этэ. Хоһооҥҥо аллитера­
ция рифманы кытта тэҥҥэ туттуллар буолбута2.
С.Васильев 1930-1940 сс. поэзиятыгар аллитерацияны
туттуута 64,2% тэҥнэһэр (уопсайа 8270 строкаттан 5302 стро­
ка аллитерациялаах). Аллитерацияны туттуу сэрии кэминээҕи
поэзиятыгар ордук күүһүрэр, бу кэмҥэ суруллубут айымньы-
ларга аллитерация, биһиги ааҕыыбытынан, 89,3 % тэҥ. Поэт
туруору аллитерацияны сөбүлээн туттар:
Хатарыылаах оноһуулаах,
Хатан тимир тыллаах,
Хамыһым оҕотоо!
Хаһыылаах араамкалаах
Хатыҥ мае хааҕыттан
Халты көтөп тахсаюгын... ( С . 1 4 3 * )
* Васильев С.С. Талыллыбыт айымньылар. — Т. 1. — Якутскай, 1966. —
136 с. Мантан салгыы бу хомууруннъук сирэйдэрэ ыйыллаллар.
71