Page 108 - Өксөкүлээх Уола 2009 223стр

ЫТЫКТЫЫР КҮТҮӨТҮМ
Мария Охлопкова,
педагогичекай үлэ ветерана, Герой ийэ.
2001 с.
Мин Реас Алексеевиһы кытта 1949—1955 сс. Чычымах
сэтгэ кылаастаах оскуолатыгар бииргэ үлэлээбиппит.
Биһиги уулусса нөҥүө-маҥаа өттүгэр ыаллыы олорбуп-
пут. Бу бириэмэҕэ оскуолаҕа хойуу соҕустук уонна уһуннук
мунньахтыырбыт. Аны нэдиэлэҕэ биирдэ икки чаас устата
полит. үөрэххэ үөрэнэрбит. Оскуолабыт син тэйиччи этэ.
Онон кэлэрбитигэр куруук аргыстаһа сылдьарбыт. Кэргэнэ
Татьяна Паповна аҕата Заболоцкай Папа Алексеевичтыын
ийэм бииргэ төрөөбүт, иитиллибит дьон этилэр. Онон адьас
чугас аймаҕьгм буолар. Реас Алексеевич киһини сэргэҕэлэтэр,
үөрдэр-көтүтэр дэлэгэй кэпсээннээх киһи этэ. Кини оскуо-
лаҕа үлэтигэр туохтан да иҥнэн турбат иннинэн киһи этэ.
Постановкаҕа ооннъуура, ыллыыра, эмиэ да балалайкалыыра.
Бу саҕана учууталлар үрдүкү кылааска талбыт предметтэрин
барытын үөрэтэллэрэ. Ол аата предметинэн үөрэтии суоҕа.
Кини мин ыйынньыгым этэ. Ханнык баҕарар боппуруо-
һу, билэрэ-көрөрө. Билии-көрүү киэҥ киһитэ этэ. Биирдэ
Реас Алексеевичтыын мунньахтаан баран, дьиэлээн испип-
пит. Ол иһэн халлааны хантайан көрбүтүм таҥалай былыт-
тар устан эрэллэрэ. Ону мин эттим: «Дьэ халлааммыт үчүгэй
да буолбут. Эриэн-быраан былыттар элэҥнэһэн эрэллэр»,
— диэбиплэр тэһэ ыстанан күлэн баран: «Оо, дьэ бэрт да
тылы булан этгиҥ», — диэбитэ. Ону мин алҕас саҥардаҕым
дуу дии санаабытым. Кэнники толкуйдуубун, суруйааччы
буолан тылы була-тала интэриэһиргии сылдьар эбит. Бу са-
ҕана суруйарын билбэт этим.
1953 с. аҕатын кириитикалии сылдьыбыт кэмнэрэ этэ. Онно
да биир тылы саҥарбатаҕа. Сэрэйдэххэ санааргыы бөҕө сылдьа-
ахтаатаҕа дии. Биһиги аҕабьгг Охлоиков М.К. Кулаковскайы
көмүскэстэ дюн паргиятьптан, үлэтипэн уһуллан хаалбьгга Туох
хабааннаахтык көмүскэспитин билбит суох. Ол бириэмэҕз кы-
таанах кэм ааспыта. Дьон бөҕө үлэтитгэн уһуллубуг, хаайылльг-
бьҥ сурахтарьш истэрбит. Реас Алексеевич оҕолоругар наһаа
үчүгэй сыһыаннаах этэ. Хаһан да куолаһын үрдэппэт, улахан
киһи курдук кэпсэтэрин өйдүүбүн. Оҕолорун үлэҕэ-хамнаска,
булка-алка бэйэтин кытга тэҥҥэ илдю сылдьара. Оҕолор дьиэҕэ-
уокка наһаа сыһыанаах дьон буола улаагагьптара. Аҕалара ийэ-
лэрэ биирдэ эрэ соруйаллара. Хаһан да хаста эмэтэ соруйтарбат

106