Page 103 - Өксөкүлээх Уола 2009 223стр

Ытык Күөлгэ сааһыыра, сайылыыра, күһүүрэ. Биһиги до-
ҕордоһуубуг ситимэ быстабатаҕа, хата ордук бөҕөргөөбүт курдук
буолбута, хардарыта туох баар сонуммутун тоҕо тэбэһэн, су-
руйсарбыт. Кини суруктара арыт Дьокуускайтан, арыт Ытык
Күөлтэн кэлэ тураллара, түлүпүөнүнэн эмиэ кэпсэтэрбит.
1991 с. сааскы ат сүүрүүтүн иннинээҕи күн, түннүгүнэн
көрдөхпүнэ, биир киһи кэлииккэ аанын аһан киирэн баран,
тохтоон, баайыыга сытар ыппыт диэки хайыһан көрө турда,
тугу эрэ саҥарар курдук, илиитин хамнатар, мин хараҕым
биллэ мөлтөөн эрэр кэмэ, ситэ билбэккэ турдахпына, эмээх-
синим кэлэн көрөөт:
— Хайыы, Реас Алексеевич кэллэ дии, — диирин кытта
киһибит субу күлбүтүнэн киирэн кэллэ. Ат сүүрүүтүгэр сыл-
дьа тахсыбыт, биир эрэ хонуохтаах. Бачыыҥканан сылдьар,
таҥаһа чараас, үчүгэй эбит диэн, үөрэ санаатыбыт. Хаана арыый
кубархай уонна иэдэһин этэ биллэ уостубут — итилэри куо-
рат олоҕор, салгыҥҥа сылдьыы тиийбэтигэр, саас ылан иһиити-
гэр түһэрдибит. Киэһэ кэпсэтэ олорон ыйыттым:
— Дьиэҥ хайдаҕый, үөрэнэн эрэр инигин?
— Тутгарга уута дэлэгэй. Итии, тымныы уу мэлдьи баар.
Атын үчүгэйи тугу да эбэн эппэтэ. Сарсыныгар сүүрүүгэ
бииргэ сырыттыбыт. Хата, хаартыскаҕа түһэрээччи, билэр
киһибит биһигини устубут эбит. Ол хаарысканы билигин
күндүтүк көрөбүн. Сүүрүү кэнниттэн, массыыналаах киһи
тиэтэйэр буолан, чэйдээт бардылар. Ити кинини тиһэх төгүл
көрүүбүт буоларын хантан билиэхпитий, сотору көрсүһүөх
буолан, үөрэ-көтө атаардыбыт.
1993 с. кыһын, сүрэҕинэн ыалдьан, бастаан балыыһаҕа,
онтон профилакторийга уһуннук эмтэммитэ. Итинтэн мин
бастаан куттана санаабытым. Урут балыыһаҕа сытыахтааҕар,
дьөрү көрдөрбөтөх да киһи этэ. Өс хоһооно этэринэн, «хаа-
хыныыр мас охтон биэрбэт», оттон чэгиэн мас охторо кэл-
лэҕинэ, уһуннук хаахынааччыта суох. Балыыһаттан хаста да
суруйбута. Онтукалара наар эмчитгэр кыһамньыларын, ыары-
һахха иһирэх, сылаас сыһыаннарын хайгыыр, кинилэргэ
истиҥ махталынан толору, сүрдээх сэргэх, сырдык ис хоһоон-
ноох этилэр. Итилэр миигин уоскуппуттара, эрэх-турах са-
ныыр буолбутум. Ол эрээри олус уһуннук сыппыта. Кини
майгытын билэбин, үчүгэй аҕай буолбут буоллаҕьша, тэһийиэ
суохтаах, тахса сатыахтаах этэ. Онтон эмиэ дьиксинэрим.
Тиһэх суруга ыам ыйын 9 күнүгэр кэлбитэ. Илиитинэн су-
руйбатах, мапшнкаҕа охсубут. Онно маннык тыллар бааллар:
«... бу балыыһа дьиэтиттэн суруйабын. Көҥүл, үтүө дойду
манна баар эбит. Системаланан, укуолланан, эмкин иһэн

101