Page 102 - Е.Ф.Федоров. Уус-Алдан оройуона Сэбиэскэй сойуус Аҕа дойдуну көмүскүүр Улуу сэрии сылларыгар

Сталинград иһин Ленин комсомола ииппит уола Федот
Иванович Гоголев эрдээхтик охсуспута. “Иван Иванович! Э1ш-
ги миигин суохтаамаҥ, мунчаарымаҥ. Уол оҕо төрөөммүн но-
руот дьолун и11ин сэриилэһэ сылдьабын. Норуот дьолун иһин
өллөхпүнэ да өллүм диэм суоҕа. Мин олохпунааҕа кэнэҕэски
ыччат кэскилэ улахан” - диэн аҕатыгар суруйбута.
Гитлеровскай Германия 1943 сыллаах сайын саҥа кимэн
киириини эмиэ ылыммыта. Кинилэр бу сырыыга 257 диви-
зияны фронтга туруорбуттара. (1942 сыллаахха 240 дивизия
этэ), “Тигр" диэн ыарахан танкалары, “Фердинанд” диэн са-
моходнай орудиялары сэриигэ киллэрбиттэрэ. Өстөөх Курскай
дугаҕа Сэбиэскэй сэриилэри төгүрүйэн ылан баран урусхал-
лаары от ыйын 5 күнүгэр 18 пехотнай, 17 танковай, 3 мотори-
зированнай дивизиялары бырахпыта.
Ол эрээри ити табыллыбатаҕа. Сэбиэскэй сэриилэр утар-
сыыларын фашистар кыайан алдьаппатахтара. Кыһыл Аар-
мыйа чаастара, өстөөх атаакатын төттөрү охсон туран, от
ыйын 12 күнүгэр бэйэлэрэ утары кимэн киириини оҥорбутта-
ра, ӨСТӨӨХ күүһүн улаханнык урусхаллаабыттара, төттөрү үүр-
бүттэрэ. Сэбиэскэй сэриилэр Курск куорат аннынааҕы кыай-
ыылары “Гитлеровецтар сайыҥҥы кимэн киириигэ куруутун
кыайыыны ситиһэллрэ” диэн легенданы үлтү охсубута.
Кыһыл Аармыйа 1943 сыллааҕы сайыҥҥ кыайыыларыгар
биһиги оройуоммут кыттыыта эмиэ улахан. Оройуон ити сай­
ын Кыһыл Аармыйа кэккэтигэр боевой резервэни 542 киһини
фроҥҥа ыыппыта. Биһиги оройуоммут дьонноро ити сайын-
нааҕы кыргыһыыларга эмиэ хорсун быһыыларын көрдорбүт-
тэрэ. Ону танковай сэрии майор Дмитрий Данилович Оллонов
хорсуннук охсуһуута көрдөрөр.
Дмитрий Данилович өссө 1923 сыллаахтан ыла Кыһыл
Аармыйаҕа сулууспалыыр. Кини бастаан байыаннай оскуо-
лаҕа үөрэммитэ, кэнники 1938 сыллаахха Японияны, оттон
1939 сыллаахха финнары кытары сэриигэ сылдьыбыта. Онно
хорсуннук охсуспутун иһин кини “Кыһыл Знамя” уордьанынан
наҕараадаламмыта. Дмитрий Данилович немецкэй фашистары
кытта охсуһууга сэрии бастакы күннэриттэн командирынан
сылдьыбыта. Кини Курск аннынааҕы сэриилэһиигэ ыарахан
массыыналары киллэр фашистар обороналаммыт кытаанахту-
тууларын үлтү көтүтэн өстөөх төттөрү куотарыгар күһэйбитэ.
Кини немецкэй талабырдьыттары кытта хорсуннук охсус-
94