Page 99 - Е.Ф.Федоров. Уус-Алдан оройуона Сэбиэскэй сойуус Аҕа дойдуну көмүскүүр Улуу сэрии сылларыгар

скай Гремания чаҕылханныы сэриигэ суоттаммыт былаана бу-
катыннаахтык тохтубута.
Биһиги оройуоммут фроҥҥа ыыппыт дьонноро Н.Д. Ру­
мянцев, Н.М. Сивцев, Р.Д. Федоров о.д.а. Кыһыл Аармыйа
1941-42 сыллааҕы кыһыҥҥы кимэн киириитигэр улахан кыт-
тыыны ылбыттара уонна бэйэлэрин олохторун биэрбиттэрэ.
1942 сыллааҕы саас фашистскай Германия балаһыанньата
улаханнык уларыйбыта. Кини материальнай ресурсата, аар-
мыйатын резервэтэ улаханнык аччаабыта. Оттон кини тыылы-
гар норуотун моральнай дууҕа түспүтэ.
Оттон ити бириэмэҕэ Сэбиэскэй Сойуус оссо күүһүрбүтэ.
Кыһыл Аармыйа хаамыытыгар киһинэн толорунан, биллэрдик
күүһүрэн иһиитигэр биһиги оройуоммут эмиэ улахан кылааты
киллэрбитэ. Оройуон бэйэтин бастыҥ уолаттарын - Ийэ дой­
ду төлөннөөх патриоттарын 848 киһини 192 сыллаах сайын
эмиэ Кыһыл Аармыйа кэккэтигэр ыыппыта. Соҕотох Түүлээх
нэһилиэгиттэн 33 киһи барбыта. II Курбуһах “Октябрь” хол-
куос байыаннай эбээһинэстээх киһитин 38,88% ыҥырыллыбы-
та. Биһиги оройуоммут араас байыаннай идэлэри баһылаабыт
дьоннору элбэхтик ыыппыта. Кыһыл Аармыйа боевой резерв-
элэрин бэлэмнээһин биһиги оройуоммутугар өссө 1941 сылла­
ах күһүҥҥүттэн саҕаламмыта. Сэрии бастакы сылларыгар 110
чаастаах программанан байыаннай үөрэҕи 1020 киһи үөрэнэн
бүтэрбиттэрэ, 59 станковой пулеметчиктар, 33 автоматчиктар
бэлэмнэммиттэрэ. Кинилэр үгүстэрэ Кыһыл Аармыйа кэккэ­
тигэр ыҥырыллыбыттара.
Европаҕа иккис фронт суоҕунан туһанан, фашистскай Гер­
мания уонна кини союзниктара бэйэлэрин бары резервэлэрин
түмүммүттэрэ уонна 1942 сыллаах сайын саҥа кимэн киирии-
ни саҕалаабыттара. Бу сырыыга немецтэр Москубаны илиҥҥи
өттүнэн төгүрүйэн сэриилээн ыларга быһаарыммыттара.
Өстөөхтөр 1942 сыллаах от ыйыгар Воронеж, Сталинград, Но­
вороссийск, Пятигорск о.д.а. оройуоннарга тиийэ кэлбиттэрэ.
Кинилэр кылаабынай охсууну Сталинградка туһаайбыттара,
куорат атырдьах ыйын 25 күнүгэр осаднай балаһыанньаҕа
биллэриллибитэ.
Партия “Сталинграды көмүскээн хааларга!” диэн бое­
вой лозуну бырахпыта. Сталинград олохтоохторо бэйэлэрин
төрөөбүт куораттарыгар көмүскэлигэр туруммуттара. Сэбиэс­
кэй Сойуус бары норуоттарын уолаттара Сталинград иһин
91