Page 114 - Былыр этэ диэххэ

Чоппууска кууруссаны албынныыр

ааскы кус кэнниттэн үтүө күннэр турдулар. Ходуһабы-
тын оҥостоору, өртөөрү кыргыттарбын кытта «Бэллээрис»
бэсдэхуоппутугар мэҥэстэн Таала уҥуор ходуһабытыгар
кэллибит. Таала анна уунан туолан туох да сүрдэммит. Бэл ДТ
тыраахтардаах дьон кыһалҕаттан үөстэтэ ууну кэстэрэн сылдьалла-
ра ыраахха диэри хаһыллан дириҥээбит аҕай. Биһиги эрэ көлөбүт
иҥнибэккэ сылдьыыһы. Ходуһабыт ньургунун бата сыарҕалаах ты-
раахтардар онон-манан тырыыпайдаан суолламмыттар. Бу барыта
бэйэ дьоно ааттанар дьон, сааскы куска ааспыт суоллара. Томтор
сирэ дулҕа төрүттэнэн тахсар адьынаттаах. Инньэ гынан хата Абый-
дар дьэдьэн диэн ааттыыр ыт тиҥилэҕэ таптаан үүнэр. Ыт тиҥилэҕэ
ситэн турдаҕына от охсо сырыттаххына сыта-сымара сүрдэнээч-
чи. Ыт тиҥилэҕэ биһиги курдук отчуттары умса тардан үлэбитин
атахтааччы. Кыргыттар дулҕа быһартан сүрэҕэлдьээн, оччоҕо аны
дьэдьэммит үүммэтэҕинэ ханна баран сыыстыыбыт диэн туруорсал-
лар. Улаханым — сэттис, кырам — бэһис кылаас. Дулҕабытын бы-
һааччы мин, кинилэр тэлиэскэбитигэр тиэйэллэр. Ходуһа кырыыты-
гар хойуу талахха Бэллээриспитинэн илдьэн сүөкүүбүт. Бу сылдьан
дулҕа төбөтүттэн тыыраахы соҕотох сымыытын буллубут. Уйа-тайма
суох. Мин саастаах киһи көрдөхпүнэ, ыксаабыт тыыраахы мээнэ сы-
мыыттаан кээспит. Улахан киһи Дуня: «Оччоҕо дьиэбитигэр илдьэ
баран ыалларбыт кууруссаларыгар баттатыахха», — диэтэ. Бэйэҕит
дьарыктаныахпыт диэтэххитинэ илдьэ барыҥ диэтим. Кырдьык да,
бирээмэ сылааска дылы этэ. Сорох куурусса быһаарсааччыта суох
үһү. Онон туһанан кус сымыытын баттатан ылаллар эбит. Эрдэ
бүтэн дьиэбитигэр бардыбыт. Бу курдук кыра-кыратык үлэлэтэрбит-
тэн оҕолорум барахсаттар ханнык да үлэттэн туора тураахтаабаттар.
Дьиэбит таһыттан чугас уулусса диэки өттүгэр ыалбыт Афоня
бэнсинэбуоһун оҥостоору ыһа сылдьар. Туохха барытыгар тэҥҥэ
эрийсэр киһилэригэр булумньуларын илдьэ, ааһар күн уонна тиэстэр
ыалларыгар тахсыбыттар. Ону-маны ыаһахтаспыттар. Онтон дьиибэ-
ни санаан: «Маабыралаах чоппуускаларын уйатыгар угуҥ, көрдөх-
төрүнэ мөҕүөхтэрэ, онон көрбөт кэмнэригэр угуҥ», — диэбит. Оҕолор
үөрүүнү кытта көҥүл ылбыттыы элэс гынан хаалтар. Киэһэ Маша
чоппуускаларын аһата тахсан соһуйуу бөҕөнү соһуйан, өмүрүү бөҕөтүн
112