Page 260 - Былыр этэ диэххэ

киирбитэ. Дьыллаах диэн сур сылгыны акка талаллар. Охоло-
муон баҕатын хоту сүүрүк быһыыта-таһаата суох сылгыны аҕата
сыһыта илдьэ кэлбит. Мантыкайбыт үргүүк — тыыбытын ыспак-
ка аҕалбытыгар баһыыба. Аҥаарынан барыны бары соһуйа көрөр
быһыылаах. Киһим отуутун оҥостуор диэри күөлү тыынан эргийэ
көрөн кэллим. Уҥа-хаҥас устан Боккуоба күөл буолуон сөп эбит
диэн түмүк оҥоһуннум. Дьон кэпсээнинэн, бу эргин Майыардар
биирдиилээн түүлээхситтэрэ кыһын түһүлүктэнэ сытан айахта-
рыгар балыктыылларын истибиттээхпит. Күөлбүт дьиҥнээх аата
ким диэн эбитэ буолла. Утары тумус туһаайыытынан кырыыга
соһуллубута от үүммэккэ көстө сытар илим өрөһөлөрүн таба көр-
бүппүнэн, саарбаҕа суох, ол күөл буолуон сөп курдугар таҕыста.
Чэйдээт иккиэн икки аҥы бардыбыт. Киһим илим үтэ киирдэ,
мин аттарбынан дьарыктанным. Ыраахтан хаҥас диэки көрдөххө
сыһыы курдуктаах этэ. Аттарбын сиэтэн тиийбитим — көлөт сир.
Кур лампа былдьаабыт дулҕа сиэлэ хос-хос үүнэн, анна хара нэк-
тэл буола сытыйбыт, үрдэ эрэ сохсойор оттоох, сылгыны быстах-
ха да тутарга хайа аанньа буолуой. Ыллык кырыытыгар син күөх-
тээх диэн өттүүргэ эрэ тиийдим. Онон сотору-сотору аттарбын
өттүктэрин уларыта эрэ сырыттахха сатанарыгар тиийдэ.
Киэһэ бастакы көрүүгэ Эбэтэ күндүлээн киһим үс балы-
гы ылла. Миигиттэн ситэрэ күөл хаҥас атаҕынан сиэннээх,
онон айаан күөл эбит диэн түмүк оҥордо. Иккис сырыытыгар
өрөһөлөртөн тыаҕа иһирдьэ түһүлүк баарын булбут. Онон Кэбэр-
гэнэ түүлээхситэ Никулин Баанньа балыктыыр, түүлээхтиир сирэ
буолара чопчуланна. Кыра-кыралаан балыгы бултаатыбыт. Куол-
ча Хонтоттон чыҥха атын, барыны бары сатыыра, мындыра.
Сиэл баайар сиэрдээх тыллаах, эдэр киһи көрө-истэ үөрэнэригэр
бэртээхэй киһи эбит. Үйэтин тухары ойох ылбатах, кыйылгы май-
гылаах, эбиитигэр бөһүөлэккэ киирдэҕинэ «аһаан» аймахтарын
аймыырыттан күрэнэн тайҕа дугуйдаммыта ыраатта. Ол гынан бө-
һүөлэк сиргэ сылдьар эдэр уолаттары бырааскатынан манчыык-
таан кыһын киниэхэ тиэстээччи үгүс. Быһыыта ол иһин эдэр дьо­
ну кытта уопсай тылы була үөрэхтээҕэ мин мааспын тапта.
Балыгы ыыһыырга көппөх холомо оҥордубут. Бүрүйүөх ин-
нинэ каркааһа, үөһэ аргыта сууллубат, кэдэҥнээбэт гына чир-
гэл маһынан кичэллээхтик оҥоһуллар. Мутуктаах маһы мутук-
тарыгар хатыйа өйөтөлөөн оҥордоххо биир тоһоҕото, баайыыта
суох оҥоһуллар эбит. Ол эрэ кэнниттэн бүрүйүллэр. Инчэҕэй
82