Page 285 - Былыр этэ диэххэ

дэһэбит. Хамыыһыйабыт киһитин тымныы уунан сууйан-сотон,
сэргэхситэн, боротокуолга илии баттатан, нэһилиэк быыбарын
үрдүк көрдөрүүлээх этэҥҥэ түмүктээбиппит.
Биир Быыбарга аны Кыыстаайы барахсан хайдах быыбарда-
талларын көрүөм диир сураҕа иһилиннэ. Сирэҕэс эмээхсинин
быыбардаппатахха да син этэ. Уһун тылынан биһигини төһөлөөх
үөҕэн сордуур. Хас кэлбит араас дьоҥҥо быыбардаппатахтара диэн
үҥсүө, кыраабатаҕына баһыыба. Эппит салаһан, халыҥ тириилээх
киһини, солотунан моһуйан, биэнсийэлээхтэргэ үлэлиир Марто-
каны хамыыһыйа аатыттан салапаан мөһөөччүккэ бадаарак сыы-
стаан Дьэгэ Баабабытыгар ыыттыбыт. Кыыстаайы дьиэтин иһигэр
баар эбит. Кылардыы өрө хантайан туран ким кэлбитин истээт,
эрдэттэн оҥостубут этиитин кутан-симэн барбыт: «Урут сирэй-
дээх-харахтаах эрдэххэ быыбар бөҕөнү быыбардаатахпыт дии. Бы-
рааһынньык курдук ааһара. Торгуобайдар ас бөҕөнү аҕалаллара.
Аҕытаатардар үлэ бөҕөтүн ыыталлара. Оттон эһиги туох үлэни
ыыттыгыт? Бу быыбардатаары эрэ киирэн тураҕын. Сирэйдээх-ха-
рахтаах эрдэххэ дьиэбин дьон кэлиэн иннинэ өрө тардынар этим.
Көрбөккүн дуо бу киргэ-хахха, буруоҕа баттатан олорорбун? Кыах-
тааҕым буоллар суунуо-тарааныа этим дии. Ама олорор былааспын
утарар мин туохпунуй. Хата эн, эдэр киһи, бу бырааһынньык аат-
таахха эдьиийиҥ эмээхсини өрө тардан бар. Бу дьиэ оҕотун утаа
гынан сууйуоҥ дуо. Оччотугар үөрбүччэ-көппүччэ быыбардаабак-
ка ханна барыамый», — ырааһынан ньалҕаарыппыт.
Быыбардатар баҕаҕа хайыай, Мартока биэдэрэ, тирээпкэ
көрдөөн, хас сыл буруо, быыл иҥмит истиэнэтин сууйбутунан
барбыт. Биирдэрэ батыһа сылдьан дэлби хайҕаабыт. Өтөрүнэн
сууйууну көрбөтөх истиэнэ кылбас гыммытыгар, көрбөт ааттаах
эмээхсин: «Көр даа, бу үчүгэйи», — дии-дии тула көтө сылдьы-
быт. Быыбардата кэлбит киһибит хайҕалтан эрдийэн, сыт-сымар
диэбэккэ, тиритэ-хорута лиһигирэйэ сылдьыбыт. «Оҕобор эйиэхэ
куһаҕаны тугу саныамый, быыбардаан бөҕө. Сүүтүк Киристиинэ
кыргыттара бары да үтүө майгылаах, үлэһит оҕолоргут, — диэн
бары албаһа баранан хантаарыҥнаабыта Күн Дьирибинэ үгэтин
санаппыт. — Бачча ылсыбыт киһи бүтэрбэккэ барбат инигин.
Хата бүтэрдэххинэ үчүгэйдик аһатан ыытыам. Биир үчүгэй тоҥ-
ноохпун, сампаан да баар». Сыа-арыы тылланан остуол тардар
түбүккэ түспүт. Хамыыһыйа Мартокаларын сүтэрэн икки кыыс
107