Page 216 - 2-с Легей нэьилиэгэ

-С ЛОГОЙ_ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _

ри учугэй майгылаах, айыныгас сурэхтээх, кимиэхэ да сирдэрбэт улэйит дьон буола
улааппыттарыгар саарбахтаабаппын.
Биир сайын тохсус кылаас уерэнээччитэ Карамзин Гоша от мустарар массыына-
нан куннээди сорудадын биэс-алта тегул куойаран, республикада тиийэ биллибитэ.
Атыттар да киниттэн хаалсыбатахпыт. Ыарахан бэттиэмэ оттоох алаастарга туертуу-
биэстии суус «ат» бугуллары туруоран кэчигирэтэрбит. Бачча элбэди улахаттар да
угус сыранан туруораллара. Оссе таЬаарыылаахтык улэлиэхпитин, сэрии кэннинээди
ыар, аас-туор сылларга ас-уел мелтеде атахтыыра. Сурун аспыт дьаарысса лэппиэс-
кэтэ, арыы уонна дэн’ кэриэтэ кестеех сайылыктан, сайынн ы енурук куйааска одус
сыардатыгар тиэллэн, аЬыйан кэлбит суорат, ымдаан буолара. Уксугэр сарсыарда хам-
аччык туран ходуЬада киирэрбит. Биирдэ мэникпэр, ити аЬыйбыт суоратган улахан­
нык кэЬэйэн турардаахпын. Кунуску омурдантга ким эрэ: «Одолоор, куоталаЬыадьпг!
Хайабыт элбэх курууска суораты иЬэр эбитий? Бириэмийэтэ — арыылаах лэппиэскэ
аггаара», — диэн айахтатта. Бары сэргии тустубут. Мас буочука туда туран, куоталаЬа-
куоталаЬа истибит. Тумугэр кыайыылаах буолан хааллым. Дьэ додоор, сайын'н'ы
онурук куйааска ити ас абырыа дуо? ИЬим семуйэнэн баттаатахха хомуллубат гына
уллэн, тэскэйэн тадыста. Ол кун кыайан улэлээбэккэ, ходуЬада бугул хордотугар сы-
тыганнаатым. Харбааччы Окоёмова Даша кыыс бастаан иэрийэ-иэрийэ куллэ. Онтон
сирэйим-харадым селлубутуттэн куттанна. Дьолго сотору чэпчэкилэнэн тыын ыл-
лым. Кэлин ити аЬы себун керен аЬыыбын.
Бийиги, улахаттар илимнээн, куегулээн, куЬунугэр куобахтаан, куска тиргэ-
лээн биирдэ эмэ хараланарбыт. Булпут минньигэЬин, эттээдин талан кыргыттар-
бытын хатадалыырбыт. Уол, кыыс диэн араарсыбаппыт. Алаастарга ордубут былыр-
гы етехтерге охсуллубутунан куех оту тэлгэтэн бииргэ утуйарбыт, оннук-маннык
туктэри быЬыы, куЬадан кэмэлдьи ончу суода. КиэЬэнэн ибили сылайан, оромму-
тун нэЬиилэ буларбыт. Сарсыарда аайы асчыт дьахтар элбэх сыранан уЬугуннарара.
Бара сатаан: «ЭЬигини уЬугуннарыах кэриэтин, биир кун от охсуом этэ», — диирэ.
Бука улаханнык салгыбыт киЬи тыла буолуохтаах.
А.М.Дегтярёв «Моххоо» диэн
кинигэтиттэн ылылынна
2004 с.

Эр дьону солбуйан

Мин 1927 с. II Легейге «Калинин» холкуоска Огех Алаас диэн сиргэ тереебутум.
Ийэм Томпоттон Туулээххэ кэлбит кес дьонтон теруттээх Немирова Степанида, адам
Роман Герасимович Бурнашев Мурулэ, Бэрэ олохтоохторо. Кини бииргэ тереебуттэрэ:
Петр-ДьарааЬынап, Уйбаан («Калинин» х-с пред. Анна Ивановна адата).
Томторго 3 кылаайы бутэрбитим. 12 сааспар тулаайах хаалбытым. Онон убайбар
Иван Герасимовичка иитиллибитим. Сукка хоргуйан елуехтэрэ диэн биэс одону
детдомгга атаарбыттара. Ол ийигэр, мин бырааппын Буетуру ылан барбыттара.
Кини киномеханигынан ананан Черскэйгэ барбыта, онно олохсуйбута, омугунан
нуучча кэргэннээх, одолордоох.
Сэрии кэмигэр ат бедену хомуйаллара, дьон бедете сэриигэ аттаммыта. Ойемтге
13-тээхпэр дьахталлары кытта окко улэлэспитим, эр кийи диэн суох. 16 сааспын
аайаат, суейу кербутум. Эрдэ ситэн, эттээх-сииннээх доруобай, кыанар буоламмын
эр дьону солбуйтаран улэ ыараханыгар аныыллара. Кууллаах хортуоска тайыытыгар
икки еттубэр кыбынар буоларым. Мас тиэйиитигэр, тайадаска улэлэспитим. Туох
улэ кыайтарбат да сулумах буоламмын, наар онно ыыталлара. Сэрии бутэр дьы-
лыгар кыргыттар уйун сайыны быйа окко киириэххэ диэри, тэрилтэ оттук майын
эрбээйинигэр улэлээбиппит. Ол маспытын тиэйэн киллэрэн, сайаан туруорарбыт.
Сиэмэни молотилкада угарга баайыы быйааччы буоларым. Аспыт хаайы. Америка
саахарын, бурдугун сиирбит, ол куулунан тан ас тиктэрбит.

214 III туИумэх