Page 405 - 2-с Легей нэьилиэгэ

УУС АЛДАН УЛУУЬА

он дьылларга дьэрэкээн сибэкки былаахсылаах бэттиэмэ от охто уунэр, угус оккучах
алаастара туруору урдук сыыр эргийиилээх дойдуга вбугэ са^аттан бедек-садснг,
модьу-та^а, дьокко-сэргэ^э биллибит дьон тереен-yyhaaH олорбуттар. Айыл^аттан
айдарыылаах куустээхтэр, сымсалар, быдыйдар курэс былдьаИар, аатырар, кэпсээнгкэ
сылдьар буолаллара.

Оччотооду уйэдэ киэн ник биллэ сылдьыбыт куустээх-уохтаах Легей Тойон сиэ-
нэ Остой кыргыс кэмигэр олорбут сиригэр, Самыттай алаас ардаа байыгар, икки
муостаах сэргэ турара диэн кырдьадастар сэйэргииллэрэ. Остой обургу хамсаабат
суйуехтээх, кус быйый кийи эбит. Ат урдугэр туран эрэ суурдэр угэстээх эбит.
Хайаахтар Остойу хаста да тутан куоракка киллэрэ сылдьыбыттар. Онно куоттадына
акка ситтэриэ суода диэн, икки атадын кыайылаан илдьэллэрэ уйу.
Чугастаады кэм кийитэ Габышев Аммос Дмитриевич-Омуос, улахан куустээх кийи
олорон ааспыт, Ада дойду сэриитэ буолуута эрэ, 1941 с. саайыран баран елбут.
Уескээбит уонна олорбут сирэ Быйды, билигин Хоро сиригэр киирэр. Даккы диэн
киэн’ куелгэ балыктаан, Толоон урэдэ киирэр илин еттугэр оттоон олорбут.
Былыр бары кыахтаах дьон айахтарын ийин, баайдарга хамначчыттыыллара. Омуос
баайдарга былдьайыкка сылдьан улэлээн, тодус одотун барыларын атахтарыгар
туруорбут. Кылыкынай кулуба сиэнэ Атахый Байылай диэн киНиэхэ хамначчыт-
тынан улэлии сылдьан, оччолорго Чочуобунада, хоту уйук диэки Хоспохтоох диэн
ааттанар хамначчыттар ампаардара баара. Омуос дьээбэлэнэн, ити ампаары аггаар
муннугуттан ере кетеден тайааран, хардадас майы кыбыта уган кэбийэрин туйунан,
Толоонтго ампаар биир муннугун ере кетеден биэрэн, кыра уолунан (Кый кыра-
тыгар) чабычахтаах арыыны тайаартарбыта уйу диэн саастаах дьон кэпсииллэрэ.
Биирдэ биэтэ бадараантга батыллан елбутун хостоон, илдьэ сылдьар кыра кыыйын
ол биэ урдугэр олордон баран етедер сойон тайаарбытын, ол кыыйа кэпсиир эбит;
Ньээньики диэн алаастан сааскы харалдьык садана тиэйбит отун одуйа сыыры кыа-
йан тайаарбатадар, одуйун булгурутан баран бэйэтэ сойон тайаарбыта уйу.
Омуос эдэрин садана кыдьыга киирэн, дьээбэлэниэх санаата киирэр эбит. Отеххе
сылгы беде киирэн симиллэн туралларыгар тубэспит. Туннугунэн атыыр кутуруга
субуллан турарын керен етеду эргийэ уемэн кэлэн, анаар илиитигэр ботуччу ту-
туллар гына арыта тардан ылан ыбылы эрийэ тутар уонна аггаар илиитинэн истиэ-
нэттэн тирэнэн баран, эмискэ сарылаан ургутэр. Онно ургубут тот атыыр эмискэ
туйуутугэр, били эриттэрбит кылын бутуннуу сыыйа туйэн барбыт, кийи да ыып-
патах. «Хата, элбэх туйах тахсар уйун кылланным» диэн дьонтго кэпсээбит.
Бээрийэ нэйилиэгэр уонна ол эргин куустээдинэн аадыллыбыт, Байааннаах уола
диэн кийи улуус киинигэр киирэн ийэн, Омуоска анаан-минээн сылдьан аайарга
уонна сатаныах буолладына боруобалаан керерге сананан айанын суолутган туораан,
Дуодараччынан, Дабыыт Хомустаадынан Даккыга тахсыбыт. Халдьаайы аннынан
айаннатан ходуйада кэлиитигэр анньыллыбыт Кынат Бутэй куел ааныгар, арай,
бутэйгэ 6 мастаах уйун болуот ейеннеруллэн турарын кербут. Омуос киэнэ буо-
ларын сэрэйбит. Атыттан туйэ эккирээн, болуоту сууллары тардан туйэрбит. Икки
сиринэн сойорго аналлаах таладынан эриллэн он'ойуллубут тутаахтаадыттан ылан,
сойон кербутэ кыайтарбатах. Оттон Омуос сойон тайаарбыт сирэ, бу ырылыйа сы-
тара уйу. Онтон аны туйэрбит тэрилин оннугар туруоруохтаах буолладым диэн, бэрт
улахан сыранан нэйиилэ туруорбут уонна Омуоска тахсан таах хонон ааспыт. Са-
наммыт санаатыттан туту да быктарбатах, соччо саллыбыта уйу.
Биирдэ эмиэ Даккыга Омуойу кытта, Бурцев диэн дьонтго-сэргэдэ кыаллар
кийинэн биллэр Хоро кийитэ, дьукаах кыстаабыт. Былыргы дьон идэйэни кыйын
дьиэдэ киллэрэн астыыллара уйу. Ол курдук, байтайын биэни елерен дьиэдэ сойуу
буолбут. Сылгыны сойон адалан тебетун дьиэ ийигэр бастатан, Омуоска туттарбыт-
тар. Дьиэ аанын иннинэн буор уруттээх куулэлээх. Yc-xac кийи тайыгар хаалан
атадыттан уонна кутуругуттан сосуйардыы турбуттар. Икки атадыттан ылбыт дьон
аан'н'а кэлэн иггиэн, кемелейер миэстэлэрэ суох буолан хаалбыт. Били дьукаах кийи

Араас кэм бастын дьоно 403