Page 618 - 2-с Легей нэьилиэгэ

-с легей_ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _

тата диэн сиргэ, элбэх одолоох дьиэ кэргэн'Н'э тереебут. Дьоно 16 саастаадар Бээ-
рийэ уонна Легей ыпсыыларыгар Холлодостоох урэдэр сир ылан кеспуттэр. Троев
Уйбаан кыыйын Улитаны (Оруунэни) кэргэн ылан, олохсуйбут. Улита Ивановна
беден'-садан', сан'арбыт-ин'эрбит хойуун дьахтар эбит. 1930 с. сир уллэйигин (зем-
передел) садана Оллоон кэргэнин дойдутугар Хаптанада Урэхтэн дьиэнэн кейен
кэлэн, II Легейге «Тумус» артыалга чилиэнинэн киирэн олохсуйбуттар. Кинилэр
адыс одону тереппуттэриттэн биэстэрэ олох олорбуппут: Биэрэ, Буетур, Оруунэ,
Олексей, Маайыс. Тереппуттэрбит дьон сиэринэн бийигини тебе кыалларынан
уерэттэрбиттэрэ.
1932—1934 сс. мин убайбын Охоноойойу кытта Хаптанада 3—4 кылаастарга биир­
гэ уерэммиппит. Онтон 5-с кылааска Томторго Хаптаьгатган сатыы сылдьан уерэнэн
ийэн, ийэбит ыалдьан уонна ыраада да бэрт буолан иккиэн уурайан хаалбыппыт.
1942 с. от ыйыгар Охоноойойу сэриигэ II хомуурга ыныраллар. Онно адабыт Ол­
лоон Одонньор биир байтайын суейуну киллэрэн Томтор анныгар елерен, армияда
барааччылары айатан атаарбыта. Ол сыл мин кэргэмминээн Афанасий Иванович-
тыын, бырааппын Буетуру илдьэ Оймекеегггге барбыппыт. 1942 с. атырдьах ыйыгар
III хомуурга убайым Уйбаан сэриигэ барар. Армияда 1945 с. диэри хаста да баайыра-
баайыра сэриилэспит уонна 1945 с. муус устар ыйга сурада суох суппут. Охоноойой
1943 с. от ыйыгар елбут. Ити курдук, сэниэ содустук дьайанан олорор улахан дьиэ
кэргэн ыйыллыбыппыт».
«Оллоон тура кууйунэн мелтех этэ эрээри, улэлээтэдинэ сылайары билбэт
уудэйиннээх улэйит кийи этэ. Киггнээх, ордуос майгылаах эрээри, сэниэ ыал
быйыытынан, эмээхсинэ Оруунэ саггаран-инэрэн куллээннээн, киирбит кийини
чэйдэппэккэ, кэпсэппэккэ тайаарбаттара...» И.Д. Петухов кэпсээниттэн.

Алексеев Петр Петрович (1924 —2002)

Оллоон одонньор бэйис одото Буетур бастаан Томтор начальнай оскуолатын
бутэрэн, Муругэ сэттэ кылаайы бутэрбит. Кини туйунан IV туйумэххэ аах.
«Y туе да xuhu олорбута» диэн М. Иванов, Боровой олохтоо^о, «Муру cahapfjama»
хаИыаттан. 1999 с.:
— Мин тус бэйэм олохпор сирдьит диэн ааттыыр кийибинэн Алексеев Петр Пе­
трович этэ. Чахчы утуекэн кийи бу орто дойдуга олох олорон ааспыт эбит.
Кини сарсыарда эрдэлээн дьон-сэргэ туруохтарын иннинэ, хайыы-уйэ суурэн-
кетен улэтин садалаабыта ырааппыт буолааччы. Киэйэтин хайан утуйан сынньана-
рын седерум. Буетур туораттан кердеххе ыксаллаах курдуга. Ис дьин'э оннук буол-
батах этэ. Улэйиттэри орун-оннугар аттаран туруортуура. Эппит тылын толорторор
угэстээдэ. Бииргэ улэлээбит дьонноро рабочайдар, суейу иитиитин улэйиттэрэ бары
ытыктыыллара, ада байылык оностоллоро. Улууспут атын нэйилиэктэригэр, респуб­
лика атын оройуоннарыгар, улэлээн ааспыт сирдэригэр утуе тылынан ахталлар.
Кини туйунан араас керудьуестээх кэпсэтиилэр, тубэлтэлэр билэр дьонун
уойуттан туспэттэр. Олортон бэйэм биири быйа тардан кэпсиим.
Буетур кыстыкка киирии улэтин ситэрэн-хоторон уоппуска ылан тайахтыы тах-
сыбыт сурадын истэммин: «Тайахсыт эбитэ буоллада дуу?» — диэн мунаара санаа-
бытым. Кэлбитин кэнниттэн керсеммун, тейе баартаахтык тайахтаабыттарын ыйы-
таласпытым.
«Эс, додоор, мин тайахтыы сылдьыам уйу дуо? Атын кийини ыытан баран,
бэйэм субай суейуну кердум»,— диэн сойуппута. Кэлин сыта-тура санаатахпына,
эмиэ да сепке гыммыт эбит. Булчут, тайахсыт кийи суейу улэтигэр хаайтаран сыл-
дьарын солбуйбут, тайахтата ыыппыт. Онтон бэйэтэ себулуур улэтигэр дуойуйуор
диэри илиитинэн-атадынан тутан-хабан, сургэтэ кетедуллэн сынньанан дьиэтигэр
эргиллибит. Тайахсыта бултаан-алтаан Буетуртэн итэдэйэ суох уерэн-кетен кэлбит.
Дьэ, ити курдук, ыраады ете керен, сыаналаан куну-дьылы туйанара.
П.П. Алексеев Хоро нэйилиэгин общественнойын, сопхуос уонна олохтоох от-

616 IX ту11умэх