Page 616 - 2-с Легей нэьилиэгэ

легей_ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _

туйунан туох эрэ холдьугуруу тохторго дылы буолбута. Онтон ыла сурэдим мелтоебутэ.
Ол — сыыйабын билинэн, бэйэбиттэн бэйэм кэлэнэн буолбатах. Олоду-дьайады
корен олорор салайааччыларым, ылыныахпар септеех биир куттуеннээх тылы эп-
пэккэ эрэ, эмиэ уопсай тылынан саба бырадан, дуойунастарынан туйанан бук бат-
таан устубуттарын ийин абарбытым, хомойбутум оччо этэ. Салгыы, ханнык да кы-
таанах дьуулгэ туруорбуттарын ийин, мин сыыйарбын, кинилэр табалларын итэдэтэ
иликтэринэ, тоггхойор санаам суода. Салалтада итинник чычаас дьоннор киирэннэр
иэдэйбиппит... Алларааттан ууммут дьиггнээх, толору демократия ситэ-хото илиги-
нэ олох тупсуо суода», — диирэ Миитэрэй.
Обком бюрота Д.Г. Троев иккис дьыалатын дьууллээн баран, «ыйыы онорон
туран, партиятыгар хаалларарга» диэн уураахтаабыттара. Дмитрий Гаврильевич ете
кербутун курдук, дойду олодо харахха бырадыллар гына таггнары туйэн испитэ. Ол
урдунэн, угэспитинэн Н.С. Хрущеву уруйдуу-айхаллыы олорбут дьикти норуоппут.
Ол эрээри, ус сыл буолан баран Партия Пленума Хрущеву улэтиттэн устубута.
М.С. Горбачев генсек буоларын кытта: уларыта тутуу, тургэтэтии, кооператив,
фермер, гласность, плюрализм эн-ин диэн тыллар кудээринэ кутуллар буолбуттара.
Бийиги эмиэ урдуккэ тон-хойор угэспитинэн, тута «перестройка архитектора», «су­
пер гигант» эн-ин диэн уруйдаан-айхаллаан барбыппыт. Онтон Миитэрэй биир сыл
кэтээн керен баран, уруккутунаадар ордук кытаанахтык кириитикэлээн барбыта.
«Оройуон, республика салайааччыларын кетен, тодо наар генсеккэ, президен-ггэ
туйэдин? — диэн биирдэ мин ыйыппыппар кийим: «Кинилэр дьайалларын толо-
рор салайааччылары олордор буоллахтара дии. Ойдуур инигин, холкуостаахтар
бары утарсыбыттарын урдунэн, дьайаана суох беден-суйуу, кукурузаны ыстарыы
тохтооботодун. Оттон бу олоччу урэйии, бытарытыы — эмиэ ан-аар уйукка ыстаныы.
Сахада угус иэдээннээх содулу, элбэх ночооту адалыа диэн дьиксинэбин. Онноодор
алмаас кырыылаайынын оройуон ахсын ыспыппыт курдук, суейубут ыар улэтин
чэпчэтэр механизациялаайынтан аккаастанан, тебенен уллэстэн кэбистибит. Урут
сайылык эрэ бутэйдээх эбит буолладына, билигин оттуур алаастарбытын бары тус-
туйунан бутэйдиибит, хотон, гараж туттабыт, ону ититинэбит. Адыйаабыт тыабыт
сотору бутуе. Нэйилиэнньэ дьадайда. Дойду аан бастаан умналыы, иэс кердейе
суурэр буолла. Олерсуу, буруйу оьгоруу уксээтэ. Урут уон бэчээккэ суруйтарар
кийи, билигин биири ылладына байыыба».
Урдуккэ боотургуур кийи — майгыта бириинчик, хадаар, киггнээх буолуо диэн
сорохтор саныахтарын сеп. Суох. Бэркэлээтэдинэ тылыттан матыа. Адьас себулээ-
бэтэдинэ, утуену бадара-бадара тахсан барыа. Сэрии, улэ бэтэрээнэ Д.Г. Троев кыы-
йыгар Еленада амарах ада, сиэнигэр эйэдэс эйээ буолар. Кинилэри сылаас, сымнадас
сыйыанынан угуттаан быйыл сэттэ уонун бэлиэтээри олорор.

Михаил Тролуков
1994 с.

Дьоло — улэдэ

Надежда Васильевна Дегтярева
(1922-2013)

Кини теруур кэмигэр бутун Саха сирин урдунэн, ол ийигэр Бородой улууйугар
эмиэ, гражданскай сэрии бара турар этэ. Кыыс ийэлээх адата эрдэ еленнер, Дегтя­
рев Василий Николаевичка (Болгуо) иитиллибитэ. Хаптаггада, онтон Томтор, Муру
оскуолаларыгар уерэммитэ.
1922 с. олунньу ыйга С.М.Находкин Сиэгэн Куелтэн уон сэттэ сиринэн баайыран,
Белянкин этэрээтигэр сылдьан геройдуу охтубут чоновец Константин Николаевич
Слепцову тиэйэн адалан, Томторго тереппут дьонноругар туттаран, кемнербутэ.
Кини бэйэтэ Томторго урун- бандьыыт штабыгар саа уойугар туруоруллан, ытылла

614 IX туИумэх