Page 190 - Дойдум Уус-алдан Хорото

Гуляев Дмитрий Иванович революция саастыылааҕа этэ

Биир дойдулааҕым Дмитрий Иванович Гуляев туһунан ахтан аһарыах санаам кэллэ. Дмитрий
Иванович миигиттэн төһө даҕаны аҕа саастаммытын иннигэр, убай-быраат курдук биир дьиэҕэ
олорон, биир үрэх уутун иһэн, отун-маһын кэрийэн, кэпсэтэн-ипсэтэн сылдьыбыппытынан үчүгэйдик
билэбин. Д.И.Гуляев 1917 сыллаахха сэтинньи ый 8 күнүгэр Хоро нэһилиэгэр Илин-Үрэх Хардьа-
мыытта диэн алааһыгар Иван Ильич Гуляев диэн орто бааһынай кэргэнигэр төрөөбүтэ. Ийэтэ I
Байаҕантай нэһилиэгиттэн төрүттээҕэ, Анна Герасимовна Колодезникова диэн этэ.
Дмитрий оҕо сылдьан Танда уонна Чараҥ оскуолаларыгар үөрэнэн түөрт кылааһы бүтэрбитэ.
Үчүгэйдик үөрэнэр, оҕолортон ойуччу сытыы тыллаах-өстөөх чобуо уолу бэлиэтии көрөннөр
оччотооҕу Хоро нэһилиэгин дьонноро нэһилиэк суруксутунан оностубуттара. Кини суруксуттуу
сылдьан бастакы колхозтары тэрийсиигэ, сирдэри мээрэйдээһиҥнэ, сир кэлимигэр араас нолуок-
тары, ис түһээннэри хомуйууга уонна да атын үлэлэргэ активнайдык ылсан барбыта. Нэһилиэккэ
ыытыллар араас общественнай үлэлэргэ сыстан, дьону-сэргэни кытта билсэн өйө-санаата улам-
улам уһуктан, тэрийэр дьоҕура сайдан билиитэ үрдээн испитэ. Эдьиийин Аананы батыһан 1933
сыллаахха «Кыһыл Маяк» колхозка чилиэнинэн киирбитэ. Оччотооҕу колхозтаахтар эдьиийин
«Ударник Аана» диэн ааттыыллара. Бука арааһа кини колхозка биир бастакынан ударник аатын
ылбытынан буолуо.
Миитэрэй 1936 сыллаахха Чараҥна аһыллыбыт колхоз суотчуттарын бэлэмниир курска үөрэнэ
киирбитэ. Курсу бүтэрэн ити сыл бэйэтин төрөөбүт үрэҕэр саҥа тэриллибит «Бэс-Ой» диэн тыа
хаһаайыстыбаннай артыалыгар суоччутунан ананан тахсыбыта уонна 1939 сыллаахха диэри үлэ-
лээбитэ. Кини «Бэс-Ой» артыалы сүһүөҕэр туруорууга элбэх сыратын биэрбитэ. Курска ылбыт
теоретическай билиитин практикаҕа олоххо киллэрэн лаппа уопутурбута. «Бэс-Ой» колхоз 1939
сыллаахха «Кыһыл Маяк» колхозтуун холбоспуттара, бөдөҥсүйбүттэрэ. Дмитрий Иванович
бөдөҥсүйбүт колхозка 1941-1943 сылларга суоччутгаабыта. 1943 сыл бэс ыйын 3 күнүгэр сэрии
үгэннээн бара турдаҕына, Кыһыл Армия кэккэтигэр ыҥырыллыбыта уонна 1944 сыллаахха диэри
Чита үлэ фронугар сылдьыбыта. Онтон эргийэн кэлээт 1944-1950 сс. диэри салгыы суоччутунан
эҥкилэ суох үлэлээбитэ. Дмитрий Иванович сахалыы өйүнэн бэртээхэй ахсаанньыт этэ. Аҥардас
өйүнэн улахан да сыыппараны кэбэҕэстик суоттуур дьоҕурдааҕа. Кини үлэлээбит сылларыгар
«Кыһыл Маякка» суот үлэтэ лаппа тупсарыллыбыта.
Райзем отделга колхоз сыллааҕы отчуота куруутун урутаан киирэрэ, ол түмүгэр сыллааҕы
дохуоту атын колхозтартан урутаан үллэстэн, үөрүү-көтүү буолара. Онтон Дмитрий Ивановиһы
дохуоттарын кыайан үллэстибэккэ олорор колхозтарга сыллааҕы отчуоттарын оҥотторууга
командировкаҕа үгүстүк ыыталлара. Дмитрий Иванович сэрии кэминээҕи уонна кэннинээҕи да
сылларга колхоз правлениетын чилиэнин быһыытынан ыарахан боппуруостары быһаарыыга, уустук
балаһыанньаттан тахсар суолу ким хайа иннинэ тобулара. Кураан сылларга көһүү, от атыыла-
һыытын, үп-харчы булуутун курдук боппуруостары быһаарыыга, олору ыпсарыыга, тустаах миэс-
тэҕэ тиийэн оннун булларыыга кини үгүстүк сүүрэрэ-көтөрө.
1950 сыллаахтан 1955 сылга диэри Майаҕаска кииннээх бөдөҥсүйбүт Маленков аатынан кол-
хозка сылгы табаарынай ферматыгар сэбиэдиссэйдээбитэ. Онтон салгыы 1958 сыллаахха диэри
Майаҕас комплекснай-производственнай биригээдэтигэр биригэдьиирдээбитэ. 1958 сыл сааһыгар
Партизан Егоров уонна Маленков аатынан колхозтар холбоһон бөдөнсүйбүтгэрэ. Онно Д.И.Гуляев
Чараҥ биригээдэтигэр сирэй биригэдьииринэн тал ыллан 1961 сыллаахха диэри үлэлээбитэ. Биригэ-
дьиирдиирин тас өттүнэн ноҕорууска быһыытынан нэһилиэгэр пенсия комиссиятын председа-
телинэн, онтон салгыы 1965-1969 сылларга оройуоннааҕы пенсионнай комиссия председателинэн
үлэлээбитэ.
Дмитрий Иванович элбэх төгүл нэһилиэк Советын депутатынан талыллан, Хоро социальнай-
культурнай олоҕун бары эйгэтигэр саамай активнай кыттыыны ылбыт дьоннортон биирдэстэринэн
буолар. Кини биир саамай улахан өҥөтүнэн сэрии сылларыгар уонна уот-кураан сатыылаабыт
кэмнэригэр биир дойдулаахтарын хоргуйан өлүү кыһалҕатыттан быыһаабытыгар буолар. Суоч-