Page 18 - Д.С. Андросов - Сэһэн. Өлүөнэ Мүрү

система чинчийэр- проектыыр улэлэрин ситийиилээхтик садалаппыт Упхолов
П.М. атын улэдэ ананан барбыта.
Лена-Муру систематын проектнай-сметнай документациятын он'орторуу уонна
кини тутуутун убулээйин боппуруостарын бы haapiapы ы- кэпс эти h ии унньукта-
ах уйун суола садаламмыта. Бу боппуруостары быйаарыыга, угэс курдук, Саха
Республикатын ийигэр бу боппуруостарынан дьарыктанар тэрилтэлэр началь-
никтарын кабинеттарын кэрийэр наада этэ. Кинилэр себулэн'нэрин ылаары орой-
уон салайааччылара элбэх сыллар самыырдарын-хаардарын санныларыгар туйэр-
биттэрэ. Кэпсэтиилэр, туруорсуулар угус мэйэйдэри-харгыстары бытааннык аайан,
Российскай Федерация Уутун хайаайыстыбатын министерствотыгар тиийбиттэ-
рэ. Онно да министерства туйааннаах отделларын, службаларын начальникта-
рын кабинеттарын уйаты-туора кэрийии салрнан барбыта, дьууллэммитэ да,
быйаарылла охсубатада. Ол икки суолтан улаханнык мэйэйдэтэрэ: маннайгыты-
нан, урут маннык улахан ороскуоттаах тугууну убулээйин биирдэ да кыайан
ыытыллыбатадыттан; иккийинэн, ирбэт тон усулуобуйатыгар маннык уустук ин­
женерной тутуу ыытылла илик буолан саарбахтаайыннар, кэтэнэн квруулэр угус
этилэр. Твйе да боппуруос быйаарыыта уустуктардаадын-мэйэйдэрдээдин ийин,
оройуон салалтата салгыы туруорсара уонна республика туйааннаах тэрилтэлэ-
рин салайааччыларын ойебулун, бытааннык да буоллар, ылан испитэ. Бу кэмнэ
Лена-Муру систематын технико-экономическай терутун «Якутгипроводхоз»
институт (директор Протопопов А.П.) онорон бутэрэн республика туйааннаах
тэрилтэлэригэр уонна Российскай Федерация Мелиорацияда уонна уу хайаайы-
стыбатын министерствотыгар бэриллибитэ. Проектнай-сметнай документация
быйыытынан 66,8 километрга уу 630 мм диаметрдаах турба устун Ленаттан Муру-
Эбэдэ бэриллиэхтээдэ. Система тутуутун сыаната оччотооду харчы куурсунан
31461 тыйыынча солкуобай буолбута, ол ийигэр тутар-монтажтыыр улэтэ - 29772
тыйыынча солкуобай, анардас водохозяйственнай тутуутун сыаната - 26368 ты­
йыынча солкуобай, электролиния - 3449 тыйыынча солкуобай. Маны тайынан
терут насоснай станция уонна трасса сунньугэр онойуллуохтаах ууну мунньар
икки куел, кинилэртэн магистральнай трубопроводка биэрэр икки насоснай стан-
циялар онойуллуохтаахтар. Магистральнай трубопровод 47,5 км. уйун на икки,
19,3 км уйунна биир турбанан тардьшлыахтаах. Система тутуллан буттэдинэ
4365 га, ол ийигэр 2980 га баайына уонна 1560 га ходуйа сирдэрэ нувлсутуллувхтэ-
эхтэр.
Система сунньугэр олорор бейуелэктэр сыйын'Н'Ы кэмн'э хаачыстыбалаах ийэр
уунан уонна кыйын н ы кэмн'э он'ойуллубут искусственнай куоллэртэн техни-
ческэй уунан хааччыллыахтаахтар. Маннык научнайдык аадан-суоттаан он'ойул­
лубут докумуон Дьокуускайынан, Москванан туйааннаах тэрилтэлэр научнай
лабораторияларыгар экспертизаны уонна научнай советтар дьууллэйиилэрин
барбыта. Ол тумугэр туйааннаах тэрилтэлэри кытта кэпсэтэргэ чопчу сыаллаах-
соруктаах научнай теруккэ онойуллубут докумуон баар буолбута. Онон Лена-
Муру систематын тутуутугар убу биэрии уонна улэтин садалаайын эрэ хаалбыта.
Ол гынан баран боппуруос быйаарыллыыта ессе уйаан-кэнээн испитэ.
Бу кэмнэ республика Мелиорацияда уонна уу хайаайыстыбатыгар министри-
нэн инженер-мелиоратор уерэхтээх Гаврильев И.Г. ананан улэтин сарлаабыта.
Бэйэтин идэтин учугэйдик билэр инженер-мелиоратор, оччотоодуга «Якутгип­
роводхоз» институт директорынан улэлиир уонна Лена-Муру систематын ман-
18