Page 57 - Бастыннартан бастакы

Үлэдьоруойа
БУРЦЕВ ДАНИЛ ГАВРИЛЬЕВИЧ - ТАИЫЛА к БАСТЫҤНАРТАН БАСТАКЫ

ТАЙЫАА ТӨРДӨ-УУҺА

Д.Г. Бурцев Хоро нэһилиэгэр Куула Бырдьа аҕа ууһуттан сытыы-хотуу, бэйэтин лаппа кыанар
Сулугус Лөгүөнтэйтэн төрүттээх-уустаах. Кини алта уоллааҕа, үс кыыстааҕа биллэр, олоҕо Мүрү
Чараҥа. Данил Гаврильевич Сулугус Лөгүөнтэй иккис уола Хабырылла саамай кыра уола. Кинилэр
олохторо эмиэ Чараҥ эбит да, биир уола Нэлим үрэххэ, биир уола Дьокуускайга олохсуйбуттар.
Хабырылла кэргэнин, быдан балыс кыыһы, Натаалдьыйаны Курбуһахтан сүгүннэрэн аҕалбыт. Ки­
нилэр 30-ча сүөһүлээх сэниэ ыал эбиттэр.
Улахан уоллара Бочооху Баһылай 1871 сыл төрүөх. Чараҥ олохтооҕо этэ, кини Хатыҥ Сыһыыт-
тан Бөтүрүөптэр кыыстарын Суоппуйаны сүгүннэрэн аҕалан аҕыс оҕоломмуттар, онтон иккитэ уол.
алтата кыыс. Бары ыал-дьон буолан, оҕо-уруу төрөтөн, элбэх ыччаты хаалларбыттар.
Иккис уол Ньукулай 1875 сыл төрүөх. Норуокка биллэринэн Айах Ньукулай. Кини Нэлим үрэххэ
олохсуйбут, кэргэнэ Нүөкүнүттэн төрүттээх Алааппыйа Пухова. Кинилэр 7 оҕолоохторуттан иккитэ
уол, биэһэ кыыс. Билигин да кинилэр сиэннэрэ, хос сиэннэрэ өбүгэлэрин дойдутугар Нэлимҥэ от-
тууллар, сылгыларын туталлар.
Үһүс уол Сэмэн 1879 сыл төрүөх. Оҕо эрдэҕиттэн бөкчөгөр буолан, Чараҥҥа бары Бөкчөгөр
Сэмэнинэн билэллэрэ. Ол да буоллар, ханнык да үлэттэн иҥнэн-толлон турбат, уус тарбахтаах.
мындыр киһи этэ. Кини тутуута барыта хоп-дьип курдук бэйэтин оҥоһуута буолара. Сэрии иннигэр
холкуоһугар инкубатор айан, чоппууска таһааттара сылдьыбыт. Ол инкубаторынан үрдүк көрдө-
РҮҮнү ситиһэн, Москубаҕа Бүтүн Сойуустааҕы норуот хаһаайыстыбатын ситиһиилэрин быыстап-
катыгар кыттан кэлбит. Икки уола иккиэн Аҕа дойду Улуу сэриитигэр охтубуттар. Түөрт кыыһыттан
биирэ эрдэ, оскуолаҕа үөрэнэ сылдьан, ыалдьан өлбүт, үс кыргыттара Өлтөх, Лөгөй, Тулагы Киллэм
нэһилиэктэринэн ыал буолуталаан олохсуйбуттар. Улахан уолуттан биир уол сиэн хаалбытын
оҕолоон, улаатыннаран ыал оҥорон, хос сиэннэр үөрүүлэрин билэн, бу олохтон барбыта. Кэнники
кэргэнэ Чараҥтан төрүттээх Андросова Евдокия Егоровна диэн этэ.
Төрдүс уол Көстөкүүн эдэр сааһыгар Дьокуускай куорат тутуутар нэһилиэктэн ананан, кэргэ-
нинээн, икки кыыһынан барбыттара биллэр. «Тайҕа» көстүүнэй тутуутугар үлэлэспитин билэбит.
Бэһис уол Тайыла - Үлэ Дьоруойа Д.Г. Бурцев 1899 сыл төрүөх. Кини дьонун кытта Чараҥҥа
олохсуйан баран, «Кыһыл Маяк» холкуос Бороҕон илин өттүгэр тэриллэн, онно дьиэнэн көһөн.
кэлин ол сири Мүрү нэһилиэгэ ылан, Бороҕон сэлиэнньэтин олохтоохторо буолбуттара. Икки улахан
оҕото оҕо-эдэр саастарыгар өлбүттэрэ, онон үс кыыс, биир уол оҕолоро дьон буолан Мындаабанан.
Бороҕонунан, Дьокуускайынан олохсуйан олороллор.
Алтыстара Маайа 1915 сыл төрүөх. Төрүөҕүттэн мөлтөхтүк истэр уонна көрөр этэ да, Чараҥ ос-
куолатыгар өр сылларга остуорастаабыта. Кэлин сааһыран баран, убайын Данил Гаврильевич улахан
кыыһыгар Лидия ҕа олорбута.
Бииргэ төрөөбүттэр бары да дьаһаллаах, үлэһит, олус чэнчис, бэйэлэрин кыанар, олох хаамыы-
тын кытта тэҥҥэ барсар дьон эбиттэр. Данил Гаврильевич, ити курдук, элбэх ыччаттаах, үлэни өрө
туппут бииргэ төрөөбүттэртэн эдэрдэрэ буолан, саҥа олоҕу олохтооһуҥҥа, ол олоҕу салгыы сайын-
нарыыга бары өйүн-санаатын, сатабылын ууран үлэлээбит чулуулара буолар.
Данил Гаврильевич биһиги аймахха ытыктанар, убаастанар киһибит этэ. Кини дьоҥҥо-сэргэҕэ.
оҕоҕо-аймахха мэлдьи аламаҕайа, үөрүнньэҥэ. Үөрүүлээх күннэргэ күндү ыалдьыт буолара, үлэҕэ-
хамнаска эриллибит киһи быһыытынан ылыннарыылаахтык этэрэ, үлэҕэ-үөрэххэ ситиһиилээх
буоларга ыҥырара. Урууну-аймаҕы билиһиннэрэрэ, ааспыт кэмнэргэ ытыктабыллаах сыһыаны
олохтуура.
Данил Гаврильевич тыа хаһаайыстыбатын производствотын ымпыгын-чымпыгын билбит, хаһаа-
йыстыба сайдыытын кэскиллээхтик салайсыбыт, тэрийэр дьоҕурдаах, тылын ылыннарар салайаач-
чы, аҕа, аймах быһыытынан аата ааттана туруохтун.
Клара БУРЦЕВА, кыраайы уөрэтээччи.
Муру саһарҕата. - 2019. - Ыам ыйын 24 к.

56