Page 61 - Бастыннартан бастакы

Үлэ дьоруойа L БАСТЫИНАРТАН БАСТАКЫ
БУРЦЕВ ДАНИЛ ГАВРИЛЬЕВИЧ - ТАЙЫЛА
★ ★ ============-—————

Эргиллибэт эргэ олохтон:
Сайын Семенов этэрээтэ, кыһыллартан куотан, Куталаах сайылыгынан кэлэн ааспыттара.
Оҕолуун, дьахтардыын сылдьаллар этэ. Сорохтор ыкса киэһэ ыал утуйуута баккылаах ис ырбаахы-
нан, атах сыгынньаҕын кэлэн ааһыталаабыттара.
Кутталларыттан икки харахтарын мунунан тиэрэ көрбут, дэлби суурэн, аҕылаан, бөтуөхтэс
буолбут дьон этилэр. Кинилэр оччотооҕунан Дупсун улууһун быраабатыгар Лааһар атыыһыт лаап-
пытыгар ампаарга, курулуур кунус утуйан сылбахтаһа сыппыттар. Дьиэҕэ бандъыыттар талаан
аҕалан өлөттөөбут суөһулэрин астыырга нэһилиэнньэттэн тутуллан киирбит дьон олгуйдаах чу-
гууннар ахсын сыалаах эти буһаран бургучутан, алдъархайтан ас тахсыбыт диэбиккэ дылы, аһаан-
сиэн уллуктуу, тиритэн-хорутан мэлгэриһэ сылдьыбыттар. Ити кэмҥэ кыһыллар кэлэн, ойуурунан
төгуруччу сыаптаан ылбыттар... Оччотооҕуга билигиҥти оскуола турар онно ыт мунна баппат
ычык ойуура эбитэ уһу. Утуйа сытар уруҥнэр, эмискэ буолбут айдаантан уолуйбуттарын омунугар,
утарылаһа даҕаны барбакка, ойон тура-тура баккылаах баккынан, ырбаахылаах ырбаахынан ам-
паартан ыстаҥалаан тахсан, ус уут куруөну урдунэн туһэ-туһэ өлөллөрун-тиллэллэрин билбэккэ,
уөстэрэ быстарынан иннилэрин хоту сырсан бырдаҥалаһа турбуттар. ... Били дьиэҕэ ас астыы
сылдьааччылар аймааһын буоларын кытта онно-манна атахбалай барыталаабыттар. Черноградскай
Иннокентий - Үстуунэп диэн Өнөр киһитэ, бэрдин бэрт, айдаан буоларын кытта таһырдьа ыстанан
тахсан, бөх кутар сиргэ тиийэн өрөһөлуу чөмөхтөнөн бугуллана сытар сыыс анныгар киирэн саһан
хаалбыт. Оттон Федорова Марфа диэн дьахтар уоллаах кыыс оҕотун батыһыннарбытынан көрду-
гэни ортотунан баран истэҕинэ, дырах буулдъа ертугун тосту көтөн ааспыт.
... Мин дьонум ол туун Сатаҕай диэн урэххэ таайым аахха көспуттэрэ. Биһиги көһөрбутун
кытта сотору буолаат, Семенов этэрээтин сорҕото биһиги дьиэбитигэр тиийбиттэр. ... Мин
дьоммун «курээбиттэр» диэн буруйдаан, батыһан тахсан кыргыталаан кээһээрилэр, суолларын
солоон, Бээһиктэ диэн сиргэ тиийэ тахсан баран, Ушницкий Иннокентий диэн I Өспөх киһитэ сир-
дьиттээхтэрэ мантан ус көстөөх урэххэ кыстыыр идэлээхтэр, онно барбыттара буолуо диэби-
титтэн уонна бэйэлэрэ киэн’ көҕустэрэ кыараан иһэр буолан, тонной киирбиттэр.
И.П. ТРОЕВ, пенсионер,
Бороҕон селотун Комсомольской ул. N2 олохтоох.
1S/IX-71 г.

Кини оҕо сааһа - сахалары үс үйэ тухары хабалаҕа-батталга олордубут ыраахтааҕы былааһын
кэмигэр этэ. Аҕам биирдэ оҕо кэминээҕитин бу курдук кэпсээн турар: «Кыһын устата хараҥа ба-
лаҕаҥҥа олорбут оҕолор, сайын буолла эрэ бэйдиэ барарбыт. Чугаһынааҕы оҕолору ыҥыран илии-
атах оонньууларын тэрийэрим. Кылыйса, туста, сасыһа, харах симсэ оонньуурбут, көлүччэлэри
кэрийэ сылдьан сөтүөлүүрбүт, моҕотой эккирэтэн, киэһэ хойукка диэри сылдьарбыт. Мин эттээх-
сииннээх буолан, атыттарга тэҥнээтэххэ, арыый көрүҥнээх этим. Атастарым кыра-хачаайы, хаты-
ҥыр, кубаххай этилэрэ. Күүстэринэн мөлтөхтөрө, атахтарыгар кыамматтара. Наһаа аһынарым. Ки­
нилэр бары оҕо-оҕо курдук үөрэ-көтө, күлэ-оонньуу сылдьыахтарын олус баҕарарым. Биирдэ эмэ
дьиэбиттэн кистээн ас ылан илдьэрим да, ол туту абырыай?! Бука уоннарыгар тиийбэккэ, биир-биир
сыл-хонук быысаһан, эрдэ бараахтаабыттара. Аны санаатахха, кыһыҥҥы кырыымчык кэмҥэ кы-
һарыйтаран, уонна сэллик ыарыыттан кылгас олохтоммуттар эбит».
1917 сыл - аҕам олоҕор олук уурбут, иннин түстээбит сыл. Көҥүлү, үөрэҕи сиэтэн кэлбит Өк-
төөп өрөбөлүүссүйэтин кини үөрэ көрсүбүтэ, биир санаанан ылыммыта. Аҕам саҥа олох буккуур-
даах дьалхааннарыгар, мөкү өрүттэригэр оҕустарбакка, атахтарыгар бигэтик тирэнэн, дьонун-сэргэ-
тин туһугар көдьүүстээх үлэтин саҕалаабыта. Сэбиэт ыытар дьаһалларын олоххо киллэрсэн, сайдыы
суолунан нэһилиэгин, дьонун салайан күүһүн харыстаабакка үлэлээбитэ.

60