Page 60 - Бастыннартан бастакы

Ill баһа
УДЬУОР УТУМ СЛЛБЛНЛР

XIX-C үйэ бүтүүтүгэр Уус Алдан Хорото үс аҕа уустааҕа биллэр: Бырдьа, Хоро, Торбос аҕатын
у стара. Кэнники Бырдьа аҕатын ууһа Халдьаайы Бырдьа, Куула Бырдьа диэннэргэ арахпытынан
-рт аҕа уустаах буолбут.
Аҕам төрдө - Куула Бырдьа, кэнники үөскээбит аҕа ууһа. Ылан олорор сирэ Мүрү Чараҥа,
Налим үрэҕин сүнньэ, илин Ньүөкүнү күөлгэ диэри тиийэ, соҕуруу өттүнэн Бэрт Ууһун кытары
сыысаһара. Дьоно үксэ — Буурсаптар (Бурцевтар). Күннээҕи кэпсэтиигэ «Чараҥ Буурсаптара»,
клула Буурсаптар» дииллэрэ. Кинилэр Халдьаайы Бырдьа Буурсаптары кытта уруулуу буолбатах
. па төрүттээх-уустаах дьон. Төрүттэрэ Сулугус Лөгүөнтэй диэн Хааһы Баһылай (Эгий хос сиэнэ)
тэтинээҕи киһи. Аҕата кимэ биллибэт, кырдьаҕастар кыыс уола буолуо диэн сэрэйэллэрэ. Сулутус
Зөгүөнтэй 6 уол, 3 кыыс оҕолордооҕо үһү. Уолаттара: Баһылай, Ырбай Хабырылла (аҕам аҕата),
Еагдыын Сөдүөт (кинээс), Хатааскы Уйбаан, Ньолҕооруйа Ньукулай, Көҥкөлөй Дьөгүөссэ. Кыр-
"ыттара: Барыскыабыйа (Суоттуга эргэ барбыт), Даарыйа (Лөгөйгө эргэ барбыт), Балааҕыйа (Байа-
гантайга эргэ барбыт).
1. Баһылай - олоҕо Чараҥ, Буочара үрүйэтэ. Уолаттара: Бүөтүккэ, Мэхээлэ (Хантаҕар), Мак-
::м, Хабырылла (Хабах), Миитэрэпээн (оҕуруотчут), Дьөгүөр (Бөскө), Мэхээлэ (Даалык уола).
2. Хабырылла - олоҕо Чараҥҥа. Уолаттара: Бочооху Баһылай, Аҕыр Ньукулай (Н.Н. Буурсап —
Кыычыкаан аҕата), Сэмэн (Бөкчөгөр), Быгыала Көстөкүүн, Тайыла (Д.Г. Буурсап).
3. Көҥкөлөй Дьөгүөссэ. Уолаттара: Уус Ыстапаан, Уйбаанчык.
4. Хатааскы Уйбаан. Уолаттара: Бүөтүр (Өрөлүк), Дьөгүөр (Чөрөөнчүк), кыыһа Балбаара (Суот-
туга эргэ барбыт).
5. Ньолҕооруйа Ньукулай (көмүс ууһа). Олорбут сирэ: Нэлим үрэҕэ, Дьаллы күөл илин өттө.
Уолаттара: Уйбаан (Конниковтарга иитиллибит), Арамаан (эдэригэр өлбүт), Маарыйакаан (оҕуруо-
тчут), Балбаара (Өндүрэй Балбаарата).
6. Багдыын Сөдүөт. Оҕото суох.
Бу дьонтон — Миитэрэпээн, Бөкчөгөр Сэмэн, Уус Ыстапаан, аҕам Тайыла, Бөскө Дьөгүөр
тус-туспа чаҕылхай суоллаах, дьоннорун-сэргэлэрин туһугар өйдөрүн-санааларын ууран, үлэлээн,
көдьүүстээх үлэ түмүгүнэн үтүө ааттарын ааттаппыт, дойдуларын сураҕырпыт дьон. Онтон Мии­
тэрэпээн, Бөкчөгөр Сэмэн уонна аҕам Москуобаҕа тиийэ Бүтүн Сойуус үрдүнэн ааттара ааттаммыт
дьон буолаллар. Кинилэртэн эдэрдэрэ — аҕам.
Аҕам XIX үйэ бүтэһик 1899 сылын ахсынньы 19 күнүгэр Хоро нэһилиэгэр 30 сүөһүлээх саха
сэниэ ыалыгар төрөөбүтэ. Аҕата Буурсап Хабырылла Лөгүөнтэйэбис (Ырбай), ийэтин Буурсаба
Натаалыйа Ньукулаайабынаны (Натаалдьыйа) Курбуһахтан сүгүннэрэн аҕалбыт. Кинилэр алта
оҕону төрөтөн, улаатыннаран атахтарыгар туруортаабыттарыттан, аҕам — бэһис оҕо. Буурсаптар,
оччотооҕу саха ыалын сиэринэн, сүөһү ииттинэн, онтон аһаан-сиэн, таҥнан, сайынын от оттоон,
кыһынын мае мастаан олорбуттара.

Харах далыгар

Аҕам бу орто дойдуга олорбут олоҕор икки Аҕа дойду Улуу сэриитин, ыраахтааҕы былааһын
төрдүттэн уларыппыт Өктөөп өрөбөлүүссүйэтин уонна будулҕаннаах-буурҕалаах гражданскай сэрии-
ни көрсөн-аһаран, илэ этинэн-хаанынан, өйүнэн-санаатынан билбитэ-көрбүтэ. Хапытаалыысым,
сэсийэлиисим тутуллара, кылаассабай охсуһуу, сардаҥалаах саҥа олоҕу тутуу, сырдык сайдыыга
туруулаһыы — бу барыта кини хараҕын далыгар ааспыта.

59