Page 16 - С.С. Аржаков. Олоххо уьаарыллан

сытны кийи этэ. Ол да буоллар бийиги сотору додордойон найаа
учугэйдик олорбуппут. Сайынын мин адам кутэрдиирэ, бийиги
модотойдуурбут. Биирдэ улахан мойуол буолла. Ол кун Гурийым,
туох чиэйигэр эбитэ буолла, сана килбэчигэс аталаас ырбаахы кэ-
тэн киэптээтэ. Арай ньирэйгэ от охсуох буолан урэхпитигэр бар-
дыбыт. Аара, оттуур сирбитигэр тиийбэккэ сылдьан, модотойу эк-
кирэтии буолла. Модотой тииккэ тадыста, кийим модотойу экки-
рэтэн эмиэ тииккэ ыттан барда. Балай эмэ тахсымахтаан ийэн му-
туга тосту баран, тиитин мутугун тодо солоон туспэт дуо... Сиргэ
“лис” гына туйээт, тиэрэ эргийдэ. Мин суурэн кэлэн кербутум
кийим маадыын кэппит аталаас ырбаахыта лиэнтэ курдук тырыын-
каламмыт уонна ийэ модотой эриэнин курдук хайа тардыллы-
бытыттан хаан одуолуу сытар. Ыксаатым, тугу гыныахпын булбак-
ка, буллугунайыы буолла. Онтон хаана барарын тохтотуохха диэн
ой кылам гынна. Суол кытыытыгар уунэр биэс тымырдаах оту
(подорожнигы) була охсоммун, адалан хаан одуолаабыт сирдэрин
сабыта баттаатым. Дьолго, баайа диринэ суох буолан хаана барба-
та, тохтоото. Онтон кийибин нэйиилэ ейеен-убаан оттоох со-
буойунада киллэрэн сана от быыйыгар сытыаран кэбистим. Дьиэ-
бэр киирбитим, ийэлэрбит ИККИЭН ТЭН'Н'Э Гурийы иэстээн турду-
лар. Мин кистээтим: “Модотойу эккирэтэн баран хаалла, кэ-
лиэдэ”. Кийим баайа-уутэ ойо илигинэ, ыарыытыгар эбии ырбаа­
хы алдьаммытын айыыга-аймалдана буолуо турдада. Ол ийин
куйадан сонуну сойута туйэргэ субэлэспиппит. Сотору борунуй
буолбута. Эмээхситтэр ынахтарыгар тахсыбыттарын кэннэ мин
комулуек ойоду куускэ оттон кэбистим уонна Гурийбын со-
буойунаттан тахсан киллэрдим. Кийим олох экчэччи тартаран
хаалбыт, ырбаахытын нэйиилэ уйуллум уонна оронугар сытыа­
ран баран эргэ, нэк буолбут куобах суордантан лоскуйдары
быйыгалаан ылан умайа турар уокка кэриэрдэ-кэриэрдэ кийим
сиикэй баайыгар тутан угуттаатым. Кийим тулуура сурдээх, олох
хайыытаабат, ынчыктаабат даданы. Эмээхситтэр киирээт, Гурий
кэлэн сыппытын корон аймана сыстылар. Онтон бэйэтэ:
"Учугэйбин, бэйэм кыратык ыарыйдым”, — диэтэ уонна кыратык
ыаммытынан сылаас ууту ийэн баран утуйан хаалла. Хата, мии-
гин, туун буолуута туох ааттаах улахан уотун отуннун диэн меде
сыстылар. Нен уо кунугэр Гурий турда, син биир сэрэнэ содус эк­
чэччи таттара сылдьар. Айаан баран сетуолуур чуемпэбит кытыы­
тыгар киирэн олордо. Гурий урут сетуолээйинтгэ ким да
тэннэспэт кийитэ этэ. Ол эрээри ол кун ууга киирбэтэ. Ону
корен, бийиги кутуеппут анар илиилээх инбэлиит Федор Атласов:
“Гурий туох эрэ буолбут, сирэйэ-xapaga тодо эрэ салбадырбыт”, —
диэн уорбалаан, кэккэлэйэ олорбута буолан баран ырбаахытын
арыйа баттаан ийэ тараах эриэн буолбутун булан ылла. Эмээхсит­
тэр эрэйдээхтэр тугу гыныахтарай, бэйэлэрэ да сэрэйбит курдук
12