Page 15 - С.С. Аржаков. Олоххо уьаарыллан

сылдьыбыт. Ол ийин кинини кэннэки Ардаа Сибииргэ коске
ыыта сылдьыбыттар.
'■"Бийиги дьукаах кэллэхпит куйунугэр, 1940 с. Иван Семено-
BHhbi Туулээх оскуолатыгар учууталлыы сырыттадына, тылыттан
баайсаннар эмиэ хаайыыга ыыппыттар. Немец сэриинэн хайаан
да бийиэхэ саба туйэр буолла, весе Японияны кытта куомуннаста,
онон кутталлаах быйыы-майгы уескээтэ диэн этэрэ yhy. Ону
уолуйууну уескэтэр, тылы-ehy тардатар диэн буруйдаабыттар.
Онон Тулагы-Киллэм колониятыгар икки дуу, ус дуу сыл сылдьы­
быт. Онтон тахсан баран дьэ ханна да барбакка дьиэтигэр олорбу-
та. Быйыыта, лесхозка улэлиирэ, сайынын оттуура. Кэлин 1973 с.
ыалдьан елбутэ.
Иван Семенович найаа элбэди аахпыт, сайдыылаах, элбэх кэп-
сээннээх кийи этэ. Улахан ампаарыгар араас халытг кинигэлэр-
дээдин бийиги керербут. Бэйэтэ нууччалыы найаа ыраастык
санарара. Одонньор сэйэнин киэйэ айылыктан ыла садалыыра
уонна сарсыарда буолуор диэри эбэтэр эн адьас ыксаан утуйан
хаалыаххар диэри уйун тууну быйа кэпсиирэ. Куннээди улэттэн-
хамнастан садалаан политикада киирэрэ, философияда тахсара,
астрономияда халыйара, эмиэ да физикада, биологияда эргигэрэ.
Ол да буоллар кэпсээнэ барыта олохтоох, научнай да еттунэн
ылыннарыылаах быйыылаада. Оннук биир тууннээх кэпсээнигэр
таарыйбатах салаата диэн суодун кэриэтэ буолан тахсара. Ити ба­
рыта кини элбэди аахпытын, киэн- билиилээдин-керуулээдин кэ-
рэйэлиирэ. Онон кини туйунан миэхэ бэйэтэ хаама сылдьар эн­
циклопедия курдук ойдебул инэн хаалбыт. Иван Семеновийы
кытта сэйэргэйэр эмиэ да уустук содуйа. Кийини истибэт этэ,
кэлтэй бэйэтэ эрэ кэпсиирэ. Кэлин улэйит буолан баран биирдэ
киниэхэ эппиттээхпин:
— Бээрэ, Иван Семенович, эн ити кэпсээннэргиттэн суруйан
хаалларыаххын. Оччодо умнуллубакка, кэлин келуенэлэргэ
туйалыах этэ буоллада дни...
— Ээ, ол суруйан да диэн, — диэбитэ онуоха кини. — Эдэр
дьон миигин син биир ойдуеххут суода...
Суруйарыгар ыарахан эбитэ буолуо. Суруйартан тэйэн хаалбыт
былааннаада уонна анар харадын мэлиппитэ эмиэ мэйэйдиирэ
эбитэ буолуо. Ол да буоллар, елерун садана биир тэтэрээккэ Ра­
китин генерал сэриитин онтон да атын ону-маны син суруйбут
этэ.
Уйэ ахсын эггин сиргэ-уокка араас дьодурдаах, ейдоех-санаа-
лаах дьон син тереен-уескээн аайаллар эбит диэн санааттан
Аадырыс туйунан ахта тустум. Кини миэхэ оруу уорэнэргэ
субэлиирэ, билиигэ-коруугэ угуйара. Ол даданы сабыдыалын мах-
тана ахтан аайар иэстээх курдук сананабын.
Гурий кыра эрдэдинэ, харадын энин араастык чапчыннатан,
11