Page 71 - Они защищали Ленинград
P. 71
биирдэ охсон кэбиһэн баран үс хонукка туһахпын быһан барбыт. Ити иҥнибит аһы
аһаабакка сылдьыбыппыт. мүччү туппуппуттан хомойбутум.
Оһохпутун оттон аһаан бараммыт түүнү Ордук олунньу саҕана ыксаабытым.
быһа айаннаан Ладожскай күөлгэ тиийбип- Дьуһуурустубабар нэһиилэ олорор курдук
пит. Ленинграды бары наадалааҕынан хаач- буолтум. Санчасть чугас, көрдөрбүппэр во-
чыйар, аатырбыт “Олох суолун” 64-с от- енврач олус аччыктаан дистрофиялаабык-
дельнай дорожнай-эксплуатационнай ба- кын диэбитэ, эбии паек суруйбута. Ити —
тальон көрөрө-истэрэ. Итиннэ биһиги суолу бүлүүһэлээх сүбүөкүлэҕэ чайнай ньуоска
хааччыйар сибээскэ үлэлээбиппит. балык сыата. Ый кэриҥэ сиэтим. Хараҕым
Биирдии нэдиэлэ уочаратынан, сороҕор адьас сырдаан кэлбитэ, сэргэхсийэ
мууска балаакканан, сороҕор Зеленец ары- түспүтүм. Күөлгэ, арыыга эмиэ дьуһуурус-
ыга землянкаҕа хонон дьуһуурунайдыыр- тубаҕа ыытар буолбуттара.
быт. Суолга өлүү үгүс буолара. Биир оннук Ыам ыйын саҥатыгар суол алдьанна. Ми-
түбэлтэни кэпсиим. игин Ленинградка сибээс 520-с отдельнай
Солбук кэллэ. Командирым шофердуун ротатыгар ыыттылар. Ити үөрэтэр-пере-
кабинаҕа олордулар. Мин — кузовка, онно сыльнай пуун эбит.
өссө үс саллаат көхсүлэринэн кабина диэки Москваттан бомбардировщиктарга 30 ра-
өйөнөн олороллоро. Мин кузов ортотугар диһы ыла кэлбиттэрэ. Миигин онно ыытар-
сытар саппаас көлүөһэҕэ олорбутум. Бу ис- га быһаарбыттарын командирга киирэн сал-
тэхпитинэ кэннибититтэн “Мессершмидт” гыҥҥа кыайан сылдьыам суоҕа диэтим. Си-
пикируйдаата, бокуойа суох ытыалаат рэйбин-харахпын көрөн баран сөбүлэстилэр
күөрэс гынна, түргэн баҕайытык ыраатан быһыылаах, ыыппатылар.
хаалла. Итинтэн кэлин 1942 сыл бэс ыйыгар 71-с
Массыына эмискэ туора ыстанна, халыҥ бронепоезд отдельнай дивизионуттан капи-
хомурахха батылынна. Ыһыы-хаһыы бөҕө тан (кэнники билбитим Царегородцев диэн
буолла. Үс саллааты пулемет буулдьата ис- эбит) икки радист наада диэн Гурьев
тэринэн, атахтарынан солообут. Шофер ты- биһигини илдьэ барда. Бронепоезд Тосно
ла суох барбыт. Арай командирым биһикки станцияҕа турара.
таарыттарбатахпыт. Сэрии бүтүөр диэри бу бронепоездка су-
Кокорево дэриэбинэ тула байыаннай ча- лууспалаабытым. Ленинград тула, ханна
ас элбэх этэ. Немецтэр кэлэн куруутун бу- наада буолар фронт учаастактарыгар сэри-
омбалыыллара, Шлиссельбуртан да ытыа- игэ кыттыбыппыт. Сүрүннээн сылдьыбыт
лыыллара. Автолавка кэлэн табах, испиис- сирбит — 1942-43 сылларга Невскэй Дуб-
кэ атыылаабыта, онно тиийдим. Атыылаһан ровка учаастагар.
сирбин ортолоһорбун аҕай кытта түөрт бом- Ордук күүскэ бронепоезд 1944 сыл тох-
бардировщик кэлэн буомбалаан бардылар. сунньутугар, немецтэри үүрүүгэ, блокаданы
Автолавка таһыгар хаалбыт сүүрбэччэ сал- көтүрүүгэ кыттыбыта. Бастаан Невскэй
лааттан тыыннаах ордубатылар быһыылаах. Дубровкаҕа, кэлин Октябрьскай тимир суол
—“Олох суолун”, кинини көрөр-истэр, үлэ- Саблино станциятыгар күүскэ ытыалаабыта.
лэтэр чаастары өстөөх буомбалыыра ити Үс суукка устата тохтоло суох сэриигэ
курдук үгүһэ. Өлүүнү күн аайы көрөрбүт. сылдьыбыппыт.
Ытыалааһынтан суолга быстааччылар Немецтэр кыайтаран Эстонияҕа Нарва
үгүстэрэ. Биирдэ командировкаҕа сылдьан куоракка тиийэн обороналаммыттара.
өлбүт дьонунан туолбут дьиэҕэ хонон тур- Биһиги Кингисепп куоракка тиийэн эмиэ
буппун өйдүүбүн. ытыалаһыыга кыттыбыппыт.
Радиостанцияҕа 4 чаас наар землянкабы- Финнэр Ленинград арҕаа өттүгэр Сестро-
тыгар сытарбыт. Арай оттук маспытын мас- рецк куораттан 2-3 км баар Черная речка
танарбыт, атын тугу да гынар кыах-күүс үрэххэ обороналаахтар этэ. Кинилэри 1944
суоҕа. сыл бэс ыйыгар үүрүү буолта. Эмиэ икки
Итиннэ биир хомойбуттаахпын. Дьиэ сууккалаах сэриигэ киирсибиппит. Күүспүт
таһынааҕы хатыҥнары охторон оттунарбыт. баһыйара бэрт буолан финнэри өр гымма-
Хатыҥ лабаатын куобахтар кэлэн сииллэрэ. тахпыт.
Дойдубар куобахчыт этим, ол хааммын Кэлин Выборг таһыгар оборонаҕа сытан
киллэрэн туһахтаатым. Хас да хонон баран ытыаласпыппыт. Балаҕан ыйыгар финнэри
били хахыйах төрдүгэр ииппит туһахпын кытта эйэлэһии буолта. Биһигини Выборга
көрө тиийбитим, хара буор бөҕө тибиллэн аҕалан кыайыы буолуор диэри туруорбутта-
сытар. Русак куобах күүһэ бэрт эбит, өрүтэ ра. 1945 сыл бэс ыйыгар бронепоезд хама-
мөхсөн хара буору көрдөрөн телефон утаҕа андатын тарҕаппыттара. Мин Новгородка
5’ - 67-
