Page 6 - С.С. Аржаков Уус-Алдан үлэһит дьоно

лиҥҥитинэн оройуон бастакы салайааччытьтн быһыытынан
үлэлээн, дьону үлэҕэ түмэ тардан, үгүс үтүө үлэһиттэри
көрсүбүтүм, үлэ үөрүүтүн билбитим. Ол иһин уһун сылларга,
ол үтүө үлэһит дьон туһунан, саатар салаа аайыттан кинилэр
үлэһит бэрэстэбиитэллэрин бэлиэтээн махтал тыллары эппит
киһи диэн баҕа санаабын толорон, бириэмэм уонна кыаҕым
тиийбэтин үрдүнэн оройуон чулуу дьонноруттан аҕыйах
киһини, сүнньүнэн тус бэйэлэрин бэркэ билэр эрэ дьоммун
суруйа сатаатым. Ол хайдах тахсыбыта туспа дьыала. Этэн
аһарбытым курдук, Уус-Алдан оройуона кураантан, хаһынтан
куруутун кэриэтэ кыһалҕалаах олохтоох. Өрүс сирэ диэн Ле-
наҕа Суоттунан бэрт кыра баар. Биллэрин курдук, Лена өрүс
икки эҥэрин, арыыларын (кырдьык да бас да арыы, быс да сыа
сирдэри) Нам улууһа баһылаан олорор. Оттон Алдан өрүс бэтэ-
рээ хочотугар эмиэ дуоннаах сир суох. Арыылара - мас арыы-
лар, нөҥүө өртө - сааһыгар оттоммот бадараан маардар. Ку-
раан сыл алаастары аһыыҥка салаан ааһар, эрдэтээҥҥи хаһыҥ
үрэхтэр үүнээйилэрин үлүтэн кэбиһэр. Мин өйдүүрбүнэн, үлэ-
лээбит уон сылбыттан 1967-68-69 сс. үс эрэ үчүгэй сыл буолбу-
та. Хас кураан, тымныы сайын аайы Кэбээйинэн, Намынан,
Амманан онтон да атын оройуоннарынан көһөн баран оттоон,
көһөн тиийэн кыстаан, эбиитин кыһыҥҥы тымныыга тракто-
рынан, массыынанан сүүһүнэн километрдаах сиртэноттиэ-
йэн, сүөһү аһатар кыһалҕа бөҕө буолара.
Онно эбии Уус-Алдан оройуонугар Н.С. Хрущев «уларыта
тутууларын» уочараттаах булкуурдара улахан охсууну оҥорбут-
тара. Ол курдук 1961-62 сс. аҕыс оройуону холбоон, Майаҕа
кииннээн, Заречнай управление тэрийэн, Уус-Алдан оройуо-
нун киинигэр Бороҕоҥҥо тутуу барыта тохтотуллубута,
оройуон тыатын хаһаайыстыбатын специалистарын онно-
манна сыҕарытыылара саҕаламмыта. Онтон 1963-64 сс. Уус-
Алдан оройуонун Намҥа холбоон Среднеленскэй оройуон
оҥороннор, Уус-Алдан оройуон быһыытынан эмиэ эстибитэ.
Бороҕон дьон эрэ олорор бөһүөлэгэ буолбута. Бары тутуута
тохтообута. Оройуон салалтата, норуот хаһаайыстыбатын бары
специалистара Намҥа көһөн киирбиттэрэ уонна сүнньүнэн
онно хаалбыттара, өҥ-үтүө сири булбучча...
Оройуоннары бөдөҥсүтүү колхозтары эмиэ наһаа улаатын-
нарыынан доҕуһуолламмыта. Ити салалтаны дьонтон, произ-
водствоттан тэйиппитэ чахчы.
1965 сылтан Уус-Алдан оройуона Намтан араҕыстаҕын
утаа, ол арахсыы долгунугар оҕустаран, аны бөдөҥ колхозтар
бары кэриэтэ бытарыйа сатыыр айдааннара үөскээбитэ.
1963-64 сылларга улахан кураан Уус-Алдан оройуонун кол-
хозтарын, совхоһун сүрдээҕин айгыраппыта. 1965 сыл тох-
4