Page 4 - Саха сирэ
P. 4
№21 (6161) 2019 с. бэс ыйын 6 күнэ «Саха сирэ» хаһыат www.edersaas.ru
9
КЭРИЭС-ХОМУРУОС
риттэн биирдэстэрэ
“Саха О мук” с театральной
РЕПРЕССИЯЛАММЫТ ДЬЫАЛАТЫН КӨТҮРҮҮ труппой.
(ААТЫН ТИЛИННЭРИИ) /НА РС(Я), ф.459, оп.1, д.172,
лл.2-3/.
Хаайылларыгар В.Н. Леонтьевка бастаан РСФСР УК 58 - 12 ыста-
тыйанан (за недонесение) дьыала оҥоһуллубут уонна тоҕо эрэ УК 58 - Үөһээ ааттаммыт докумуоннар
2 ыстатыйанан сууттаммыт. Ол ыстатыйа этэринэн: Саха сиригэр литература уонна
«Вооруженное восстание с целью насильственно отторгнуть литература туһунан үөрэх сайдыы-
от Союза ССР или отдельной союзной республики какую-либо часть тын боруогар В.Н. Леонтьев кил-
ее территории... влекут за собой - высшую меру социальной защи лэрбит кылаата кырата суоҕун туо-
ты - расстрел и объявление врагом трудящихся с конфискацией һулууллар.
имущества и с лишением гражданства Союза ССР и изгнанием из
предела Союза ССР навсегда, с допущением при смягчающих обсто В.Н. ЛЕОНТЬЕВ
ятельствах понижения до лишения свободы на срок не ниже трех ЛИТЕРАТУРАҔА
лет конфискацией всего или части имущества».
/УК РСФСР, М.: гос. изд-во юридич.лит-ры, 1950, с.37). СЫҺЫАННААХ
ЫСТАТЫЙАЛАРА
В.Н. Леонтьев аатын тилиннэрии үс түһүмэхтээн оҥоһуллубута:
1. 1932 сыл муус устар 27 күнүгэр ССРС Киин Ситэриилээх «Революция иннинээҕи саха
Кэмитиэтин Президиума В.Н. Леонтьев ааһыныытын ылынан, А.С. литературатын төрүттээ-
Енукидзе илии баттааһыннаах чэпчэтии оҥорбута: «В.Н. Леонтьевы бит дьон бэйэлэрин айымньы-
концентрационнай лааҕыртан суруогун иннинэ босхолуурга уонна ларыгар баар олох чахчылаах
хаалбыт болдьоҕор Саха сириттэн ураты ССРС ханнык баҕарарар кырдьыгын чаҕылхай уус-уран
нэһилиэнньэлээх пууннарыгар олорорун көҥүллүүргэ диэн. Бу чэпчэ- уобарастарга тумэн көрдөр-
тиинэн Василий Никанорович туһамматаҕа. 1932 сыл ыам ыйын 8 бүттэринэн ааҕыллыахтаах:
күнүгэр Сибиир лааҕырыгар сытан сырдык тыына быстыбыта. Өксөкүлээх Өлөксөй-Кулаковскай
2. 1958 сыл бэс ыйын 13 күнүгэр Обллит туруорсуутунан САССР «Байанай алгыһа», “Уот тыын-
Үрдүкү Суутун Президиума «буруйа дакаастамматаҕынан” В.Н. ноах улахан оҥочо” «Ойуун
Леонтьев дьыалата көтүрүллүбүтэ. Бу - толору реабилитация буолба- түүлэ»; Баһылай Никииппэрэп ан-минээн тоһоҕолоон бэлиэтээбэ- ыстатыйа быһыытынан билинэргэ
тах. «Манчаары түөкүн»; Алампа тэх төрүт суолталаах түмүгэ буолар. ыҥырбыта.
3. 1989 сыл ыам ыйын 25 күнүгэр САССР Прокурорун быһаарыы- Соппуруонап «Төрөөбүт дойду», Леонтьев өрөбөлүүссүйэ Литератураҕа аналлаах В.Н.
тынан («За отсутствием состава преступления») диэн В.Н. Леонтьев «Дьадаҥы Дьаакып»; Кууһума иннинэ Саха сиригэр буржу- Леонтьев уонча ыстатыйалаах.
сырдык аата толору ыраастаммыта. Хабырыллайап кэпсээннэрэ - азнай сыһыан үөскүү илигинэ, Олор бары олохтоох, научнай
саха олоҕун киэргэппэккэ, хай кырыктаах кылаассабай бэлии- өттүнэн итэҕэтиилээх - саха лите
дах тэриллэн испитэй да ол тикэ кытыы омуктарга чэпчэтил- ратурнай кириитикэтин бастакы
результате, якуты не имели литературный кружок обще курдук ойуулаан көрдөрөр этэ лиэх (сымнатыллыах) тустаах диэн акылаатын кэрэһилиир, билиҥҥэ
ни печатного слова, ни высо ства “Саха Омук” предлагает (была национальной и реа тезиһи көмүскээбитэ. В.Леонтьев диэри актуальнай суолтатын сүтэрэ
коразвитой культуры на своем своим представителям в прав листической). Революция РАПП нөҥүөлээһиннэрин саха илик дириҥ ис хоһоонноох ыста-
языке. После свержения цар ление общества внести на рас иннинээҕи литература дьин олоҕор copox суруйааччыларын тыйалар буолаллар.
ского строя и с восстановле смотрение в ниже следующие саха тылынан, сахаҕа сыһыан- айымньыларыгар баарын кур
нием Советской власти якут предложения: наах куорманан суруллара (была дук саралаан-куорҕаллаан бар- ТҮМҮКТЭЭН ЭТТЭХХЭ
ский народ из мрака тьмы и 1. Изживать параллелизм в самобытной). Нуучча литера- быт теденцияны тутуспут Кундэ,
невежества выходит но путь работе. турата норуот олоҕо тупса- Эллэй, Потапов ыстатыйаларын В.Н. Леонтьев - саха омук
широкого исторического разви 2. Принимая во внимание рыгар баҕаран, туох араас учу- холбуу литературнай кириитикэҕэ быһыытынан туран кэлиитин исто-
тия. И нет сомнения в том, потребности якутской массы гэйгэ дьону үөрэтэ сатыыр максимализм күөрэйиитин кур риятыгар бэлиэ миэстэни ылар,
что мы якуты в тесном союзе с в художественной литературе этэ. Биһиги суруйааччыларбыт дук көрөн, уот аан маҥнай кири- саха маҥнайгы Конституциятын
трудящимися советских респу и в целях объединения и выяв нуучча литературатын ити итикэлээбитэ. Күндэ саха суруйа Сүрүн Сокуонун оҥорсубут Саха
блик отстоим свое самостоя ления творческих сил страны биһирэмнээх майгытын эттэ- аччыларын ортотугар буржуазнай уонна Сойуус Киин ситэриилээх
тельное существование и пой организовать при обществе ригэр-хааннарыгар иҥэрэн, сүүрээн баарын, Эллэй «Чолбон» кэмитиэттэрин чилиэнэ, судаа-
дем быстрыми шагами по пути Саха Омук” кружок революци өйдөрө кыайарынан бу - но сурунаал аполитичнай, реакцион- рыстыбаннай суолталаах бөдөҥ
освобождения от своего неве онно-крестьянских писателей, руот олоҕор туһалаах-наада- най позициялааҕын туһунан бэли- уопсастыбаннай-бэлитиичэскэй
жество и предрассудков к поли- силами которых издавать жур лаах буолуо диэн үөрэтэн-сыр- этээһинин өйөөн киин бэчээккэ диэйэтэл. Кини олорбут олоҕо,
тически-культурному просвя- нал литературы и искусства. датан, бөлүһүөктээн бааттара А.М. Аршаруни таһаарбыт ыстатый- охсуһуута - Ийэ дойдутугар, нору-
щению, созданию своих культур 3. Оказать всемерное содей (стала учительствовать, про атын («Коммунистическая револю отугар тус бэриниилээх, дьиҥ пат
ных ценностей, которые будут ствие Якутскому национально рочествовать). ция” сурунаал - 1927 с. 6 №) уонна риот-гражданин чиэстээх улахан
внесены, как богатый вклад в му театру, как верному очагу /Революция иннинээҕи саха С.Потапов “Саха Омук” уопсастыба олоҕо, охсуһуута буолар.
общечеловеческую сокровещни- культуры, путем слияния теа художественной литературата^ бэлитиичэскэй түмсүү буоларын
цу. Исходя из этих соображений, тральной секции общества - «Саха кэскилэ», 1926,3, туһунан ыйыытын норуоту холун- Василий ПРОТОДЬЯКОНОВ-
4 81-96 сс/. |<арыы быһыытынан көрөн утар- Бикипиэдьийэ,
быта (В.Леонтьев «Вопросы лите СӨ үөрэҕириитин үтүөлээх,
Бу тыллартан биһиги өйдөөн ратурные»/ «Автономная Якутия”, РФ Үрдүк профессиональнай
кэлэбит: В.Леонтьев саха лите- 1927 с., бэс ыйын 15-16-17 кк.). үөрэҕириитин бочуоттаах
ратурата ис хоһоонунан да, Обкуом бюрота (сэкирэтээр үлэһитэ,
куорматынан да бэйэтин самобыт- И.Н. Барахов) С.Потапов “Алхимия П.А. Ойуунускай аатынан
най суолунан сайдан кэлбит лите т. Леонтьева в вопросах литера СӨ Судаарыстыбаннай
ратура буолар диэн түмүгүн. Бу турных” диэн ыстатыйатын көрөн бириэмийэтин
олус күүстээх, ким да кэлин ана- дьүүллээн баран, тосту-туора лауреата.
буруйдааһыны оҥорбут буортулаах
«УУРААХТАР, СОКУОННАР, ДЬАҺАЛЛАР» СЫҺЫАРЫЫЛААХ <$»
«САХА СИРЭ» ХАҺЫАТ ЭЛЕКТРОННАЙ
ТАҺААРЫЫТЫГАР СУРУТТАР САХАМЕДИА
₽тюо00 Бипсэр тел.: (4112)42-46-04,8 (961) 869-69-27
