Page 2 - Василий Никанорович Леонтьев (1895-1932) статьи
P. 2
Общество бырабылыанньатын салайбыта
Саха бастакы үөрэхтээхтэриттэн баһыйар үгүстэрэ учуутал уонна
юрист идэтин баһылаабыттара. Ол аата саха норуота - үөрэх систематыгар
уонна суут тэрилтэлэригэр үлэһиттэри бэлэмнээн, кинилэр күүстэринэн
бэйэтин быраабын уонна көҥүлүн былдьаһар сыалы хара маҥнайгыттан
туруоруммут эбит.
Василий Никанорович Леонтьев ситэтэ суох үрдүк үөрэхтээх юрист
этэ. Кини 1895 сыл кулун тутар 5 күнүгэр Бороҕон улууһугар II Лөгөй
нэһилиэгэр төрөөбүтэ. 1917 - 20 сылларга Томскайдааҕы университет
юридический факультетыгар үөрэммитэ, 1922 сыл "Саха омук" общество
бырабылыанньатын председателинэн уонна эргиэн промышленноһын
наркоматыгар юрист-консулунан үлэлээбитэ. 1923-29 сылларга Саха КСК
чилиэнэ, 1927 сылтан ССРС КСК чилиэнэ, 1929 сыл сэтинньи 5 күнүгэр
сымыйа дьыалаҕа балыллан ГПУ органнарынан хааллыбытЮ 1930 сыл муус
устар 31 күнүгэр тройка ууруутунан үс сылга болдьохтоон сыылкаҕа
ыытыллыбыт. 1932 сыл тохсунньу 22 күнүгэр Сибиир концентрационнай
лааҕырыгар сытан өлбүт.
Кини дьыалата, бастаан, 1958 сыл "буруйа дакаастамматаҕын
быһыытынан" көтүрүллүбүт, онтон 1989 сыл ыам ыйын 25 күнүгэр Саха ССР
прокурорун быһаарыытынан аата дьэ чөлүгэр түһэриллибит.
1924-26 сылларга юстиция наркомун солбуйааччытынан олорон, Саха
АССР маҥнайгы Конституциятын бырайыагын оҥорбут, "Якутские зарницы"
уонна "Чолбон" сурунааллар редколлегияларыгар үлэлээбит, "Саха кэскилэ"
научнай-чинчийэр обществоны тэрийсибит, Кыраайы үөрэтии Россиятааҕы
Киин Бюротун састаабыгар киирбит.
В.Н. Леонтьев олоҕун былаһын тухары советский былаас уонна саха
омук туһа диэн күүһүн харыстаабакка үлэлээбитэ. Литературнай критик
быһыытынан саха маҥнайгы суруйааччыларын ким хайа иннинэ:"улахан
талааннаах реалист-сырдатааччы суруйааччылар", - диэн, оччотооҕуга
номнуо көбүөхтээн эрэр үрдүттэн дьаһалымсыйыыны утары сорунуулаахтык
охсуспута.
Кини дэгиттэр сайдыылааҕа, киэҥ, дириҥ билиилээҕэ уонна киһи
быһыытынан чиэһинэйэ, холобур, биир түгэнтэн көстөр. 1923 сыл кыһын
В.Н. Леонтьев "Саха омук" общество иһинэн үлэлиир философский
куруһуогу салайбыта. Онно оҥорбут отчуотугар маннык тыллар бааллар:"У
якутов практический склад ума. Поэтому высшие философские вопросы у
