Page 6 - Василий Никанорович Леонтьев (1895-1932) статьи
P. 6
"САХА ОМУКм (1922 -1928 с.с.)
Культурнай-сырдатар общество үлэтин историятыттан
1977 с. Новосибирскайга В.А. Демидов "Октябрь уонна Сибииргэ
национальнай боппуруос (1922-28 сс.)"диэн монографияҕа тахсыбыта. Бу
кинигэтигэр автор БСК (б) П Саха уобаластааҕы VIII конференциятын
уураахтарыгар уонна "Автономная Якутия" 1922 сыл балаҕан ыйын 8
күнүнээҕи ыстатыйатыгар сигэнэн туран "Саха омуту" олус кэлтэгэйдик,
эрдэттэн ылыллыбыт халыыпка киллэрэрдик, куһаҕан өттүн эрэ хостуурдук,
"1928 сылга диэри контрреволюционнай саайкалары салайааччыларынан
хааччыйбыт" тэрилтэ курдук сырдатар. (В.А. Демидов. Октябрь и
национальный вопрос в Сибири (1917-1923 гг.), Новосибирск, 1977, с. 287).
20-с сылларга "Саха омук" дикинэн тугунан дьарыктаммытай?Саха
сиригэр культурнай тутуу дьыалатыгар туох кылааты киллэрбитэй?
Общество үлэтин сорох өттүлэрин сырдатарга холонон көрүөҕүҥ.
1921 сыл ахсынньы 23 күнүгэр РКП Саха сиринээҕи секциятын
көҕүлээһининэн нэһилиэнньэ ортотугар агитационнай-политическай үлэни
ыытыахтаах "Манчаары" диэн культурнай-сырдатар общество тэриллибитэ.
"Байыаннай коммунизм" политикатыттан аккаастаныы, НЭП-кэ көһүү уонна
Саха сиригэр сэрии тохтооһуна 1922 сыл балаҕан ыйын 5 күнүгэр
"Манчаарыны" "Саха омукка" уларытыы төрүөт буолбуттара (сүрүн
болҕомто политикаттан культурнай-сырдатар үлэҕэ көһөрүллүбүтэ).
Общество үлэтэ секцияларынан ыытыллыахтааҕа. Ол курдук
театральнай секцияны саха литературатын төрүттээччилэриттэн биирдэстэрэ
А.И. Софронов салайбыта, кыраайы үөрэтии секциятын - С.Н. Донской II,
уус-уран литература секйиятын - В.Н. Леонтьев, тылбаас секциятын - С.Ф.
Г оголев, бэчээт секциятын - Г.Ф. Сивцев.
1922-1923 сс. былааннаммыт соруктар үгүстэрин общество кыайан
толорботоҕо. Ол республика ыарахан экономическай уонна политическай
туруктааҕыттан буолбута. Ол эрээри общество Якутскайга эрэ буолбакка,
улуустарга, нэһилиэктэргэ эмиэ балачча киэҥ, культурнай-сырдатар үлэни
ыыппыта. Ити губполитпросвет үлэһитэ аҕыйаҕынан тыа сирдэригэр үлэни
кыайан тэниппэт буолан, ордук улахан суолталаах этэ.
Бу бириэмэҕэ театральнай уонна агитация секциялара балайда
үчүгэйдик үлэлээбиттэрэ.
