Page 6 - Майаҕатта Бэрт Хара

ү> §

УРАТЫ ТЫЫННААХ КИНИГЭ

Быйыл Арассыыйаҕа Аҕа дойдуну, сиригэр Ийэ
ну көмүскээччи сыллара биллэрилиннилэр. Бу дойдубут
руйатыгар улахан суолталаах дааталары көрсө Арассыыйа
суруналыыстарын сойууһун, СӨ историктарын уонна кыраайы
үөрэтээччилэрин сойууһун чилиэннэрэ, СӨ култууратын, тэлэ-
бидиэнньэҕэ уонна араадъыйанан биэриигэ туйгуннара, Мүрү
уонна Суотту нэһилиэктэрин бочуоттаах олохтооҕо Павел
Васильевич Пермяков—Тэлэкэ Саха сиригэр номохторго
нэр култуурунай дъоруой, норуоту көмүскээччи Майаҕатта
Бэрт Хара туһунан норуот өйүгэр хаалбыт номохтору, суру-
гу-бичиги, история докумуоннарын хомуйан, түҥ
ны аныгыны кытта ситимнээн, тыыннаах кинигэни
бу таһаарда. Павел Васильевич «биллэр кыраайы чинчийээччи
Н. С. Пестряков Майа Бэрт Хара туһунан кинигэтин
кистээн тыыннаан, тилиннэрэн, сака көстүбүт Майаҕатта
аатыгар сыһыаннаах суруйууларынан, айымньыларынан эбэн-сабан сакардан
1 | дым» диэн суруйар. Буулуус кыраайы үөрэтээччилэрин ситимнэрэ быстыбакка салҕа-
нарын көрдөрөр.
Майаҕатта Бэрт Хара туһунан номохтору истибэтэх, аахпатах аҕыйаҕа чахчы.
Бу норуот түк былыргы, Манчаары быдан иннинэ олоро сылдьыбыт, култуурунай
дьоруойун туһунан ааптар дирик толкуйунан номохтортон саҕалаан, Бэрт Хара
олоро сылдьыбыт сирдэринэн сырытыннаран, Дъокуускайга эдэр көрөөччү
гар көрдөрүллүбүт спектаклъга тиийэ холбообута биир күдъүс итэҕэтиилээх
нээх. Тэлэкэ киэк далааһыннаах, ураты кимиилээх, санаабыт соругун сааһылаан,
тиэмэлээн, ситэрэн-хоторон окорор кыраайы үөрэтээччи, суруналыыс буоларынан,
кинигэ тахсыбыт соругун толору сиппит.
Тэлэкэ кинигэлэрэ история чахчыларынан бигэргэнэллэринэн, ону туоһулуурга аап­
тар киэк сиринэн сырыыларынан, уһун кэми хабарынан сөхтөрөллөр. Оннук да буо-
лан, ааспыт сыллаахха тахсыбыт «Борогонские якуты» (Очерки по древней истории
Борогонского улуса) диэн кинигэтин чахчы историк учуонай дирик чинчийиититтэн
итэҕэһэ суох үлэ буолар диэн, сахалар биликки кэммит сүдү, дархан учуонайа, история
билимин дуоктара А.Н. Алексеев уонна история билимин хандъытаата А.А. Николаев
рецензия суруйдахтара.
СӨ историктарын уонна кыраайы үөрэтээччилэрин сойууһа хара макнайгыттан
кыраайы үөрэтээччилэр үлэлэрин таһымын хайаан да билим ирдэбиллэригэр чугаһатан
окоро үөрэнэллэрин ситиһэр тосхолу тутуһар. Кыраайы үөрэтээччи — бэрт
тан сир түннүгэ, норуотугар суолтатынан суруйааччылартан, учуонайдартан итэҕэһэ
суох билиилээх, үрдүк статустаах киһи буолар. Ити өттүнэн Павел Васильевич Бо­
ровой сахаларын уонна Майаҕатта Бэрт Хара туһунан кинигэлэрэ өрөспүүбүлүкэ кы­
раайы үөрэтээччилэригэр холобур буолар үлэлэр.
Ытык киһибит А.Н. Алексеев биирдэ: «Саха сирин историята — бу террито­
рия историята, оттон биһиги саха норуотун историятын төһө билэбитий, үөрэ-
I тиэхтээхпит, суруйуохтаахпыт» диэн этэн турар. Итиннэ сыһыаран, мин археолог,
историк дьонтон «4 тыһыынча сыллааҕыта Уус Алдан сиригэр булуллубут Ымы-
йахтаах култууратын пааматынньыгын кэмигэр ханнык дьон, хайа омуктар олоро
сылдьыбыттарай, сахалар диир кыах баар дуо?» диэн ыйыппыппын санаан кэллим.
Онуоха учуонайдар «Ымыйахтаахха олорбут дъону сахалар этэ диэн этэр кыахпыт
суох, ол эрээри, кинилэр азиат сирэйдээх этилэр» эрэ диэбиттэрэ. Ымыйахтааҕынан