Page 7 - Майаҕатта Бэрт Хара

киэн туттабыт, ол эрээри, онно кимнээх олорбуттарын билбэппит. Бу
лиэхтээҕэ чуолкай.
Павел Васильевич кинигэлэрэ саха дьонугар «төрүттэргитин историяҕытын
дирикник үөрэтик, өбүгэлэргитинэн киэн туттуҥ» диэн үөрэтэр-иитэр эркээйи ох-
соллор диэн сыаналыыр сөп. Дэлэҕэ, бархан учуонайбыт Анатолий Николаевич Павел
Васильевич Дьокуускайга Националънай бибилэтиэкэ Историяҕа саалатыгар буолбут
Бороҕон сахаларын туһунан кинигэтин сүрэхтэниитигэр «Биһиги, Бүлүү сахалара,
эмиэ бэйэбит туспутунан, хантан төрүттээхпитин кэпсиир кинигэ суруйары кэпсэ-
тиэ этибит» диэбитэ — улахан сыанабыл. Ити курдук ситимнэнэн, сахалар
историябыт арыллан тахсыа этэ.
П.Л. Казарян диэн история билимин дуоктара сахалар былыргы төрүттэрэ суру-
гунан дакаастаммат, үһү-таамах номохторун историябыт дииллэр, төрдө-төбөтө
суох кэлин үөскээбит норуот диэн этэринэн дъону кыйахыыра. Итиннэ өһүргэнэн
бэйэбит испитигэр бука сылдьыбакка, «хата сыыһабытын ыйан » диэн
төрүттэрбитин, кимнээхпитин дирикник үөрэтиэхтээхпит.
История билимин дуоктара Андриан Афанасьевич Борисов «сахалар нуучча
судаарыстыбатыгар киириэхпититтэн суруллубут докумуоннарбыт үчүгэйдик ха-
раллан кэлбиттэринэн дъоллоохпут» диэн эппэт. Ол эрээри, былыргы нуучча
суруга биликки курдук кириллицанан ааҕыллыбатынан, анаан үөрэтэр наада. Андриан
Афанасьевич Хакалас улууһун «Ытык Маалтааны» диэн түмсүүтүн Гуманитарнай
чинчийиилэр институкка түһэрбит сакаастарынан, нууччалар сака кэлиилэрин саҕа-
нааҕы докумуоннары үөрэтэн, Эргис чахчы олоро сылдъыбыт киһитин дакаастаан
таһаарбыта.
Павел Васильевич кинигэтигэр Майаҕатта сурукка-бичиккэ аата ахтыллыбыт
докумуона көстө илигинэн, дъикнээхтии олоро, баар буола сылдьыбыта мөккүөргэ
сылдьар диир. Ол да буоллар, кини кинигэҕэ былыргы дьаһаах төлүүр кэмнээҕи доку-
муоннарга Майаҕатта Бэрт Хара аатыгар майгынныыр ааттар суруллубуттарын
аҕалар. Мин санаабар, итиннэ тирэҕирэн, Уус Алдан дъаһалтата Гуманитарнай чин-
чийии институтугар сакаастаан чинчийтэрэн, Бэрт Хара туһунан суруллубут чахчы-
лары булларар үлэни ыытара улуус олоҕор уһулуччу суолталаах сабыытыйа буолуо
этэ.
2032 с. Саха сирэ Арассыыйа судаарыстыбатын састаабыгар киирбитэ 400 сыла
туолуо. Онуоха диэри сахалар баар архыып докумуоннарынан ааспыт түөрт үйэтээҕи
олохпут историятын үчүгэйдик ситимнээн, систиэмэлээн дирикник үөрэтэрбит но-
руоппут кэскилигэр улахан суолталаныа.
... Алмаас ор кырыыланан бриллиант буолан күлүмүрдээн тахсарыныы, үөһэ этил-
либиккэ олоҕуран, П.В. Пермяков—Тэлэкэ кинигэлэрин сыаннастара кэлэр өттүгэр
өссө күүһүрэн иһиэхтэрэ, сакаттан сака санааны, идиэйэни саҕа туруохтара диэн
саарбахтаабакка этэр соп буолуо.

Владимир Степанов,
Арассыыйа үтүөлээх суруналыыһа, СӨ историктарын
уонна кыраайы үөрэтээччилэрин сойууһун бэрэссэдээтэлэ