Page 97 - Василий Сивцев. Производство хамандыырдара

тэрин ылан көрүөххэ. Бу сыл биригээдэ валовойунан 344 тонна былаан-
наахүүтүн411 тоннанантолорон, биирынахтан 1913-түүкнилэүүтүыан,
государствоҕа 282 тоннаны атыылыахтааҕын 349 тоннанан аһарбыт. Үүтү
оҥоруу, туттарыы хаачыстыбаннай көрдөрүүлэрэ лаппа тупсарыллан,
үүт табаарынаһа 87 бырыһыаҥҥа тэҥнэспит, бастакы суортааҕынан 80
бырыһыана ааҕыллыбыт. Ыччат сүөһү сайыҥҥы, күһүҥҥү уотууларын
тэрээһиннээхтик тэрийии суотугар эти государствоҕа туттарыы сорудаҕа
157.3 бырыһыан толоруллара ситиһиллибитэ. Маныаха государствоҕа
атыыламмыт ынах сүөһү, сылты туһааннааҕынан 358, 220 киилэ тыын-
наах ыйааһыны үктээбиттэрэ. Манна биирдиилээн, коллективынан үлэ
үрдүк оҥорумтуотун ситиспиттэрэ. Биригээдэ алта чулуу ыанньыксыта
икки тыһыынчалаах кирбиини аһары түһэн үс тыһыынчалааҕы ылбытта-
ра. Чулууыанньыксыттар А.М.Сыроватская «БочуотЗнага», М.П. Алек­
сеева Үлэ Кыһыл Знамята уордьаннарынан наҕараадаламмыттара. Та­
тьяна Константиновна хотон ыарахан үлэтигэр эдэр эрчимнээх дьону
таһаартаабыта, үлэ түмүгэр үтүө түмүктэр, сэргэхсийии көстөн барбыта.
«Чолбон» уолаттар фермалара үүт ыамыгар үрдүк көрдөрүүлэри сити-
спитэ. Чолбоннорго 157 ыанар ынах сыһыарыллыбыта. Бу ынахтартан
валовойунан сылга 259 тонна үүтү ыыр сорудах тиэрдиллибитин 270 тон­
нанан толорбуттара. Биирынахтан ыабытүүттэрэ 1720киилэҕэ тэҥнэс-
питэ. Биригээдэҕэ утумнаах, дьаныардаах үлэ түмүгэр племенной уонна
искусственнай сиэмэлээһин атаҕар турбута. Учуот-отчуотунас чуолкай-
дык оҥоһулларын түмүгэр үүттээх-төрүөхтээх, төрдө-ууһа биллэр сүөһү
ахсаана быһаарыллыбыта, үрдүк бородууксуйалаах ынахтар оҕолоро
иитиигэ эбэтэр атыыга бараллара кытаанах хонтуруолга ылыллыбы-
та. Хонтуруолунай ыамнар, үүт сыатын бэрэбиэркэтэ, атыыр оҕустары
апробациялааһын, бонитировка курдук племенной үлэ ирдэбиллэрэ би-
риэмэтигэр ыытыллаллара. Бу үлэлэри биригэдьиир бэйэтин эт илии-
тинэн тутан-хабан тэҥҥэ сылдьыһан ыытара, хонтуруоллуура.
Дьэ, ити курдук Татьяна Константиновна Бээди биригээдэтиттэн
харыс да сири сыҕарыйбакка отут биэс сыл устата биригэдьиирдээ-
бит сылларыгар үүт ыамын үрдэтиигэ, ыччат сүөһүнү төлөһүтүүгэ,
сүөһү аһылыгын бэлэмнээһиҥҥэ, племенной уонна искусственнай
сиэмэлээһини олоххо киллэриигэ баар ис кыахтары муҥутуурдук туһа-
нан үрдүк ситиһиилэри көрдөрбүтүн иһин 1984 сыллаахха Саха АССР
үтүөлээх зоотехнигын үрдүк аата иҥэриллибитэ. Үс сыл субуруччу соци-
алистическай куоталаһыыга бастаан ССКП, ЫБСЛКС райкомнарын,
райсовет исполкомун көһөрүллэ сылдьар Кыһыл Знамяларын бири-
гээдэтигэр үйэ-саас тухары хааларын ситиспитэ. Бастыҥ үлэлээх бири­
гээдэ ыытар үлэтин-хамнаһын, опытын билсэ СР бастыкы президенэ
М.Е. Николаев бэйэтинэн кэлэн барбыта. 1995 сыллаахха Дьокуускай
куоракка тыа хаһаайыстыбатын бастыҥ үлэлээх ветераннара президент
М.Е. Николаевы кытары көрсүһүүгэ Т.К. Сивцева делегат быһыытынан
95