Page 81 - Биһиги албан ааттаахтарбыт

кыайан ендөнбөккө саллааттархааргаумсатүһэн сыппыттар. Онуоха
ити ытыалаһыыга өстөөх пулеметун суох оҥорбут. Орденынап ол иһин
паҕараадалаабыттар. Минсаныахпар, киниэхэордены 1946сыллаахха
буолбакка, арыыи кэлин, 50-ссыллар саҕаланыыларыгартуттарбыт-
тара. Үөһэ ахтылл ыбыт кыргыһыы туһунан ол түгэҥҥэ ахтар быһыы-
лааҕа. Мпн уончабынтуолап эрэр курдуксананарым. Баҕар,алҕаһыы-
рым да буолуо.
Хомоиуох иһин, биһиги аҕабытсуох буолбута ыраатта. Ол да иһин
ордук сэриигэ сылдьыытын туһунан биир дойдулаахтарын уопна
нйэбит А.М. Лукачевская ахтыыларыттан одоҥ-додоггбилэбит. Тыып-
нааҕар кэпсэтэн ылар, ону сурукка түһэрэр ой кппрээхтээбэтэх.
Улуу кыайыы 30 сылын туолар юбилейыгар 1975 сыл ыам ыйыгар
Мүрүорто оскуолатып 8 «в» кылааһым үөрэнээччилэрэ «Сэрии герой-
дарыгарсүгүрүйэбит» диэн машннкаҕа бэчээттэммитальбому оҥор-
буттар. Онно анаан, ийэбит кулуи тутар 22 күнүгэрбу курдук суруйбут,
ол хайдах баарынан биэрэбит:
Николай Андреевич сэрпплэспит бойобуой сырыылара итинэн эрэ
бүппэтэҕэ. Кини госпиталтап тахсан баран, сатыы айаннаап, урукку
сириттэн соччо-бачча ырааппатах29-сстрелковай полкатыгартиий-
бптэ. Бу сырыыгабэйэтин баҕатын биллэрэн, станковай пулеметчик
буолбута. Кини эмиэ Смоленскай туһаайыытынан атырдьах ыйыгар
диэри сэрпилэспитэ. Смоленскай уобалас бэрт элбэхдэриэбинэлэрин
босхолооһуҥҥа, сорох нэдиэлэлэргэ куотан иһэр өстөөҕү сопордоо-
һуҥҥа кыттыбыта. Ити дьыл атырдьах ыйын ортотугар Николай Ан-
дреевичдэлби ыстанарбуулдьаҕатаптаран, ыараханныкбааһырбыта.
Чебоксары куоракка үс ый эмтэммитпн кэнниттэн «сэриилэһэр кыа-
ҕа суох» диэн түмүктээннэр, дойдутугар атаарбыттар».
Бу кыргыһыы Аҕа дойдуну көмүскүүр Улуу сэрии историятыгар
«1943сыл атырдьахыйын 7 — алтыиньы 2 күпнэринээҕп Смоленскай-
дааҕы кимэн киирии опреацпята» диэн киэҥиик биллэр. Советскай
Армпя Арҕааҥҥы уонна Калининскайдааҕыфроннарабуоперацияны
пемецкэй-фашисткай сэриилэр «Цеитр» армияларын белөҕүп хаҥас
кынатын үлтүохсор соруктаах ыыппыттара. Өстоөхбу хайысхаҕа 100-
130 км. кэтпттээх 5-6 балаһа улахан бөҕөргөтүпүүлээҕэ. Ол иһин кимэн
киирпи ыйы ыйынан, хастадатөхтүрүйэн ыытыллыбыта. Икки өттүт-
тэн элбэх хаан тохтубута, баһаам элбэхтехнпка урусхалламмыта. 1 үмү-
гэрСоветскай Армия сэриилэрэ400км. усталаахфроҥҥаөстөөҕү өссө
тогүл 200-250 км. ыраах бырахпыттара. Оккупаннартан Смоленскай
уонна Калининскай уобаластар босхоломмуттара. Белоруссияны бос-
холооһун саҕаламмыта.