Page 187 - Неизвестное название

елтеХХе кыайыылаахтар эрэллэрэ, утумнааччылара
сыыппараны кытары улэни себулуурэ, суокка-оросчуокка дьодура беде тирэх буолбуттара. Сородор
кини араас сыыппаранан чахчылары ер кэмнэ ейугэр умнубакка тута сылдьарын седе санааччыбын.
Холобур, «Уедугэй» сопхуоска каадыр отделыгар улэлээбит кэмнээдитин, оччотооду Yлэhиттэр
тереебут сылларын, куннэрин-ыйдарын ейдеен хаалбытын хойукка диэри умнубакка сылдьыбыта,
хата, ону туЬанан, кинини уксун ыспыраапка холбуката оностор этим, чугас дьоммут, додотторбут
тереебут куннэрин-дьылларын киниттэн эрэ ыйытан-ыйдаран ейдуурум.
Кини экономист улэтигэр бадалаадынан оройуоннаады «Сельхозтехника» холбоhугар биир
экономист миэстэтэ тахсыбытыгар, онно киирэн, еремуеннуур мастарыскыай экономи^шан икки
сыл улэлээн, бу сана идэтэ тугун-ханныгын билэн-керен, улэтин ис эриэнин иhин-таhын, этэргэ
дылы, а^1ытын-ньулуунун дьиннээхтик инэринэн эрэ баран, «Уедугэй» сопхуоска тонной, биэс
сыл, ол иhигэр ус сыл кылаабынай экономийынан, оччолорго дьон-сэргэ да билинэринэн, хоп курдук
улэлээбитэ. Ол улэлиир кэмигэр кыбаартал аайы сопхуос улэтин-хамна^ш бары салаатыгар онорбут
ырытыылара анал бюллетеннар бэчээттэнэн тахсыыларыгар, экономическай конференциялары
тэрийэн ыытыыга сурун терут-тирэх буолаллара. Аренднай сыЛыаннары олохтооhун сылларыгар
«Уедугэй» сопхуос улэтин уопутун туhунан суруйуута ССКП обкома таhаарар «Агитатор»
блокнотугар бэчээттэммитэ.
1985 сыллаахха Дьокуускай куоракка кеhон кэлбиппитигэр, кини оччотооду Госплан аппараатыгар
тыа хаhаайыстыбатын отделыгар экономи^шан ылыллыбыта. Онтон ылата, теhе даданы бу тэрилтэ
аатын-суолун, тутулун, улэтин хайысхатын, дьиэтин-уотун уларыттар-тэлэриттэр, этэргэ дылы,
харыс да сири халбарыйбакка, суурбэ сыл устата энкилэ суох улэлээтэ. Кини олоххо улэни эрэ ере
тутар, онуоха эрэ дьон-сэргэ дьодура-дьулуура, ейе-санаата, билиитэ-керуутэ, куу1тэ-уода ууруллар
кэмнэрин баттаспыт, ол тыыныгар иитиллибит-такайыллыбыт специалист быhыытынан тус улэтигэр,
киниэхэ суктэриллэр эбээhинэстэргэ наhаа бэриниилээхтик, ураты эппиэтинэстээхтик, туома билигин,
ол тугун-ханныгын билбэтэх аныгы уйэ дьоно суергулуехтэрин курдук сыhыаннаhара. Онтуката
урукку олоххо-дьаhахха, улэдэ-хамнаска баай уопуттаах, кырдьадас Yлэhиттэр сыыйа-баайа кедурээн,
адыйаан, тыа сирин улэтиттэн-хамна^1ттан олус ыраах, угустэрэ сурадынан эрэ салайтарар эдэр
Yлэhиттэр хойдон-элбээн истэхтэрин аайы эбии сэтэрийбитэ. Ордук билинни кемпуутэринэн улэ
уедуйбутун, киэнник туттуллубутун кэнниттэн араас былааннары таныыга, дирин анализтары,
уустук оросчуоттары онорууга наадалаах таблицалары толкуйдуу сатаан, утуйар уутун умнуор диэри
эрэйдэнэрэ, киhини да сугун сынньаппата.
Урукку Госплан ырыынак кэминээди уларытыыларга аата элбэхтэ уларытыллан, Yлэhиттэрин
ахсаанын сородор иаhаа сарбыйан, уксугэр эбинэн, олох туспа-атын хайысхалаах улэлээх-
хамнастаах тэрилтэлэри кытта холбоhон, ардыгар арахсан (Уп министерствотынаан биир буола
сылдьыбыттаах, биир кэмнэ Атыы-эргиэн министерствотын улэтин эбиммиттээх), улэтин сунньун
улаханнык уларыппакка кэллэ, аны сурада инники сыллары анаарар-былаанныыр дьарыга челугэр
тYhэриллиэх курдук буолла. Ити уларыйыылары-тэлэрийиилэри син этэннэ туораан, чуолаан, тыа
сиригэр производствода уhуннук улэлээбитэ таайан, тыа хаhаайыстыбатын экономикатыгар балачча
уопутурбута, билэрэ-керере эбисиhэи, кылаабынай специалистан (билинни чунуобунньуктар
статустарынан эттэххэ I кылаастаах сYбэhит) туспэккэ улэлээн кэллэ. Кини экономист быйыытынан
баай уопута, дирин-киэн анаалыстары, олохтоох оросчуоттары суоттаа11ынна дьодурдаада ордук,
Президенскэй программа диэн аатынан биллэр, 2001-2006 сыллардаады тыа сирин социальнай-
экономическай былааннарын сыыппараларын онорууга кестубутэ. Итинник беден суолталаах,
дирин хорутуулаах былааннары онорууга, буоларын курдук, хас да CYhYехтээх комиссиялар
тэриллээччилэр, ол эрэн онно уксулэригэр урдук сололоохтор эбэтэр биллэр-кестер аптарытыаттаах,
добуоччу дуоhунастаах, тылларынан-естерунэн, «сыаналаах этиилэринэн» эрэ кемелеех бочуотунай
чилиэннэр киллэриллээччилэр. Оттон ол программа бары сыыппараларын, араас таблицаларын
оноруутун хара улэтин, этэргэ дылы, чахчы илиитинэн-атадынан тутан, сурукка-бичиккэ тYhэриитин
ахсааннаах специалист толорооччу. Мин киhим 1990 сылтан садалаан, сыл аайы республика тыатын
хаhаайыстыбатын балаhыаииьатыи анализтыы-ырыта олорбут, онуоха бэйдиэ кестубэт, араас
научнай тэрилтэлэр Yлэhиттэрин былдьа11ыгар сылдьар элбэх чахчылардаах буолан, биэс сыллаах
былаан CYеhY иитиитигэр кердеруулэрин бары хара оросчуоттарын, хас биирдии оройуоннарынан

187