Page 29 - Неизвестное название

елтеххе кыайыылаахтар эрэллэрэ, утумнааччылара
буоллаллар, тигэр этим. Зоялаах Саня сатаан иистэммэт этилэр. Зоя биирдэ баата утулук бэйэтигэр
тигиннэ уонна миэхэ кердерер: «Бу маны хайдах кэтэбин», - диир кулэ-кулэ. Эрбэдин ытыйын
ортотугар олордубут. «хайыаххыный, хотонно кэтиэн буоллада. Атынна тигин, эрбэдин субэлэйэн
тигиэхпит», - диэтим. Онон саналыы утулук тиктибитэ субэлэйэн. Кыйын ортото Сережа хаатынката
тэстэн хаалла, адата кэлэ илик. Ампаартан эргэ хаатынка булан, адам улларарын керер этим. Ону
саныы-саныы хаатынкатын улларбытым. Сайын аны этэрбэйэ тэстэн хаалла. Дьэ, мин улларааччы
буоллум, эйэм этэрбэс тигэрин, can хатарын саныы-саныы иниир can урут хаппытым. Маай
быраайынньыгын сарсыныгар Сережа этэрбэйин улларааччы буоллум. Бастаан уллун быспытым
тирииттэн. Остуол туорайыгар мин олордум, икки еттубэр субэйиттэрим адам, лэгэнтэй олордулар.
Суутукпут суох, адам хамсатынан анньабын да, инньэбин кыайан тайаарбаппын, тииспинэн
ытырабын да, кыайбаппын, лэгэнтэй ытыран, иннэбин тайаарар. Дьэ, оннук тууну быйа олорон,
этэрбэспитин улларан, онон-манан ыстаан сиигин хаптатан тиэрдибит. Кун тахсыыта этэрбэс кэтэргэ
бэлэм буолла. Адалаах убайым субэлээн, кемелейен, ол бастакы этэрбэспин улларыым этэ.
Биирдэ тайырдьаттан киирбиппэр, Зоя миигин ынырда. «Бу лэгэнтэйгэ туруусук тиктим», - диэтэ.
Кербутум хара сатыынынан ахтатын сепке тикпит, иннин, кэннин арааран. Икки илиитин ийигэр
уган баран, «онтон бу маны хайдах кэтэр» диир, кулэр. «Ээ, маны кетур уонна эрэйиинэ киирэр
гына бууруктээ, - диирбин, - ол хайдах бууруктуубун», - диэбититтэн, кемелеен кетурдубут уонна
кердерен, тигэн садалаатым. Салгыы кини тиктэ да, саныы-саныы кулэр. «Оо, дьэ, дьаабы», -
диэмэхтиир. Онон эмээхсин бийигини иистэнэргэ эрэ уерэппэтэдэ. Улаата тустунэр диэн санаахтыыра
буолуо. Зоя бийиги эгил-тэгил саастаах этибит, Эмээхсиммит елеругэр 13-14 саастаах, Саня, Наташа
10-11 саастаах хааллахпыт. Зоя бийигини эрдэттэн хотонно улэлэппитэ, дьиэ улэтэ барыбыт киэнэ.
Онон елуен инниттэн суейубутун керер этибит. Оскуола урдунэн бийиги эрэ итинник улэлээх
уерэммиппит. Эмээхсин бийигини уруоккутун аадын диэн хайыытаабат этэ, оттон улэдэ соруйан
хайыытыыра. Бэл, Муругэ уерэнэ сылдьар уола Петя каникулга кинигэ аахтадына «кырайыыны
бараама», диэн лаампаны саба урээччи. Итинник усулуобуйада бийиги уерэммиппит. Орто Эбэ
сэттэ кылаастаах оскуолатын 1954 сыллаахха бутэрэн, Муругэ уерэнэн, 1956 с. 10 кылаайы
бутэрэн, путевканан холкуоспар улэлии кэлбитим. Одо эрдэхпиттэн уерэниэхпин бадарар этим.
Уерэнэ сылдьан, ыарытыйарым да элбэдэ. Тубдиспансерга учуокка ылбыт буоланнар, сылга иккитэ
ыныран, кереллер этэ. Ахсыска уерэнэрбэр куйун Томторго кердере сырыттахпына, уерэхтэн сыыйа
сыспыттара. Мин ытыы-ытыы кердеспутум. «Уерэниэхпин бадарабын, саайым ыраатан ийэр, тугу
аныыргытын ийиэм», - диэн. Кердейуубун ылынаннар, уерэнэрбин кенуллээбиттэрэ, ачаактаах эрэ
буоламмын ус сыл уерэнэрбэр пасха ийэ-ийэ уерэммитим. Аччык искэр ийимэ, быйыы да килиэп
буоллун, остуорастан уута кердеен ис, диэн субэлээбиттэринэн, быйыы килиэптээх аччыгый оскуола
остуорайыгар, биир дойдулаахпар Пестрякова Арыпыанада переменада тахсан, уу кердейен ийэр
этим. Биир паартада олорор кыыйым Пестрякова Феня, «аата итиччэ буола-буола тодо уерэнэдин»,
- диэн хомоппуттаада.
10-ка бутэйигинэн историяны туттаран, одолору кытта кэпсэтэ турдахпына, оскуола фельдшерэ
Капа (фамилиятын, адатын аатын умнубуппун) кэлэн, «эйиги кылаастан икки одо (ааппытын эттэ)
диспансернай учуокка тураллар эбит, хайаан да тахсан кердердуннэр» диэбитигэр, мин тахсан
кердердум. «Уерэххэ ыыппаппыт, билигин дойдугар тахсан, урун аска сынньан, куйун хайаан да
кэлээр, санаторийга сытыан», - диэтилэр. Санаам туйэн, теннен ийэн, уерэнэр бадам байыйан,
райкомолтан путевка ылбыт кийи, ус сыл улэлээн баран, уерэххэ барыам диэн санаалаах райкомолга
сырыттым. «Мин комсомолум суох, миэхэ комсомольскай путевканы биэрэдит дуо?», - диэн быйаччы
ыйыттым. «Биэрэн беде буоллада», - диэт, суруйан, туттаран кэбистилэр. Аны кылаайым одолоругар
кимиэхэ да эппэтим. Выпускной биэчэргэ аттестаппын ылаат, сарсыныгар дойдубар тадыстым.
Эйэм ынадын, адам Татаринов Иван Федоровичтаахха сайын ыан ийэллэригэр киллэриэхтээдин
кууппэтим. Малбын бэлэмнээн, кладовкада уурдум. Путевкабын туппутунан тахсан, 3 сыл Мичурин
аатынан холкуоска ньирэй кербутум. 1960 с. СГУ-га туттарсан киирбитим. Уерэнэ сылдьан,
первэй кылаастан бииргэ уерэммит уолбар Татаринов Иван Михайловичка кэргэн тахсан, Жатайга
олохсуйбуппут. Уерэммит уерэхпинэн сатаан улэлээбэт нуучча бейуелэгэ буолан, мэйэйдэр бааллара.
Куоракка, Мархада, Орто Эбэ оскуолатыгар улэлии сылдьыбытым. Тийэдэр Жатай детсаадыгар

25