Page 65 - Өнөрдөр Аҕа дойду сэриитигэр. I чааһа

Аҕабыт туһунан ахтыы
Биһиги аҕабыт, эһэбит Егор Прокопьевич Лукачевскай Өнөр
нэһилиэгэр 1916 сыллаахха Кэлэдимэ алааска быстар дьадаҥы
саха ыала Прокопий Григорьевич Лукачевскай уонна Анна За-
харовна Борисова дьиэ кэргэннэригэр бүтэһик төрдүс оҕонон
төрөөбүтэ. Дьоно эрдэ өлөннөр, кыра сааһыгар тулаайах хаалан,
тийиммэт-түгэммэт кыһалҕатын, эрэйин билбитэ. Эдьиийэ Анна
Прокопьевна Дорофееваны кытга энэрдэһэн, кэлин убайа Сэмэн
Прокопьевичка иитиллэн улааппыта. Сэмэн Аҕа дойду сэриити-
гэр баран өлбүтэ. Иккис убайа эдэр сааһыгар аас-туор олохтон
аччыктаан, тымныйан, ыалдьан өлбүтэ. Эдьиийэ Ааныска ыал
буолан сэттэ оҕону төрөтөн хаалларбыта.
Советскай былаас маҥнайгы сылларыгар киинтэн ыраах да
сирдэргэ оскуолалар аҕыллан барбыттара. Ону тэҥинэн Өнөр
нэһилиэгэр Кэлэдимэҕэ оскуола аһыллан, Дьөгүөр онно үөрэнэ
киирбитэ. Кэлин ити оскуола Бөрөлөөххө көһөн, онно 4-с кы-
лааһы бүтэрбитэ. Онтон Дүпсүҥҥэ 5-с кылааска үөрэнэн иһэн,
салгыы кыайан үөрэнэр кыаҕа суох буолан, төннөн кэлбитэ. Ол
кэлэн, оччотооҕу бэйэлэрин саастыылаахтарын курдук, бастакы
тэриллибит колхозка үлэлээбитэ.
Колхозка Дьөгүөр тутаах үлэһиттэртэн биирдэстэрэ буолбута.
Сир ыарахан үлэтиттэн саҥалаан, бурдук, от хомууругар үлэлиирэ.
Сылга иккитэ ыраах хоту улуустарга таһаҕас таһыытыгар сылдьа-
ра. Бу олус эппиэттээх, кытаанах үлэҕэ нэһилиэк саамай чулуу,
сымса, күүстээх-уохтаах дьонун талаллара. Хас биирдии бири-
гээдэтгэн түөртүү айаннььҥы ыыталлара. Айаҥҥа күһүн эрдэттэн
бэлэмнэнэн, өрүс мууһа турарын кытта аттаналлара. Илдьэ барар
аттарын күһүн эрдэттэн баайаллара, атахтарын боккуоптууллара,
сиир оггорун киппэлииллэрэ, эбиэстэрин кытга сыарҕаларыгар
тиэйэн бараллара. Таһаҕастарын Алдан өрүстэн тиэнэн, сүтэр-
бэккэ-оһорбокко, алдьаппакка улахан уһун сындалҕаннаах айаны
тулуйан, бу уһук хоту дойду олохтоохторугар сиир бурдуктарын,
сааларын сэбин, саахары, чэйи уонна да атын туттар тэриллэрин
тиэрдэллэрэ. Кини бииргэ айаннаспыт дьонунан Петр Петрович
Захаров (Сахачаан), Петр Андреевич Атласов (Чомолук), Михаил...
Ушницкай (Чэмпэ) буолаллар. Бу эрэйдээх, уһун айан кыһалҕатын,
эрэйин-муҥун оччотооҕуга айаннаабыт дьон эрэ өйдүүрэ буолуо.
Бу маннык үлэлии сырыттаҕына, сэрии саҕаламмыта. От
ыйьҥар 1941 сыллаахха Дьөгүөр маҥнайгы хомуурга, ыраах «Ла-
бачааны» үрэҕэр отгуу сылдьан, төрөөбүт нэһилиэгиттэн арах-
61