Page 66 - Өнөрдөр Аҕа дойду сэриитигэр. I чааһа

сан армияҕа барбыта. Читаҕа кылгас кэмнээх байыаннай үөрэҕи
барбыта, онтон фроҥҥа атаарыллыбыта. Бу сэрии саамай ыар
сүтүктээх кэмнэрэ этилэр. Сэриигэ хайдах сылдьыбытын туһунан
ирэ-хоро улаханнык кэпсээбэт буола-ра. Арай: «Оҕолоор, сэрии
диэн ити киинэҕэ көстөрүн курдук буолбатах, өй-мэйдээх тулуй-
бат иэдээнэ, ыар хартыыната», - диирэ. Биһиги аҕабыт үс төгүл
бааһырбыта. Үгүс кырыктаах кыргыһыыларга кытгыбыта. «Биир
оннук улахан кимэн киириигэ ручной пулеметунан ытыалыы-
ытыалыы танкалар кэннилэриттэн сүүрэн иһэн, эмискэ биир-
дэ «ньир» гына түспүтүм да, ханна да барбыппын өйдөөбөппүн.
Арай биирдэ өйдөммүтүм, уҥа илиибэр бааһыран санчааска сы-
тарым», - диирэ. Төһө бириэмэ сэриилэспиккин, төһө бириэмэ
өйө суох сыппыккын өйдөөбөккүн. Бааһырыыҥ халымыр буолла
да, чааскар төннөҕүн.
Дьөгүөрү олус сымса, сытыы буолан үгүстүк разведкаҕа илдьэ
сылдьар буолбуттара. Биирдэ оннук разведкаҕа сылдьан дьиҥнээх
эр санаатын, хорсунун көрдөрбүт түбэлтэтинэн өстөөх блиндаһы-
гар түүн сыыллан киирэн, пулемету соһон ылан тахсыыта уонна
блиндаһы үлтү тэптэриитэ буолар. Бу дьиҥнээх геройдуу быһыы-
тын иһин «Албан аат» 111 -с степеннээх орденынан наҕараа-
даламмытын бэйэтэ да билбэт этэ. Ити туһунан Н.Н. Литвинцев
ыстатыйата баар. Ити наҕараадата 1956 сыллаахха нэһилиэк Сэ-
биэтигэр кэлбитин баран ылбыта. Оччолорго бу орденынан наҕа-
раадаламмыт диэн ким да аахайбат этэ.
Бүтэһик үһүс бааһырыытын Аҕа дойду историятыгар киэҥ-
ник биллэр Старай Русса таһыгар Демянскай үрдэли ылыы иһин
улахан хаан тохтуулаах кыргыһыыга ылбыта. Манна хаҥас илии-
тигэр улаханнык бааһыран, госпитальга киирбитэ. Өр кэмҥэ
эмтэнэн баран, хаҥас илиитэ барыта аккаастаан, хатан барбы-
та. Кэлин байыаннай госпиталь комиссиятынан салгыы сэриигэ
сылдьар кыаҕа суоҕунан, инбэлиит буолан, дойдутугар биир нууч-
ча кыыһа аҕалан биэрбитэ.
- Тылы-өһү билбэт, үөрэҕэ суох буоламмын, сүрдээҕин эрэй-
дэммитим. Бастаан утаа үксүн илиибинэн-атахпынан быһаарсар
этим, кэлин син өйдүүр буолбутум, - диэн ахтара.
Сэрииттэн ордон кэлэн бэйэтин саамай дьоллоох киһинэн
ааҕыммыта. Төһө да аҥаар илиилээх инбэлиит буоллар, күүһэ,
өйө кыайарынан үлэлээбитинэн барбыта.
Сэрии кыайыынан түмүктэнэрин кытта, 1945 сыллаахха, Егор
Прокопьевич эмиэ бэйэтин курдук тулаайах кыыһы Елена Нико-
62