Page 12 - Оголорун сэриигэ атаарбыттара

Одолорун сэриигэ атаарбыттара
саха кийитэ. сэрии уотун ортотунан сылдьан, тереебут норуотун, дойдутун
аатын урдуктук туппута. Кыайыы туйугар турууласпыт хорсун буойун сырдык
аатын уйэтитиэх тустаахпыт. Ол бийиги тыыннаахтар иэспит буолар.
Бийиги улуустан 24 кийи иккитэ техтуруйэн Ада дойдуну кемускуур
сэриигэ ыггырыллыбыттара. Эмиэ 24 хорсун уолбут тереебут дойдуларын
естеехтертен кемускээн иккилии сэриигэ кыттыбыттара. Тегуруктээйинтгэ
тубэйэн, 8 биир дойдулаахпыт, немецтэргэ билиэн ылыллан, естеех араас
лаадырдарыгар сылдьан сору-муггу кербуттэрэ. Ол эрээри кинилэр тереебут
дойдуга бэриниилээх, кеггул олох ийин oxcyhap куустээх санааларын
булгуруппатахтара. Дойдуларын, ийэлэрин, адаларын, кэргэннэрин,
одолорун, аймахтарын, бар дьоннорун таннаран биэрбэтэхтэрэ. Немец
билиэниттэн, лаадырдарыттан курээбиттэрэ. Куоппуттар, муччу туспуттэрэ,
тереебут алаастарыгар, урэхтэригэр, тапталлаах дьонноругар тыыннаах
эргийэн кэлбиттэрэ.
Фронтга барбыттары тыылга одолор, дьахталлар, кырдьадастар солбуйан .
хаалбыттара. Олохтоох сэбиэскэй, комсомольскай тэрилтэлэр тыыл улэтин
салайан, хас биирдии улэйит тыыл саллаата буоларын ситиспиттэрэ.
Сэрии бастакы сылларыгар уйун, улахан кураан кэлэн, ходуйа сирэ уксэ
оттоммотодо. 1941 сыллаах сайын оройуон угус холкуостара суейулэрин
сыл тайаарар оту кыайан оттооботохторо. Ол тумугэр 1942 сылга
государственнай былаан ынах суейугэ 77,9 бырыйыан, сылгыга 78,6
бырыйыан толоруллубуттара. Кэтэх хайаайстыбада баара-суода 509 ынах
cyehy хаалбыта, туораахтаах культураттан уунуу кыайан ылыллыбатада.
Оройуон урдунэн 2058 хайаайыстыба суейутэ суох буолбута, элбэх кийи
хоргуйан елбутэ. Ол урдунэн тыылга хаалбыт дьон аччыктыыры аахсыбак-
ка, дьиннээх дьоруойдуу улэлэринэн бары государственнай былааннары
толорон, фронт наадатыгар бэйэлэрин кылааттарын киллэрбиттэрэ.
Сэрии сылларыгар бийиги оройуоммут олохтоохторо танковай колонна
тутуутугар 250604 солкуобайы, оборона фондугар 250075 солкуобайы,
харчы, мал лотереятыгар 594500 солкуобайы, байыаннай заемнарга 5602869
солкуобайы суруппуттара. Балыксыттар фронт улэтигэр 1721 тонна балыгы
бултаан, былаан тас еттунэн 4850 центнер балыгы туттарбыттара. Онтон
туулээхситтэр 1647404 солкуобайдаах кунду туулээди бултаабыттара.
Нэйилиэнньэ 48936 солкуобайдаах еннеех металы, 3 киилэ 758 грамм урун
кемуйу, 48938 солкуобай суумалаах тыа хайаайыстыбатын бородуукталарын
хомуйан фронтга ыыппыта. Оройуон холкуостара, тэрилтэлэрэ немецкэй
халабырдьыттартан босхоломмут нэйилиэнньэдэ 35000 солкуобай харчынан
кеме биэрбиттэрэ. 1855 устуука итии утулугу, бэргэйэни, сууйунэн миэтэрэ
тан'айы, 79 центнер бурдугу, 176 киилэ арыыны ыыппыттара. Оройуон
нэйилиэктэригэр олорор сэрии инбэлииттэригэр эмиэ улахан болдомто
ууруллубута. Туох ханнык иннинэ олорор дьиэнэн хааччыйбыттара.
Кинилэргэ 32 паара атах таьгайа, 450 миэтэрэ тан'ас бэриллибитэ. Онтон
холкуостар 1470 киилэ эти, 109 киилэ арыыны, 50 киилэ балыгы, 47,5
киилэ ууту, 112,5 центнер оту биэрбиттэрэ. Ону тайынан 22 кийиэхэ
cyehy анаабытгара, 70 сэрии инбэлиитэ улэнэн хааччыллыбыта. Кыргыттар

8